ويسنده گويد: ممكن است كسي گمان برد كه خداي سبحان بندگانش را مي‌آزمايد تا آنها را بشناسد و از درونشان آگاه شود! اين گمان، پنداري نادرست و موهوم است كه شايستة مسلمان نيست.  امير مؤمنان (ع) ضمن تفسير آية شريفة: ﴿وَاعْلَمُواْ أَنَّمَا أَمْوَالُكُمْ وَأَوْلاَدُكُمْ فِتْنَةٌ(68) وَأَنَّ الله عِندَهُ أَجْرٌ عَظِيمٌ﴾ (الأنفال: 28) فرموده است:
«معناي آيه اينست كه خداوند مردم را با اموال و فرزندانشان مي‌آزمايد تا ناسپاس در برابر نعمتش را از سپاسدار قسمتش، جدا سازد و هر چند خداي سبحان آگاهتر از خود مردم به احوال ايشان است اما (آنان را در معرض آزمون قرار مي‌دهد) تا اعمالي كه مردمان را سزاوار پاداش و كيفر مي‌كند، آشكار گردد».

الهوامش
(67) نهج البلاغه، خ 183. 
(68) جز اين نيست كه اموال و فرزندانتان ماية آزمايش اند.<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:28.txt">پيشگفتار مؤلف</a><a class="text" href="w:text:29.txt">1- آنچه در بزرگداشت نماز از علي(ع) گزارش شده‌است</a><a class="text" href="w:text:30.txt">2- آنچه از علي(ع) در تفسير آية وضوء رسيده است</a><a class="text" href="w:text:31.txt">3- آنچه از علي(ع) در تفسير نماز ميانه آمده است</a><a class="text" href="w:text:32.txt">4- رأي امام(ع) در علّت نزول سورة براءه بدون بسم الله</a><a class="text" href="w:text:33.txt">5- آنچه از علي در چگونگي صلوات بر پيامبر رسيده‌است</a><a class="text" href="w:text:34.txt">6- آنچه از علي (ع) در تفسير مباحث دعا آمده است</a><a class="text" href="w:text:35.txt">7- پاره اي از آنچه در تفسير آداب نماز از علي (ع) رسيده است</a><a class="text" href="w:text:36.txt">8- در بيان بخشي از آداب نماز جمعه به گزارش علي(ع)</a><a class="text" href="w:text:37.txt">9- سجده هاي واجب در قرآن از نظر علي عليه السلام</a><a class="text" href="w:text:38.txt">10- آنچه از علي(ع) در بيان نافله هاي صبح و مغرب آمده است</a><a class="text" href="w:text:39.txt">11- آنچه از علي (ع) در بيان همراهي نماز و زكات آمده است</a><a class="text" href="w:text:40.txt">12- بخشي از آنچه در بارة آيات روزه از علي (ع) آمده است</a><a class="text" href="w:text:41.txt">13- بخشي از آنچه در بارة آيات حج از علي (ع) رسيده‌است</a><a class="text" href="w:text:42.txt">14- بخشي از آنچه در آيات جهاد از علي (ع) رسيده است</a><a class="text" href="w:text:43.txt">15- بخشي از آنچه در بارة آيات امر به معروف و نهي از منكر از علي(ع) رسيده‌است</a><a class="text" href="w:text:44.txt">16- بخشي از آنچه در تفسير آيات ازدواج و طلاق از علي(ع)  رسيده است</a></body></html>به نام خداوند بخشندة مهربان
سپاس خداوندگار جهانيان را كه تمام كنندة نعمت‌ها و دور كنندة محنت‌ها است، و سلام بر واپسين پيامبرانش كه همچون چراغي تابان تاريكي ها را از دود و امَّت‌ها را ره‌نمود، بر او و بر خاندانش رحمت بي شمارِ حق باد.
اين نيمة دوّم از كتاب «فتح البيان» است كه تفسير بخش مهمّي از «آيات احكام» را در خلال آن گرد آورده ام و همگي از امير مؤمنان علي عليه السلام گزارش شده‌است و در اين بخش نيز شرطي را كه پيش از اين گذشت (تا احاديث كتاب با منطوق يا مفهوم قرآن هماهنگ باشد) رعايت نموده ام. از خدواند بزرگ در هر كار، هدايت و توفيق مي‌طلبم كه هيچ كنبش و تواني جز به عنايت او نيست .

