ِ إِن کُنتُم مُّؤْمِنِينَ(175)) (آل عمران/172-175)
آناني كه پس از (آن همه) زخمهايي كه خوردند و جراحتهايي كه برداشتند، فرمان خدا و پيغمبر را اجابت كردند. براي كساني از آنان كه نيكي كردند و تقوا پيشه نمودند پاداش بس بزرگي است. آن كساني كه مردم بديشان گفتند مردمان بر ضد شما جمع شدند. پس از ايشان بترسيد ولي بر ايمانشان افزوده شد و گفتند: الله ما را بس است و او بهترين حامی‌و سرپرست است. سپس آنان با نعمت بزرگ و فضل و مرحمت خداوند برگشتند و حال آنكه هيچ گونه ‌آسيبي بديشان نرسيد و بدنبال رضايت الله بودند و خداوند داراي فضل و كرم بزرگ است. اين تنها شيطان است كه شما را از دوستان خود می‌ترساند، پس از آنان نترسيد و از من بترسيد. اگر مؤمنان راستين هستيد.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
1) در غزوه‌ي الكدر بني سليم كه هفت روز بعد از جنگ بدر بوده نيز پرچمدار علي بوده.
2) علي بن ابي طالب، احمد سيد رفاعي /1-19، تاريخ الاسلام ذهبي، المغازی/8226.در روايت داستان إفك كه منافقان ام المومنين عايشه صديقه رضی الله عنها را متهم به آن تهمت ناروا كردند، آمده ‌است که رسول‎ الله (ص) علي(رض) و اسامه(رض) را خواست و با آنها درباره‌ی جدا شدن از همسرش مشورت كرد، وقتي سخن به درازا كشيد و پيامبر(رض) دچار اضطراب گرديد و از طرفي وحي هم قطع شده بود، مشورت اسامه در حد آگاهي او اين بود كه عايشه پاك است و گفت: اي رسول خدا (ص) خانواده‌ی شماست و چيزي جز خير و نیکی از او نمي‌دانيم، علي(رض) گفت: اي رسول خدا(ص) خداوند بر تو عرصه را تنگ نكرده ‌است، زنهاي ديگري غير از او زياد هستند، اگر از كنيزت سؤال كني، تو را تصديق خواهد كرد(1) ، رسول‎ الله (ص) بريره را صدا زد و گفت: از عايشه چيزي ديدي كه تو را مشكوك كند؟ بريره گفت: سوگند به ‌آن خدايي كه تو را بر حق مبعوث كرده‌است، هيچ عيب و ايرادي در او نديدم جز اينكه دختري كم سن و سال است، خمير كه مي‌كند مي‌خوابد، بزغاله مي‌آيد و خميرهايش را مي‌خورد و در آن روز رسول ‎الله (ص) برخواست و گفت: چه كسي مرا از عبدالله بن أبي بن سلول بي‌نياز مي‌كند. (يعني جلوي او را مي‌گيرد كه مرا با شايعاتش اذيّت نكند)، رسول‎ الله (ص) در حالي كه روي منبر بود گفت:‌ «سوگند به خدا كه من از خانواده‌ام چيزي جز خير سراغ ندارم».
آنچه علي گفت به اين دليل بود كه مي‌خواست رسول‎ الله (ص) را از اضطراب و پريشاني و اندوهي كه به خاطر آن حرفها دامنگيرش شده بود، نجات دهد. رسول‎ الله (ص) كه ‌انساني با غيرت بود، از تهمتي كه به همسرش نسبت داده بودند بسيار آشفته شده بود، با توجّه با اين وضعيّت علي خواست رسول ‎الله (ص) با جدا شدن از همسرش آرامش خود را باز‌يابد تا پس از مشخص شدن حقيقت و پاكي همسرش دوباره رجوع كند و از اين نظريه‌ استنباط مي‌شود كه‌او اخف الضررين‌يعني كمترين ضرر از دو ضرر را انتخاب كرد تا ضرر خطرناك‌تر از بين برود.(2) 
امام نووي می‌گويد: علي(رض) معتقد بود كه براي پيامبر(ص) مصلحت همان پيشنهاد اوست، زماني به ‌اين باور رسيده بود كه ‌آن حالت پريشاني و آشفتگي را در رسول ‎الله (ص) مشاهد کرد، لذا تلاش كرد كه ‌او را نصيحت كند تا آرامش رواني خويش را باز‌يابد(3)  و علي(رض) درباره‌ی عايشه چيزي نگفته بود كه ‌آن اخلاق و رفتار ام‌المؤمنين زير سؤال رود و ‌يا او را به چيزي ناروا متهم كند.(4) 
نظريه‌ی علي براي عايشه رَضي اللهُ عَنهَا نيز بهتر بود، چون به پيامبر(ص) مي‌گفت: اگر مي‌خواهي راحت شوي و اين مشكل به زودي حل شود، زناني غير از او بسيار هستند و اگر مي‌خواهي حقيقت را كشف كني از كنيزت بپرس و كنيز با گواهي به پاكي عايشه تو را كمك مي‌كند. وانگهي بعد از همين مشورت بود كه رسول ‎الله (ص) براي مردم سخنراني كرد و پاكي عايشه و خطرناك بودن حرفهايي كه با آبروي پيامبر به دروغ و ظلم بازي مي‌كردند را شرح داد و مشورت علي و اسامه مثبت و به صلاح ام المؤمنين عايشه بود و بر اموري خير و نیکیهایی كه پيامبر(ص) از خانواده‌اش سراغ داشت، بيشتر افزود.
