عوثون . ليوم عظيم} [مطففين: 1-5] يعني: "واى بر كم‏فروشان! كه چون از مردم پيمانه ستانند تمام ستانند. و چون براى آنان پيمانه يا وزن كنند به ايشان كم دهند. مگر آنان گمان نمى‏دارند كه برانگيخته خواهند شد؟ [در] روزى بزرگ؟"
همچنين مي فرمايد: {وأقيموا الوزن بالقسط ولا تخسروا الميزان} [رحمن: 9] يعني: "و وزن را به انصاف برپا داريد و در سنجش مكاهيد."

عدالت ميان زنان:
فرد مسلمان با همسر خويش با عدالت رفتار نموده و حق و حقوق وي را به او مي دهد. چنانچه بيش از يك زن داشته باشد،ميان آنان به عدالت در خورد و نوش، پوشاك، مسكن، رسيدگي و نفقه عمل مي نمايد. پيامبر صلي الله عليه و سلم مي فرمايد: (من كانت له امرأتان فمال إلى إحداهما جاء يوم القيامة وشِقُّه مائل) [ابوداود و نسائي و ترمذي و ابن ماجه] يعني: "آنكه دو زن داشته و به يكي از آن دو گرايش داشته باشد(توجه نمايد)، در روز قيامت يك جانب وي كج و مايل است." 
گرايشي و بي عدالتي كه در اين حديث از آن برحذر داشته شده است، ستم درباره ي حق و حقوق اوست. براي همين از آن حضرت صلى الله عليه و سلم روايت شده كه ميان زنانش رضوان الله عليهن با عدالت نوبت را ميان آنان نگه داشته و مي فرمود: (اللهم هذا قسمي فيما أملك فلا تؤاخذني فيما تملك ولا أملك) [ابوداود و ترمذي و نسائي و ابن ماجه] يعني: "خداوندا اين قسمت و سهم دهي من در آن چيزي است كه اختيارش را دارم پس مرا بخاطر آنچه در كف اختيار تو است و در دست من نيست بازخواست مفرما!"

عدالت ميان فرزندان:
انسان مسلمان بين فرزندان خويش حتي در قلب خويش با مساوات برخورد مي كند. برخي را در هديه و بخشش بر برخي ديگر ترجيح نمي دهد تا باعث ايجاد دلخوري و تنفر آنان از همديگر نگشته و آتش كينه و دشمني را ميان شان نيافروزد.
نعمان بن بشير مي گويد: پدرم بخششي در حق من انجام داد و عمرة دختر رواحه (مادر نعمان) گفت: من راضي نمي شوم تا رسول خدا صلي الله عليه و سلم بر آن گواهي ندهد.
آنگاه نزد پيامبر صلي الله عليه و سلم رفته و بيان داشت: من به پسرم از عمرة دختر رواحه چيزي بخشيدم و او مجبورم ساخت تا يا رسول الله شما را به عنوان گواه نگيرم. آن حضرت صلي الله عليه و سلم فرمود: (أعطيتَ سائر ولدك مثل هذا؟) يعني: "آيا به ديگر فرزندانت نيز چنين عطا و بخششي داده اي؟" پاسخ داد: خير. آنحضرت صلي الله عليه و سلم فرمود: (فاتقوا الله واعدلوا بين أولادكم) [بخاري] يعني: " از خداوند ترسيده و در ميان فرزندان تان عدالت کنيد."

عدالت با مردم:
انسان مسلمان خواستار رعايت عدل و انصاف با همه ي مردمان، چه مسلمان و چه غير مسلمان مي باشد. خداوند بر عدم پايمالي حق و حقوق فردي از افراد بشر تاكيد مي نمايد. خداوند مي فرمايد: {ولا تبخسوا الناس أشيائهم} [شعراء: 183] يعني: "و از ارزش اموال مردم مكاهيد ..."
نيز مي فرمايد: {ولا يجرمنكم شنأن قوم على ألا تعدلوا اعدلوا هو أقرب للتقوى} [مائدة: 8] يعني: "... و البته نبايد دشمنى گروهى شما را بر آن دارد كه عدالت نكنيد عدالت كنيد كه آن به تقوا نزديكتر است ..." بدين معني كه نبايد دشمني و خصومت ميانتان شما را به ستم بر آنان وادارد. بلكه حتماً بايد درباره ي هركس؛ چه دوست چه دشمن با عدئالت رفتار شود. 
          
