النگ پا پائين تر است، ريش مي تراشند، از نماز باز مي مانند و نماز را به تأخير مي اندازند و در عبادات سستي مي كنند، تأثير نمي گذارد.

 شرط ششم: مريض بايد يقين داشته كه قرآن شفا و رحمت است و علاج قرآن مفيد است. اگر ترديد داشته باشد و بگويد: دعاي قرآني را آزمايش مي كنم اگر مفيد بود كه خوب است و گر نه ضرري ندارد؛ بلكه بايد قطعاً يقين داشته باشد كه حتماً قرآن مفيد است، و مايه شفا است، همان طور كه خداوند خبر داده است. پس وقتي كه اين شرايط كامل باشد به حكم خدا دعا فايده مي دهد. والله اعلم.

الشيخ ابن جبرين- فتوي عليها توقيعه
--------------------------------------------------------------------------------
[1] جزء من حدیث: أخرجه الطبرانی فی «الأوسط» 6/311 (6495). قال الهیثمی فی «مجمع الزوائد» (10/291): رواه الطبرانی فی الصغیر، و فیه من لم أعرفهم».
[2] مسلم (1015)[40] آيا لازم است كه دعا خوان از علما باشد؟

س: در مورد كساني كه قرآن مي خوانند و مردم را دم مي نمايند بحث و مناقشه اي شد، بعضي مي گفتند: جايز نيست كسي اين كار را بكند مگر فردي كه عالم باشد، و بعضي ديگر گفتند: كافي است كه حافظ قرآن بوده و داراي عقيده ای درست باشد و انساني نيك و با تقوا باشد. لطفاً توضيح دهيد كدام نظريه صحيح است؟ 

ج: به نظر من شرط نيست كه دعا خوان از اهل علم باشد، وقتي که فرد حافظ قرآن و متقي و صالح باشد، و فقط با قرآن و با دعاهايي كه از پيامبر صلی الله علیه وآله وسلم ثابت است دم كند اشكالي ندارد، و شرط نيست كه عالم باشد؛ چنان كه بعضي از افراد عالم هستند ولي در قرائت قرآن از بعضي از حفاظ و قراء ضعيفترند. 

 فتوي با امضای شيخ ابن عثيمين[41] بهتر آن است كه انسان شخصاً خودش را دم كند 

س: آيا مسلمان مي تواند خودش بر خود دعا بخواند يا در آب دم كند؟ 

ج: پيامبر صلی الله علیه وآله وسلم وقتي احساس بيماري مي كرد سه بار سوره هاي (قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ) و ( قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ) و ( قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ) را مي خواند و در دستهايش دم مي كرد و سپس هر بار دستهايش را تا آنجاكه مي توانست بر بدنش مي ماليد، پيامبر صلی الله علیه وآله وسلم به هنگام خواب اين كار را مي كرد و دست كشيدن را از سر و صورت و سينه اش آغاز مي كرد، چنان كه در حديث صحيح از عائشه رضي الله عنها روايت است وقتي که پيامبر صلی الله علیه وآله وسلم بيمار شد جبرئيل بر مقداری آب اين دعا را خواند: « بِاسْمِ اللَّهِ أَرْقِيكَ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ يُؤْذِيكَ، مِنْ شَرِّ كُلِّ نَفْسٍ أَوْ عَيْنِ حَاسِدٍ اللَّهُ يَشْفِيكَ، بِاسْمِ اللَّهِ أَرْقِيكَ»[1] اين را سه بار خواند. اين دم جواز شرعي دارد و مفيد است.

 پيامبر صلی الله علیه وآله وسلم براي ثابت بن قيس رضی الله عنه بر آب دعا خواند و دستور داد كه آب را بر بدن او بريزند؛ چنان كه ابو داود با اسناد حسن[2] روايت كرده است. و ديگر انواع دعاهايي كه در زمان پيامبر صلی الله علیه وآله وسلم بر بيماران خوانده مي شود، از آن جمله كه اينكه پيامبر صلی الله علیه وآله وسلم بعضي از بيماران را با اين دعا دم مي كرد: « اللَّهُمَّ رَبَّ النَّاسِ أَذْهِبْ الْبَاسَ، واشْفِ أَنْتَ الشَّافِي؛ لَا شِفَاءَ إِلَّا شِفَاؤُكَ، شِفَاءً لَا يُغَادِرُ سَقَمًا»[3]

الشيخ ابن باز – مجموع فتاوي و مقالات متنوعه(8/94)
--------------------------------------------------------------------------------
[1] مسلم (2186)
[2] أبو داود (3885)، و النسائي«الكبري»(10856، 10879)، و الطبراني في «الاوسط» (9118)، و «الكبير»(1323)، و ابن حبان في «صحيحه» (6069).
[3] البخاري(5675)، و مسلم(2191). [42] جايز بودن دعا خواندن بر ديگران و كراهت طلب آن از ديگران