خواننده گرامی‌بايد از قبول روايت باطل و بي اعتباري كه بدگماني علي نسبت به عايشه را در مسئله ‌افك تأييد مي‌كند، برحذر باشید، همان چيزي كه برخي از نويسندگان را بر آن داشته که بگويند: عايشه رضی الله عنها به دلیل رأی علی در مشورت از او خشمگين و ناراحت بود و كينه‌اش را به دل گرفت تا اينكه به دروغ در قضيه‌ی شهادت عثمان او را متهم به قتل نمود وعليه ‌او قيام كرد و آن شمار سرسام‌آور سپاه مسلمانان را عليه ‌او تدارك ديد. 
يكي از اين نويسندگان، علي ابراهيم حسن در (تاريخ اسلامي) و طه حسين در كتابش «علي و پسرانش»(5) و كسان ديگر است. انشاءالله به زودي از رابطه‌ استوار و محكم بين علي و عايشه(رض) در جنگ جمل بحث خواهيم نمود.
داستان افك ‌يكي از حلقه‌هاي زنجيره‌ی اذيّت و آزار و محنتهایی بود که دشمنان اسلام مرتّب رسول ‎الله (ص) را م با آنها آزار مي‌دادند و لطف و عنايت خداوند شامل حال پيامبر(ص) و مؤمنان شد و پرده ‌از بطلان و پوچي آن تهمت ناروا برداشت، تاريخ روايت صحيح موضع‌گيري مؤمنان را در خصوص اين تهمت و دروغ ثبت كرده و عملكرد آنان الگويي براي مؤمنان است كه‌ اگر در زندگيشان به چنين مواردي برخوردند، بدانند چه موضعی در پیش گیرند، آري وحي آسماني قطع شده‌ است، ولی درسها و پندهايي براي نسلهاي مسلمان باقي مانده ‌است تا خداوند حاكميّت زمين و زمينيان را به بندگان مؤمن برگرداند.(6) 
در كتاب «السيرة النبوية عرض وقايع و تحليل احداث» از پندها و عبرتها آداب و احكامی‌كه ‌از حادثه ‌افك گرفته مي‌شود بحث كرده‌ام.
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
1) بخاری ش 4750.
2) دور المرأة السياسي/462.
3) صحيح مسلم با شرح نووي 5/934.
4) دور المرأة السياسي. اسماء محمد زياده /462
5) خلافة علی بن ابی طالب، عبدالحمید‘ ص 54.
6) السيرة النبوية في ضوء مصادر الاصلية/440.<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:113.txt">اوّل: علي در جنگ احزاب</a><a class="text" href="w:text:114.txt">دوّم: علی(رض) در غزوه‌ی بنی قریظه</a><a class="text" href="w:text:115.txt">سوّم: علی(رض) در صلح حدیبیه و بیعت رضوان</a><a class="text" href="w:text:116.txt">چهارم: عُمره‌ی قضاء سال هفتم هجری و سرپرستی دختر حمزه</a><a class="folder" href="w:html:117.xml">پنجم: علی(رض) در غزوه‌ی خیبر سال هفتم هجری</a><a class="text" href="w:text:120.txt">ششم: علی در فتح مکّه و غزوه‌ی حنین، هشتم هجری</a><a class="folder" href="w:html:121.xml">علی در فتح مکّه مواضع متعدّدی داشت ‌از جمله:</a><a class="text" href="w:text:128.txt">هفتم: در غزوه تبوك علي در مدينه جانشین پیامبر(ص) بود</a><a class="text" href="w:text:129.txt">هشتم: نقش علي در اعلان عمومی‌به مردم در حج سال نهم كه‌ امير آن ابوبكر بود</a><a class="text" href="w:text:130.txt">نهم: علي و هیئت اعزامی‌‌مسیحیهای نجران و آيهي مباهله (سال نهم ه)</a><a class="folder" href="w:html:131.xml">دهم: علي(رض) به عنوان دعوتگر و قاضي در‌يمن (سال دهم ه)</a><a cl