ت، افتخاري بزرگ و امتیازی شرافتمندانه براي حسن(رض) است و مصداق این فرموده‌ی پيامبر(ص) در سال (47 هجری) تحقّق یافت که‌ امام موجب شد دو گروه ‌از مسلمانان صلح کنند و مانع خونریزی مسلمانان شد و از حق خلافتش به نفع معاويه (رض) كنار رفت، در حالي كه شش ماه بر مسند خلافت راشده بود و رهبر مسلمانان بود، به همين دليل اين سال را «عام الجماعه» ناميدند، اين چيزي بود كه پيامبر به تعبير: «اميد است خداوند بوسيله‌او(حسن) بين دو گروه بزرگ از مسلمانان صلح ايجاد كند» از آن خبر داده بود.
ابن حجر می‌گويد: در اين حديث یکی از نشانه‌هاي نبوّت و نیز ‌يكي از مناقب (فضايل) حسن ابن علي(رض) ذکر شده‌است، چون او از حاكميّت و خلافت كنار رفت، نه به خاطر كمبود نيروی جنگی و دفاعی و‌يا ذلّت و خواري و نه به خاطر علّتي ديگر؛ بلكه فقط به خاطر تمايل به حفظ خون مسلمانان، لذا مصلحت دين و امّت را رعايت كرد و صلح نمود.(9)  بحث كناره‌گيري امام حسن از خلافت را در كتابي مستقل مفصلاً مورد بررسي قرار داده‌ام.
ه- سعيد مقبري می‌گويد: همراه ‌ابوهريره(رض) بودیم، حسن بن علي آمد و سلام كرد و ما سلامش را جواب داديم، ولی ابوهريره متوجّه ‌آمدن امام حسن نشده بود، به ‌او گفتيم: ای ابوهريره، اين حسن بن علي است كه سلام كرد، گويد: او را به ‌آغوش كشيد و گفت: ای سرور من سلام بر تو باد، سپس خطاب به ما گفت: اين سيّد و سرور است.(10) 
و – یکی دیگر از فضائل او شباهت وی به رسول‎ الله (ص) است، امام بخاري با استناد به ‌انس بن مالك روايت مي‌کند كه هيچ كس از حسن بن علي(رض) به رسول ‎الله (ص) بيشتر شباهت نداشت.(11) 
ز – امام بخاري با استناد به گفته‌ی عتبه بن حارث اينچنين روايت مي‌كند: ابوبكر صدّيق را در حاليكه حسن بن علي را به آغوش گرفته بود ديديم. نیز مي‌گويد: پدرم فدايش باد ایشان شبيه پيامبر(ص) هستند و شباهتی به علی ندارد و علي می‌خنديد.(12) ، شباهت حسن در خلقت و ظاهر به جد بزرگوارش که رسول خدا(ص) است، فضيلت و افتخاری است بسی بزرگ و آشكار(13) .
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------
1) فضايل صحابه 2/960 – حليه‌الاولياء – 2/35.
2) السيره‌النبويه، صلابي 2/199 و..... الدهب1/10.
3) بخاري در الادب المفرد286.
4) سنن ابوداود، ش 5105 اسناد آن ضعيف است. شيخ عثمان خميس در رساله فوق ليسانس كه در تحقيق احاديث مختص به حسن و حسين است گويد: ضعيف است.ص80.
5) طبقات 1/233 اسناد آن ضعيف است.(3) بخاري ش 3746.
6) بخاري ش 3746.
7) مسلم/2421
8) بخاري /3747
9) او كیسان مدني مولاي ام شريك ثقه و ثبت است، در سال/10وفات یافت، التقريب 463.
10) مستدرك، كتاب معرفة الصحابه 3/169 صحيح الاسناد است، ذهبي نيز نيز تأييدش كرده‌است.
11) بخاري كتاب فضايل. ش/3752.
12) بخاري ش/3750.