مؤلفشريف رضي در «نهج البلاغه» از  امير مؤمنان عليه السلام روايت نموده كه به يارانش فرمود: «امر نماز را بر عهده گيريد و آنرا حفظ كنيد و بسيار نماز گزاريد و با آن به خدا نزديك شويد. همانا نماز دستوري‌است كه بر مؤمنان (در اوقات معين) واجب گشته‌است ﴿كانَتْ عَلَى المُؤْمِنِينَ كِتاباً مَوْقُوتاً﴾ (النساء: 103). آيا پاسخ دوزخيان را نشنيديد كه چون از آنان پرسيده شود: چه چيز شما را به دوزخ آورد؟ گويند: از نماز گزاران نبوديم! ﴿ قالُوا لَمْ نَكُ مِنَ المُصَلِّينَ﴾ (المدّثّر:43). نماز چون ريزش برگ درختان، گناهان را مي‌ريزد و همچون باز كردن گره، عقده هاي گناهان را مي‌گشايد. پيامبر خدا (ص) نماز را به چشمة آب گرمي كه بر در سراي مردي روان باشد تشبيه نمود كه وي در هر روز و شب پنج بار خود را در آن بشويد، پس نشايد كه ديگر چركي بر او باقي ماند!(69) و براستي مرداني از مؤمنان، حق نماز را شناخته اند كه زيور كالاي دنيا آنانرا سرگرم نمي‌كند و نور ديدگان يعني فرزند و مال نيز آنانرا از نماز باز نمي‌داد. خداي سبحان (در اينباره) مي‌فرمايد: ﴿رِجالٌ لا تُلْهِيهِمْ تِجارَةٌ ولا بَيْعٌ عَنْ ذِكْرِ الله وإِقامِ الصَّلاةِ وإِيتاءِ الزَّكاةِ..﴾ (النور: 37). يعني: «مرداني كه بازرگاني و داد و ستد آنانرا از ياد خدا و بر پا داشتن نماز و دادن زكات به غفلت نمي برد». پيامبر خدا (ص) پس از آنكه نويد بهشت به او داده شد، باز هم در گزاردن نماز خود را به رنج مي‌افكند و اين براي سخن خداوند سبحان بود كه بدو فرمود: ﴿وأْمُرْ أَهْلَكَ بِالصَّلاةِ واصْطَبِرْ عَلَيْها﴾ (طه: 132) يعني: «خانوادة خود را به نماز دستور ده و خود بر آن شكيبا باش». و او همواره خانواده اش را به نماز فرمان مي‌داد و خود بر آن شكيبايي مي‌ورزيد...».
نويسنده گويد: «اين خطبه را كليني نيز در كتاب جهاد از فروع كافي به روايت از عقيل خزاعي(70) آورده‌است و عقيل گفته كه امير مؤمنان عليه السلام چون امر كارزار پيش مي‌آمد مسلمانان را با اين سخنان به نماز سفارش مي‌نمود (آنگاه ايشان را به پيكار با دشمن بر مي‌انگيخت).
در روايت كليني، اندك تفاوتي با آنچه شريف رضي در نهج البلاغه آورده، ديده مي‌شود. اما در بارة تفسير سخن امام (ع) كه فرمود: «نماز چون ريزش برگ درختان، گناهان را مي‌ريزد» امام زيد بن علي (ع) از پدرش و او از نياي وي روايت نموده‌است كه امير مؤمنان (ع) فرمود: نماز هاي پنجگانه كفارة خطاهايي‌است كه ميان آنها پديد مي‌آيد بشرط آنكه از گناهان كبيره دوري شود و اين معناي سخن خداوند بزرگست كه فرمود: ﴿ إِنَّ الحَسَنَاتِ يُذْهِبْنَ السَّـيِّئَاتِ ذَلِكَ ذِكْرَى لِلذَّاكِرِينَ﴾ (هود:114)  يعني: «كارهاي نيك بدي ها را مي‌زدايد». 

الهوامش
(69) اين حديث نبوي را اهل سنت نيز از پيامبر خدا – (ص)- نقل كرده اند (به صحيح بخاري ج1، ص 141 بنگريد). 
(70) شيخ طوسي در فهرست خود، عقيل خزاعي را از معاصران و ياران علي عليه السلام شمرده است. فَـتْـحُ  البَـيَـان
فيما رُوِيَ عن عَلِيٍّ (ع) من تفسيرِ القرآن

شامل
آثارى از على عليه السلام در تفسير قرآن
به عربى و فارسى

لمؤلفه:
مصطفى الحسيني الطباطبائي1- ابن جرير طبري در تفسيرش از علي عليه السلام گزارش نموده كه او براي هر نماز وضوئي مي‌ساخت و اين آيه را بر مي‌خواند:
﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ إِذَا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلاةِ فاغْسِلُواْ وُجُوهَكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ إِلَى المَرَافِقِ وَامْسَحُواْ بِرُؤُوسِكُمْ وَأَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَينِ﴾ (المائدة: 6).
ابو علي طبرسي در تفسير «مجمع البيان» در معني سر غاز اين آيه گفته است:
«يعني: چون خواستيد نماز گزاريد و طهارت شرعي نداشتيد (بي وضوء بوديد) بر شما باد كه وضوء بسازيد.... و گفته شده كه معناي آيه اينست كه: چون خواستيد نماز گزاريد، بر شما‌اس