س: در (كتاب التوحيد) شيخ محمد بن عبد الوهاب در حديث شماره هفتاد خوانديم كه ... آنها كساني هستند كه دم نمي كنند و دم و دعا نمي گيرند، در كتاب (زاد المعاد) ابن قيم آمده استكه پيامبر صلی الله علیه وآله وسلم بعضي از اصحاب خود را دم نمود، آيا این عمل پيامبر صلی الله علیه وآله وسلم به معني نسخ اين حديث است؟ يا از افعال خاص به ايشان مي باشد؟ 

ج: من كتاب التوحيد را خوانده ام و در آن اين كلمه «لا يرقون» دم نمي كنند را نيافتم و اگر سؤال كننده آن را ديده حتماً نسخه اي كه در دست اوست، نسخه درستي نيست. روايتي كه در كتاب التوحيد خوانده ايم در آن چنين آمده است:« هُمُ الَّذِينَ لاَ يَتَطَيَّرُونَ، وَلاَ يَسْتَرْقُونَ، وَلاَ يَكْتَوُونَ، وَعَلَى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ »[1] «آنها كساني هستند كه بد فالي نمي گيرند، و دعا و افسون نمي گيرند، و داغ نمي كنند، و بر پروردگارشان توكل مي نمايند »

 اگردر بعضي از نسخه ها «لا يرقون» آمده ممكن است از روايت ضعيفي گرفته شده، چون همين حديث در بعضي از روايات بخاري و مسلم چنين آمده: « لا يَرْقُونَ[2] وَلا يَسْتَرْقُونَ » اما علما گفته اند كلمه «لايرقون» اشتباه بعضي از راويان است و صحيح اين است كه «لا يسترقون»[3] 

پس اگر شما بر كسي ديگر دعا بخواني به شما اجر مي رسد و ضرري در اين مورد عايد شما نمي شود، شما با كار خود به ديگران سود رسانيده اي، چنان كه در روايت جابر بن عبدالله رضی الله عنه آمده است كه پيامبر صلی الله علیه وآله وسلم فرمود: « مَنْ اسْتَطَاعَ مِنْكُمْ أَنْ يَنْفَعَ أَخَاهُ فَلْيَفْعَلْ »[4] «هر كسي از شما مي تواند به برادرش سودي برساند اين كار را انجام دهد»

 اما اينكه شما از كسي ديگر بخواهي كه بر شما دعا بخواند دليل ضعف توحيد شماست، و دليلي است كه شما بر خدا اعتماد و توکل نداريد، پس دعا خوان مي تواند بر كسي ديگر غير از خود دعا بخواند؛ اما اگر از كسي بخواهد كه او را دم كند اين كار جايز نيست. 

الشيخ ابن جبرين- الكنز الثمين(1/192-194)
--------------------------------------------------------------------------------
[1] بخاری (5752) مسلم (220)
[2]  هذا اللفظ فی روایة عند مسلم: (220)
[3] انظر: «مجموع الفتاوي» لابن تيمية(1/182و 328)، و «فتح الباري»(11/408و409)و «الضعيفة» للالباني(3690).
[4] مسلم (2199)[43] چگونه مريض با دعاهای شرعي معالجه شود.

از طرف عبدالعزيز بن عبدالله بن باز به برادر محترم... سلَّمه الله ... استفتاي شما كه در اداره پژوهشهاي علمي و افتا با شماره(2610) تاريخ4/7/1407ه ثبت شده است و شما در آن متذكر شده اي که مادرتان بعد از اينكه تحت عمل جراحي كيسه صفرا قرار گرفته دچار فراموشي شده و هم اينك شما از ما خواسته ايد كه شما را به علاجي شرعي راهنمايي كنيم.

آنچه براي مادرتان پيش آمده تقدير و قضاي الهي است، مسلمان بايد در برابر قضا و قدر الهي صبر پيشه كند و به اجر و پاداش الهي چشم داشته باشد، چون خداوند مي فرمايد: «وَبَشِّرِ الصَّابِرِينَ (155) الَّذِينَ إِذَا أَصَابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ قَالُوا إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ (156) أُولَئِكَ عَلَيْهِمْ صَلَوَاتٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَرَحْمَةٌ وَأُولَئِكَ هُمُ الْمُهْتَدُونَ (157) » [البقرة] 

«و مژده بده به بردباران. آن کسانی که هنگامی که بلایی بدانان می رسد، می گویند: ما از آن خداییم و به سوی او باز می گردیم. آ