----------------------------------------------------------------------------------------------
1) بخاری، کتاب استتابة المرتدین، فتح الباری (12/290).
2) ظاهرة الغلوفی الدین، ص (106).این صفت دیگر خوارج است که در حکم ذوالخویصره‌ی نادان درباره رسول هدایت(ص) به عدم اخلاص او نمایان می‏شود وقتی که گفت: به خدا قسم در این تقسیم کردن عدالت رعایت نشد و درآن رضای خدا در نظر گرفته نشد(1) . ذو الخویصرة وقتی که دید رسول الله (ص) به بزرگان ثروتمند عطا نمود و به فقرا چیزی عطا نکرد، به‭این رفتار پیامبر(ص) با ظن نگریست. این کار عجیبی است و انگیزه ها برای این کار زیاد هستند اما اگر انجام دهنده‭این کار رسول هدایت(ص) باشد، همین کافی است که انسان حسن ظن داشته باشد، اما ذوالخویصرة این را نپذیرفت و به دلیل مرض روانی که داشت بد گمان شد و کوشید که‭این بیماری خود را با پوشش عدالت مخفی کند. به‭این دلیل ابلیس به او خندید و او را فریب داد و در دامهای خودش انداخت. بنابراین بهتر است انسان مراقب نفس خود باشد و در انگیزه و علل رفتار و اهداف خود دقت نماید و از هوای نفس خود بر حذر باشد و نسبت به حیله‌های ابلیس آگاه و بیدار باشد، چون او در بسیاری از موارد عمل زشت را با پوششی زیبا و براق می‏پوشاند و یک رفتار ناشایست را به نام اصول حق برای انسان توجیه می‏کند و یکی از چیزهایی که انسان را در مراقبت نفس خود کمک می‏کند و او را از حیله‌ها و دامهای شیطان نجات می‏دهد، علم است و اگر ذوالخویصره، ذره‭ای علم و یا فهم داشت در این دام گرفتار نمی‭شد(2) .
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------
1) بخاری، کتاب استتابة المرتدین، فتح الباری، (12/290).
2) ظاهرة الغلو فی الدین، ص (111).خوارج به خشونت و تندی مشهور بودند و آنان در برخورد با مسلمانان بسیار سر سخت و خشن بودند و سر سختی آنان به حد فجیعی رسید به طوری که خون، مال، آبرو و حیثیت مسلمانان را حلال می‏دانستند و آنان را دچار ترس و وحشت می‭کردند و به قتل می‏رساندند اما دشمنان اسلام، بت‌پرستان و سایر دشمنان را رها کرده و به حال خودشان گذاشته و اذیتشان نمی‭کردند، تاریخ صفحات سیاهی از اقدامات خوارج را در این مورد به ثبت رسانده است(1)  داستان عبدالله بن خباب و کشته شدن او را فراموش نکرده‭ایم بنابراین برخورد خوارج با مسلمانان همراه با خشونت، تندی و سر سختی بود و در برخورد با کافران نرم، ملایم و با گذشت بودند(2) . شارع شریعت آن را آسان و سهل توصیف می‏کند و به سر سختی علیه کفار و ملایمت و مهربانی با مؤمنان تشویق می‏کند و خوارج عکس این عمل کردند(3) . خداوند متعال می‭فرماید: 
(مُّحَمَّدٌ رَّسُولُ اللَّهِ وَالَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَى الْکُفَّارِ رُحَمَاءُ بَيْنَهُمْ) الفتح: ٢٩ 
« محمد(ص) پیامبر خداست و کسانی که با اویند بر کافران سختگیر و با همدیگر مهربانند ».
همچنین می‭فرماید:
(يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ مَن يَرْتَدَّ مِنکُمْ عَن دِينِهِ فَسَوْفَ يَأْتِي اللّهُ بِقَوْمٍ يُحِبُّهُمْ وَيُحِبُّونَهُ أَذِلَّةٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ أَعِزَّةٍ عَلَى الْکَافِرِينَ يُجَاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللّهِ وَلاَ يَخَافُونَ لَوْمَةَ لآئِمٍ ذَلِکَ فَضْلُ اللّهِ يُؤْتِيهِ مَن يَشَاء وَاللّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ) المائدة: ٥٤ 
«ای کسانی که‭ایمان آورده‭اید هر کس از شما از دین خود برگردد، به زودی خدا گروهی دیگر را می‭آورد که آنان را دوست می‏دارد و آنان نیز او را دوست می‏دارند، اینان با مؤمنان فروتن و بر کافران سرافرازند. در راه خدا جهاد می‭کنند و از سرزنش هیچ ملامتگری نمی‏ترسند».
