ه از تصویری به تصویری دیگر منتقل می‌شود؛ مثلاً، در تصویری نشان می‌دهد که مسلمانان به دلیل داشتن نیروی زیاد، مغرور و شادمان هستند و بعد از آن تصویری از شکست آنان و ناکارایی افراد، ارائه شده است؛ سپس تصویری دیگر نشانة حالت ترس و اضطراب و بی‌قراری آنها است که پا به فرار گذاشتند و عقب‌نشینی می‌کنند تا جایی که فقط پیامبر اکرم(ص)  و تعداد اندکی از یارانش در میدان ثابت می‌مانند؛ آنگاه بعد از شکست و ترس و فرار، نصرت خدا به یاری مسلمانان می‌آید؛ چنانکه می‌فرماید: 
(ثُمَّ أَنَزلَ اللّهُ سَکِينَتَهُ عَلَى رَسُولِهِ وَعَلَى الْمُؤْمِنِينَ وَأَنزَلَ جُنُودًا لَّمْ تَرَوْهَا وَعذَّبَ الَّذِينَ کَفَرُواْ وَذَلِکَ جَزَاء الْکَافِرِينَ) (توبه، 26)
سکینه: یعنی آرامش، رحمت و احساس امنیت و سکونی که بعد از حرکت و اضطراب می‌آید(1). 
طبری در مورد آیة (وَأَنزَلَ جُنُودًا لَّمْ تَرَوْهَا) می‌گوید: این لشکری که در اینجا از آن سخن به میان آمده است، لشکر فرشتگان است(2). 
(وَعذَّبَ الَّذِينَ کَفَرُواْ وَذَلِکَ جَزَاء الْکَافِرِينَ) یعنی خدا کافران را به وسیلة قتل و اسارت و از دست دادن مال، عذاب داد و این کافران مستحق چنین عذابی بودند؛ زیرا کفر را بر ایمان ترجیح دادند و با اهل ایمان به جنگ پرداختند(3). 
این فرمودة خداوند:(ثُمَّ يَتُوبُ اللّهُ مِن بَعْدِ ذَلِکَ عَلَى مَن يَشَاء وَاللّهُ غَفُورٌ رَّحِيمٌ) به این معناست که خداوند بعد از این تعذیب کافران، به هر کس از آنان که بخواهد رجوع خواهد کرد و به آنها توفیق خواهد بخشید تا توبه نمایند و خدا نسبت به کسی که توبه نماید، بخشنده و مهربان است؛ چراکه رحمتش وسیع وگسترده است(4). 
سیدقطب می‌گوید: ... پس دروازة بخشش و مغفرت همیشه بر روی گناهکارانی که توبه می‌نمایند، باز است. خداوند علّت اشاره به معرکة حنین را به این دلیل ذکر می‌کند که مسلمانان از نصرت و یاری خداوند فراموش نمودند و به تعداد و نیروهای خود مغرور گشتند و علاوه بر آن، حقیقت دیگری را نیز یادآور می‌گردد و آن حقیقتی است که هر عقیده‌ای براساس آن شکل می‌گیرد، پس شایسته نیست شیفته کثرت تعداد افراد گردید؛ بلکه تعداد اندکی که به قضایا شناخت داشته باشند که مجذوب و برای عقیدة خویش جان‌فدایی نمایند، کفایت خواهد کرد... سپس در ادامه می‌گوید: همیشه هر عقیده‌ای، براساس فداکاری و ایثار افراد زبده و مخلص پابرجا خواهد ماند. نه به وسیلة کف و چرکهائی که با خشکیدن، از بین می‌روند و نه به وسیلة علفهای بیابانی‌ای که با سرما از بین می‌روند(5). 
غزوة حنین برای همیشه در کتاب خدا ثبت گردید تا به عنوان درسی همیشگی برای امت باقی بماند و قرآن کریم این معرکه را با بیانی ربانی بیان نموده است که مهم‌ترین ویژگیهای آن عبارت‌اند از:(6) 
الف – قرآن برای ما بیان نموده است که مسلمانان در معرکة حنین مغرور کثرت افراد خود شدند؛ چنانکه می‌فرماید:(وَيَوْمَ حُنَيْنٍ إِذْ أَعْجَبَتْکُمْ کَثْرَتُکُمْ) «آن گاه که در روز حنین، تعدادتان شما را به خود بزرگ‌بینی واداشت.» سپس قرآن بیان نموده است که این کثرت سودی به حال آنان نداشت:(فَلَمْ تُغْنِ عَنکُمْ شَيْئًا).
ب – همچنین قرآن برای ما بیان نموده است که مسلمانان شکست خوردند و پا به فرار گذاشتند جز پیامبر اکرم (ص) و عدة اندکی از صحابه که ثابت‌قدم ماندند: 
(وَضَاقَتْ عَلَيْکُمُ الأَرْضُ بِمَا رَحُبَتْ ثُمَّ وَلَّيْتُم مُّدْبِرِينَ).
