تن مذکور چنین بر می‏آید:
الف - تعیین قاضی جزئ وظایف حاکم است.
ب - حاکم باید در انتخاب قاضی بشرایط قاطعی پایبند باشد.
ج - حاکم باید کاملاًً به قُضات رسیدگی کند تا آنها به دیگران نیازی نداشته باشند.(2) 
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------
1) شرح نهج البلاغه ص 615
2) الادارة والنظام الاداری ص258منبع تأمینی هزینه‏ها در حوزه‭ی فرمانداری، اموال زکات، غنیمتها و مالیاتها می‏باشند، این در آمدها به بیت المال سپرده می‏شوند و کسی باید در بیت المال مسئول نظارت و ثبت ورود درآمدهای رسیده و خروج هزینه‏ها و دخل و خرجها باشد. بیت المال نقش مهمی‏در تمرکز زدائی دارد، اموالی که در بیت المال انباشته می‏شوند ابتدا برای کارهای حوزه فرمانداری، برای کارمندان و کارکنان، قضات، نیازمندان، آبادانی و دیگر نیازها خرج می‏شوند و آنچه باقی بماند به پایتخت خلافت فرستاده خواهد شد، بیت المال قلب حوزه فرمانداری شمرده می‏شود که خون را در رگهای دستگاههای کاری تزریق می‏نماید، (1)  امیرالمؤمنین علی(رض) می‭گوید: به اموالی که خداوند آن را نزد تو گرد می‭آورد نگاه کن و آن را برای افراد عائله‏مند و گرسنگان خرج کن (2) ، منبع بخشی از این اموال مالیات است که نخستین منبع تأمین حقوق کارمندان به شمار می‏رود و مازاد بر هزینه کارمندان بین فقرا و مستمندان توزیع می‏گردد، امیرالمؤمنین علی می‭فرماید: مردم همه نیازمند سفره‭ی مالیات و اهل آن هستند. منظور از مردم همه کارمندان و مجاهدان است که امیر المؤمنین در مورد آنان میگوید: آنچه لشکریان را پا برجا می‏دارد مالیات است. امیر المؤمنین(رض) به آبادانی زمین اشاره کرده و می‭گوید: نگاه شما باید بیشتر به آبادانی زمین باشد نه به گرفتن خراج، چون خراج و مالیات جز با آباد شدن زمین بدست نمی‏آید، هر کس از زمین مخروبه خراج و مالیات بخواهد شهرها را ویران و مردم رانابود می‏کند.(3) 
آبادانی زمین منابع مالی تازه‭ای را بوجود خواهد آورد که می‭توان ازآن برای تأمین هزینه‏های مختلف استفاده کرد، این درآمدها مستقل از دستگاههای مرکزی هستند، آنچه از این در آمدها از هزینه‏های ولایتها اضافه باشد به دستگاههای مرکزی داده می‏شود. امیر المؤمنین(رض) می‭فرماید: «مازاد آن را نزد ما بفرست تا آن را میان کسانی که‭اینجا هستند تقسیم کنیم».(4) 
یکی از مهمترین هزینه‏ها در ولایت تعمیر و آباد کردن نهرها و قناتهاست، امیر المؤمنین علی(رض) به قرضه بن کعب انصاری نوشت: «مردانی از اهل ذمه گفته‏اند: در سرزمین آنها رودخانه‭ای خشکیده و زیر خاک مدفون گشته است، مسلمین باید آن را برای آنها آباد کنند، شما و آنها آن را بررسی کنید و سپس نهر را درست و آباد کن، سوگند که اگر آنها آباد کنند برایم خوشایند‏تر است از اینکه آنجا را ترک کنند و ناتوان باشند و در ادای وظیفه‭ای که به مصلحت شهرهاست کوتاهی ورزند، والسّلام».(5)  
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
1) الادارة والنظام ص262
2) شرح نهج البلاغة ص647
3) شرح نهج البلاغة ص617
4) پیشین 618 الادارة والنظام ص 258