خوارج به عکس این آیات عمل کردند و مسلمانان را ترساندند و دچار رعب و وحشت کردند(4)  و اینها برخی صفاتی هستند که خوارج به آنها مشهور شدند.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
1) ظاهرة الغلو فی الدین،ص (110).
2) همان منبع، ص (111).
3) فتح الباری (12/301).
4) ظاهرة الغلو فی الدین، ص (111).<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:597.txt">1- تکفیر کسی که مرتکب گناه کبیره شود</a><a class="text" href="w:text:598.txt">2- نظر آنان درباره امامت</a><a class="text" href="w:text:599.txt">پاسخ به خوارج</a><a class="text" href="w:text:600.txt">دلایل اهل سنت که معتقد به شرط قریشی بودن امام هستند</a></body></html>با مرور زمان آراء و نظرات اعتقادی مخصوص خوارج جا افتادند و در این آراء با کتاب خدا و سنت رسول الله (ص) به مخالفت پرداختند و برخی از اثرات انحرافی این آراء، عبارتند از: 
1- تکفیر کسی که مرتکب گناه کبیره شود
خوارج کسی را که مرتکب گناه کبیره می‏شود، تکفیر می‭کنند. به ماندگاری او در آتش جهنم حکم می‭دهند. آنان برای این اعتقاد خود به چندین دلیل استدلال می‭کنند:
به ‭این فرموده خداوند متعال استدلال می‭کنند که می‭فرماید:
(بَلَى مَن کَسَبَ سَيِّئَةً وَأَحَاطَتْ بِهِ خَطِيئَتُهُ فَأُوْلَئِکَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ) البقرة: ٨١ 
«آری کسی که بدی به دست آورد و گناهش او را در میان گیرد، پس چنین کسانی اهل آتشند و در آن ماندگار خواهند بود ».
آنان به ماندگار بودن اهل گناه در آتش جهنم به‭این آیه استدلال می‭کنند و می‏گویند: گناه کاری که با گناه خود می‏میرد، برای او هیچ امیدی به رحمت خداوند وجود ندارد(1) . آنان گمان می‭کنند که گناه انسان را احاطه می‏کند و با وجود آن هیچ نیکی قابل قبول برای او باقی نمی‏ماند حتی ایمان او را نیز می‏برد اما واقعیت عکس آن چیزی است که آنان به آن اعتقاد دارند و این آیه‭ اعتقادشان را رد می‏کند که می‏گویند گناه انسان، او را در بر می‏گیرد و او را در جهنم ماندگار می‏کند. اما هیچ گناهی که انسان را فرا بگیرد و اعمال او را باطل کند و به سبب آن انسان در آتش جهنم ماندگار شود، جز کفر و شرک به خدا وجود ندارد. آیه‭ای که درباره‭ یهود نازل شده است، این مطلب را تائید می‏کند آنان به خدا شرک ورزیده بودند و از راه او بازگشتند. همچنین چیز دیگری که زعم و گمان آنان را باطل می‏کند، این است که خداوند پاک و منزه توضیح داده است که به محض به دست آوردن بدی موجب ماندگاری در آتش نمی‭شود بلکه باید آن گناه و بدی او را در بر بگیرد، که گفته می‏شود آن گناه شرک است. این سخن از ابن‏عباس(رض) روایت شده است و همچنین معنی این آیه از او روایت شده است و می‭گوید: هر کس که آن قدر کفر بورزد تا کفرش او را در بر بگیرد، هیچ نیکی از او پذیرفته نمی‭شود و بر اساس آن چه که در سنت به تواتر به ثبت رسیده است که گناه کاران موحدین از آتش جهنم خارج می‏شوند، این برداشت و معنی بهتر است(2) . سپس این که خداوند می‭فرماید: «مَن کَسَبَ سَيِّئَةً» « هر کس که بدی به دست آورد »، کلمه سیئة در این آیه به صورت نکره آمده و شامل همه نوع گناه و بدی می‏شود. شیخ عبدالرحمن سعدی(رح) می‎گوید: در این آیه منظور از سیئه، شرک است چون خداوند متعال می‭فرماید: «وَأَحَاطَتْ بِهِ خَطِيئَتُهُ » «و گناهش او 