فضيلت عدل:
* عدل و داد جايگاهي بس والا و بزرگ نزد پروردگار متعال دارد. خداوند سبحانه و تعالي مي فرمايد: {وأقسطوا إن الله يحب المقسطين} [حجرات: 9] يعني: "... و عدالت كنيد كه خدا دادگران را دوست مي دارد."
صحابي عاليقدر حضرت ابوهريره رضي الله عنه مي گويد: عمل و كرده ي يك امام عادل درباره ي رعايايش در طول يك روز از عبادت فرد عابد در ميان خانواده اش بمدت يكصد سال برتر است.
* عدالت در اين دنيا مايه ي امنيت و آرامش اوست. تعريف مي كنند كه فرستاده ي يكي از پادشاهان به ديدار حضرت عمر رضي الله عنه آمده و ايشان را ديد كه زير درختي خوابيده است. از اينكه حاكم مسلمين اينگونه بدون نگهبان خوابيده شگفت زده شده و گفت: حكومت راندي در آن عدالت را رعايت كردي، پس در امن و امان خفتي، اي عمر!
* عدالت پايه و اساس حكومت مي باشد. يكي از واليان نامه اي به عمر بن عبدالعزيز رضي الله عنه نوشته و از او درخواست پول فراواني براي بناي حصاري گرداگرد پايتخت ولايتش نمود. عمر به او نوشت: حصار چه سودي دارد؟ آن را با عدل وداد پاسداري نما و راه هايش را از ستم و ظلم پاكيزه دار!
* عدل و داد امنيت را براي ضعيفان و تهي دستان به همراه داشته و آنان در چنان محيطي احساس سربلندي و افتخار مي نمايند.
* عدالت، ميان مردم، چه حاكم و چه محكوم، محبت و دوستي مي پراكند.
* عدالت ستمكار را از ستم كردن و طمعكار را از حرص و آز ورزيدن بازداشته، از حق و حقوق و دارايي ها و آبروي مردم پاسداري مي نمايد.

ظلم:
خداوند متعال از ظلم و ستم برحذر داشته و مي فرمايد: {ولا تحسبن الله غافلاً عما يعمل الظالمون إنما يؤخرهم ليوم تشخص في الأبصار} [إبراهيم: 42] يعني: "و خدا را از آنچه ستمكاران مى‏كنند غافل مپندار جز اين نيست كه [كيفر] آنان را براى روزى به تاخير مى‏اندازد كه چشمها در آن خيره مي شود" و نيز: {فويل للذين ظلموا من عذاب يوم أليم} [زخرف: 65] يعني: "... پس واى بر كسانى كه ستم كردند از عذاب روزى دردناك!"
همچنين فرموده است: {ألا لعنة الله على الظالمين} [هود: 18] يعني: "هان كه لعنت‏خدا بر ستمگران است."

پيامبر صلي الله عليه و سلم نيز ما را از ستم برحذر داشته و فرموده است: (اتقوا الظلم فإن الظلم ظلمات يوم القيامة) [مسلم] يعني: " از ظلم بپرهيزيد، زيرا ظلم تاريکي هاي روز قيامت است..." همچنين: (ثلاث دعوات مستجابات: دعوة الصائم، ودعوة المظلوم، ودعوة المسافر) [بيهقي] يعني: " سه دعاء بدون شک قبول مي شود: 
دعاي روزه دار،
و دعاي مظلوم
و دعاي مسافر"

يا اينكه مي فرمايد: (المسلم أخو المسلم لا يظلمه ولا يسلمه) [بخاري] يعني: ". مسلمان برادر مسلمان است، بر او ظلم نمي کند، و به او  خيانت نمي نمايد..."

اقسام ظلم:
ظلم انسان به نسبت پروردگارش:
آن است كه انسان به آفريدگار خويش باور نداشته و به خداوند عزوجل كفر ورزد. خداوند شرك به خود را از بزرگ ترين ظلم ها شمرده و مي فرمايد: {لا تشرك بالله إن الشرك لظلم عظيم} [لقمان: 13] يعني: "... به خدا شرك مياور كه به راستى شرك ستمى بزرگ است."

ستم انسان بر همنوعانش:
وقتي فرد ستمكار به مال و جان و حريم ديگران تجاوز مي كند. ناسزا گفتن، ستاندن اموال آن ها و تجاوز به حق و حقوق آنان ظلم بوده و فرد مسلمان از تمام اين اعمال به دور است.

ستم انسان بر خويشتن:
با ارتكاب گناهان و كارهاي ناروا و دور افتادن از راه و مسير خداوند سبحانه و تعالي و پيروي از شيطان، واقع مي شود.

سزاي ستمكاري:
روزي پيامبر صلى الله عليه و سلم به يارانش فرمود: (أتدرون ما المفلس؟) يعني: "مي دانيد كه چه كسي مفلس و ورشكسته است؟" گفتند: در ميان ما ورشكسته كسي است كه پول و كالايي نداشته باشد. آن حضرت صلى الله عليه و سلم فرمود: (إن المفلس من أمتي من يأتي يوم القيامة بصلاة وصيام وزكاة، ويأتي وقد شتم هذا، وقذف