13) العقيده في اهل البيت ص 147.ابو عبدالله حسين بن علي بن ابي طالب، نوه و ريحانه و محبوب رسول خدا(ص) و پسر فاطمه دختر رسول ‎الله (ص) است. او در سال چهارم هجري متولّد شده و اقوال ديگري هم در مورد تولّد او مطرح است، وی در روز عاشورا ماه محرّم سال (61 هجری) در كربلا به شهادت رسيد.(1)  او دارای فضائل و ویژگیهای متعدّدی است، از جمله:
الف- امام احمد ازیعلی عامري روايت مي‌كند كه همراه رسول‎ الله (ص) به دعوتي مي‌رفتيم، رسول‎ الله (ص) در جلو گروه بود، وقتی متوجّه شد که حسين با بچّه‌ها بازي مي‌كند به طرف او رفت، خواست او را بگيرد، كودك به ‌اين طرف و آن طرف فرار می‌کرد و پيامبر(ص) او را به خنده می‌آورد، تا اينكه ‌او را گرفت و بوسید، فرمود: «حسين منّي و أنا من حسين، اللهمّ احبّ من احبّ حسيناً، حسين سبطٌ من الأسباط »: (حسين از من و من از حسينم، پروردگارا – دوست بدار كسي را كه حسين را دوست می‌دارد و حسين نوه‌اي از نوادگان پيامبران است.(2)  
این فضيلتي آشكار براي حسين است، چون رسول‎ الله (ص) مسلمانان را به محبّت حسين تشويق مي‌كند، گويا رسول‏ الله(ص) با نور وحي فهميده بود كه به زودي بين او و مخالفانش چه روي مي‌دهد، به همين دليل او را به صورت خاص ذكر كرده و بر وجوب محبّت و تحريم تعرض و جنگ با او تاكيد كرده ‌است و مي‌فرمايد: «خداوند دوست بدارد كسي را كه حسين را دوست مي‌دارد، چون دوستي او منجر به دوستي رسول ‎الله (ص) و دوستي رسول‏ الله(ص) منجر به دوستي خداوند خواهد شد.
ب- امام بخاري با استناد از انس مالك روايت مي‌كند كه: وقتي سر حسين را پيش عبيدالله ‌آوردند، آن را در تشتي گذاشت و با چوبي به ‌آن می‌زد و درباره زيبايش چيزي می‌گفت: أنس گفت: از همه بيشتر به رسول ‎الله (ص) شباهت دارد و سر و ريش خود را با وسمه (نوع گياهي از دسته حناء است كه موي را سياه مي‌كند) رنگ زده بود.
ج- و نيز در روايتي ديگر از أنس آمده ‌است كه گفت: وقتي سر حسين را پيش عبيدالله ‌آوردند، با چوب به لبهايش می‌زد (بازي مي‌كرد) به گمانم مي‌گفت چقدر زيباست. انس مي‌گويد: به او گفتم: آينده‌ی بدي برايت مي‌بينم، من ديدم كه رسول‎ الله (ص) همانجايي را كه تو با چوب مي‌زني، مي‌بوسيد – و مي‌گويد: چهره عبيدالله ‌از ناراحتي درهم كشيده شد. اين دو حديث بر فضيلت حسين دلالت دارد، چون او از تمامی‌اهل بيت به رسول ‎الله (ص) بيشتر شباهت داشته ‌است، البته در اينجا اشكالي وارد است؛ چون در فضايل حسن نقل كرديم كه «حسن» ازبيشتر همه به رسول ‎الله شباهت داشته‌است. به اين ترتيب بين اين دو روايت تعارض پيش مي‌آيد. ابن حجر به اين اشكال پاسخ داده و این دو روايت را به اين صورت جمع كرده كه: آنچه ‌انس در روايت زهري گفته، در حال حیات بودن حسن بوده و تا زماني كه حسن زنده بود از همه بيشتر به رسول ‎الله (ص) شباهت داشت، پس از وفات امام حسن، حسين از همه بيشتر به رسول‎ الله (ص) شباهت داشت، امّا آنچه در روايت ابن سيرين آمده، از روند آن پيدا است كه بعد از وفات حسن بوده ‌است‌يا منظور اين است كه جز حسن، حسین از همه بيشتر به رسول ‎الله (ص) شبيه بوده ‌است و احتمال دارد هر‌يك از آن دو در برخي اعضاء و اندام‌هایشان به رسول‎ الله شباهت بيشتري داشته باشند. ترمذي و ابن حبان از طريق‌ هانی ابن‌هاني از علي روايت كرده‌اند: حسن از سر تا سينه و حسين از سينه به پايين بيشتر شبیه رسول‎ الله (ص) بوده‌اند.(3) 
اينها برخي از رواياتي است كه در فضيلت حسين نقل شدند، خداوند از آنها راضی باد و در جایگاهی آنها را قرار دهد که خشنود و راضی باشند.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
1) البداية و النهاية 8/152 و الاصابه 1/331/334.
2) فضايل الصحابه ش/1361 اسناد آن حسن است.
3) فضايل الصحابه، ش/1366 – إسناد آن صحيح است (گفتنی است كه برخی از محدثين اين حديث را ضعيف دانسته‌اند – مترجم).الف- امام بخاري روايت مي‌كند كه مردي از عراق در مراسم حج از ابن عمر پرسيد: حكم کسی که در حال احرام حج، مگسي را بكشد چيست؟ ابن عمر با تعجب گفت: عراقيها از كشتن مگس سؤال مي‌كنند، در حاليكه پسر دختر پيامبر(ص) را كشتند! ! و رسول ‎الله فرمود: «هما ريحانتاي من