د – قرآن این مطلب را نیز یادآور شده است که خداوند، پیامبرش را در حنین به وسیلة فرشتگان یاری رساند: 
(وَأَنزَلَ جُنُودًا لَّمْ تَرَوْهَا وَعذَّبَ الَّذِينَ کَفَرُواْ وَذَلِکَ جَزَاء الْکَافِرِينَ)
و در پایان تأکید نموده است که خداوند توبة بندگانش را می‌پذیرد و به هر کس که بخواهد، توفیق توبه می‌دهد: 
(ثُمَّ يَتُوبُ اللّهُ مِن بَعْدِ ذَلِکَ عَلَى مَن يَشَاء وَاللّهُ غَفُورٌ رَّحِيمٌ)
------------------------------------------------------------------------------------------------
1) حدیث القرآن الکریم، ج 2، ص 598.
2) تفسیر طبری، ج 10، ص 103 – 104.
3) تفسیر المراغی، ج 4، ص 87.
4) حدیث القرآن الکریم، ج 2، ص 599.
5) فی ظلال القرآن، ج 3، ص 1618.
6) حدیث القرآن، ج 2، ص 602 – 603.الف – اسباب شکست مسلمانان در مرحلة نخست، عبارت بودند از: 
1- اعجاب و خود بزرگ‌بینی بعضی از مسلمانان که گفتند: امروز از قلت افراد شکست نخواهیم خورد. این سخن بر پیامبر اکرم(ص)  دشوار آمد و شکست را درپی داشت.
2- شرکت عدة زیاد جوانان بدون سلاح و فقط براساس شوق و رغبت جهاد.
3- تعداد زیاد افراد لشکر مقابل که چند برابر مسلمانان بودند.
4- مالک بن عوف قبل از رسیدن مسلمانان، لشکرش را به وادی حنین رسانید و در تنگناها و دره‌های اطراف، تیراندازانی را به کمین گماشت تا مسلمانان را از هر سو، غافلگیر کنند.
5- دشمن از قبل در محل استقرار یافته و به صورت منظم و آماده باش، صف بسته و آمادة نبرد بود؛ در حالی که مسلمانان تازه وارد وادی می‌شدند.
6- در صف جنگجویان مسلمان، افردی وجود داشت که تازه مسلمان شده بودند و ایمان آنان ضعیف بود. بنابراین آنها قبل از دیگران، از استقامت دست برداشتند و فرار را بر استقامت و پایداری ترجیح دادند که در پی آنها، دیگر مسلمانان نیز فرار نمودند(1). 
-----------------------------------------------------------------------------------
1) المستفاد من قصص القرآن، ج 2، ص 409.از عوامل پیروزی مسلمانان در حنین می‌توان اسباب زیر را برشمرد:
1- پایمردی و استقامت پیامبر اکرم (ص) در میدان نبرد، باعث تثبیت نیروهای باقیمانده و برگشت نیروهای فراری شد.
2- شجاعت فرمانده جنگ که نه تنها استقامت نمود؛ بلکه سوار بر مرکب خویش به سوی دشمن پیشروی می‌نمود تا جایی که عباس بن عبدالمطلب از ترس اینکه مبادا به رسول خدا آسیبی برسانند، لگام مرکب را گرفته بود و سرعتش را کنترل می‌نمود.
3- استقامت عده‌ای از مسلمانان در کنار پیامبر اکرم(ص) ، تا بازگشت نیروهای فراری.
4- سرعت بازگشت نیروهای فراری و الحاق آنها به پیامبر اکرم(ص).
5- تغییرندادن تاکتیک به موقع دشمن که اشتباه بزرگی به نفع مسلمانان مرتکب شدند و آن اینکه نیروهای فراری مسلمانان را تعقیب ننمودند که به آنها فرصت تنفس جدید و بازگشت را داد.
6- پرتاب سنگ‌ریزه‌ها توسط پیامبر به چهره‌های کفار که با پرتاب آنها فرمود: سوگند به پروردگار محمد که شکست خوردند(1). 
7- استقامت و کمک خواستن از خداوند به وسیلة دعا و زاری؛ چنانکه پیامبر با اصرار از خداوند علیه دشمن کمک می‌خواست.
8- نزول فرشتگان و مشارکت آنان در غزوه؛ چنانکه خداوند، این مشارکت را در آیات قرآن برای همیشه به ثبت رسانیده است او در سورة توبه و فرموده است: 
(وَأَنزَلَ جُنُودًا لَّمْ تَرَوْهَا وَعذَّبَ الَّذِينَ کَفَرُواْ وَذَلِکَ جَزَاء الْکَافِرِينَ)
--------------------------------------------------------------------------------------------------
1) مسلم بشرح النووی، ج 12، ص 116 – 117.<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w