5) تاریخ یعقوبی 2/203، الولایة علی البلدان 2/37امیر المؤمنین علی(رض) می‭فرماید: «سپس به امور عاملان و کارکنان خود بنگر و به طور آزمایشی به آنها کار بسپار، و از روی کم‏رویی و ترجیح بدون دلیل به آنها کار مده، چون این کار ریشه‭ی ستم و خیانت است و به دنبال افراد با تجربه و حیادار برو، کسانی که از خانواده‏های صالح و نیکو هستند و در اسلام سابقه دارند و خانواده‭ایشان در ایمان به اسلام سبقت گرفته‭اند، چون چنین کسانی رفتار و اخلاق بهتری دارند و اهداف نیکوتری دنبال می‭کنند، کمتر به مطامع چشم می‏دوزند و بیشتر به عواقب امور می‏اندیشند، سپس روزی فراوان به آنان بده، چون این امر سبب می‏شود آنان به اصلاح خود بپردازند و از آنچه در دسترس آنها قرار دارد بی نیاز شوند، اگر با فرمانت مخالفت ورزند یا به تو خیانت کنند عذری نخواهند داشت، سپس کارهایشان را بررسی کن و مراقبان صادق و وفادار را بر آنها بگمار، چون وقتی آنها بدانند که به طور سری مراقب کارهایشان هستی این امر باعث می‏شود تا امانتدار، باشند و با مردم به نرمی‏رفتار کنند، اگر یکی از آنها دست خیانت دراز نماید همه مراقبان تو علیه او شهادت خواهند داد و نیازی به شاهد و گواه نیست، آنگاه تو او را مجازات و تنبیه می‏کنی و او را در مقام ذلّت و خواری قرار می‏دهی، او رابه عنوان خائن معرفی می‏کنی و ننگ تهمت را به گردنش می‏آویزی».(1)  
در اینجا امیر المؤمنین از کارمندان فرمانداران، نگهبانان شهرها و قریه‏ها و مسئولان جمع آوری زکات سخن می‭گوید، آنها مسئولیت بزرگی به دوشت دارند، چون کارشان به طور مستقیم با مردم مرتبط است، در این متن اهمیت این افراد در دستگاه اداری به وضوح آشکار می‏شود، زیرا این افراد نماینده قدرت اجرایی هستند، پس باید نیازهای خودشان برآورده شود تا به اموال و حقوق دیگران چشم طمع ندوزند، (2)  و امیر المؤمنین علی(رض) به اهمیت مراقبانی که مراقب ادارات، بخشها و بیت المال هستند اشاره می‏کند، این مراقبان باید از سوی حاکم تعیین گردند و با او در ارتباط باشند، شرایطی هست که باید بازرسان کاملاً از آن برخوردار باشند :
الف - باید راستگو باشند تا گزارشهای آنان واقعی و راست باشند.
ب - باید افرادی وفادار باشند تا هدفی جز حمایت از دولت نداشته باشند، بعد از آنکه گزارش مراقبان به حاکم رسید باید با دقت کامل محتوای گزارشها را ثابت کند و با پرهیز از شتاب و عجله در مورد افراد حکم کند، از جمله کارهای این دستگاه‭ این است که مراقب بازرگانان، تاجران و صنعتگران باشند تا اجناس را احتکار نکنند و مردم را دچار ضرر و زیان نگردانند، آنچه امیر المؤمنین در نامه‭اش به‭اشتر در این بند گفته است اشاره دارد به‭اینکه دولت خلافت راشده همواره اوضاع مردم را به طور مستقیم زیر نظر داشته و آن را مورد بررسی قرار می‏داد تا کم و کاستیهای افراد و گروهها مشخص گردند، به‭این امر اهمیت داده‏اند و این یک اصل قرآنی است که خداوند متعال آنر ا از زبان پیامبرش سلیمان(ص) بیان کرده و می‭فرماید:
(وَتَفَقَّدَ الطَّيْرَ فَقَالَ مَا لِيَ لَا أَرَى الْهُدْهُدَ أَمْ کَانَ مِنَ الْغَائِبِينَ(20) لَأُعَذِّبَنَّهُ عَذَابًا شَدِيدًا أَوْ لَأَذْبَحَنَّهُ أَوْ لَيَأْتِيَنِّي بِسُلْطَانٍ مُّبِينٍ(21)) (نمل/20-21).
سلیمان از لشکر پرندگان سان دید و جویای حال آنها شد و گفت: چرا شانه به سر را نمی‏بینم؟ (آیا او در میان شما نیست؟) یا اینکه از جمله غائبان است؟ حتماً او را کیفر سختی خواهم داد و یا او را سر می‏برم و یااینکه باید برای من دلیل روشنی آشکار کند. 
بررسی و جستجوی اوضاع پرندگان، این بر حسب توجهی است که باید به امور خلافت شود و باید به هر بخش از آن توجه داشت به خصوص ضعیفان باید زیر نظر باشند، تردیدی 