پس جهت موفق بودن در كار، اخلاص و پرهيز از خيانت و ظلم و فريب از شروط لازمه آن كار است. 

هم‌چنين رعايت امانت داري و انجام كامل آن كار و طلب مزد و پاداش از الله و در نظر گرفتن نفع مسلمانان لازمه هر كار است. بايد اداي حقوق الله تعالي از قبيل عبادات و تقرب الي الله و ترك محرمات را مدنظر قرار داد.

شخصي كه اين موارد را رعايت كند در كارش موفق مي شود و به شكوفايي مي‌رسد و شهره عام و خاص مي‌گردد، تا جايي كه مردم در معاملات با او تشويق مي‌شوند و به او فايده زياد و خير كثير مي‌رسد. والله الموفق.

 شيخ ابن جبرين- فتاوي إسلامية- جمع محمد المسند (1/125)

 ومن كتاب: البدع و المحدثات و ما لا أصل له، جمع: حمد المطر، ص (583)<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="folder" href="w:html:283.xml">10 مسئله اول</a><a class="folder" href="w:html:294.xml">10 مسئله دوم</a><a class="folder" href="w:html:305.xml">10 مسئله سوم</a><a class="folder" href="w:html:316.xml">10 مسئله چهارم</a><a class="folder" href="w:html:327.xml">مسايل آخر</a></body></html><?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:284.txt">حكم تصوير در اسلام</a><a class="text" href="w:text:285.txt">حكم برخي از انواع تصوير</a><a class="text" href="w:text:286.txt">حكم تصاوير غير مجسم</a><a class="text" href="w:text:287.txt">حكم عكسبرداري با دوربين و نگاه كردن تلويزيون</a><a class="text" href="w:text:288.txt">حكم نگهداري تلويزيون و تماشاي آن </a><a class="text" href="w:text:289.txt">شبهاتي پيرامون عكس و تصاوير تلويزيوني</a><a class="text" href="w:text:290.txt">نقاشي و عكس</a><a class="text" href="w:text:291.txt">حكم فيلم برداري از سخنراني با دستگاه ويدئو</a><a class="text" href="w:text:292.txt">حكم تصاوير معاصر</a><a class="text" href="w:text:293.txt">حكم آويزان كردن عكس حكام و چهره‌هاي مشهور</a></body></html>[239] حكم تصوير در اسلام

س: حكم تصوير در اسلام چيست؟

ج: كشيدن عكس جانداران، اعم از انسان و حيوان، حرام است؛ خواه اين عكس به شكل مجسمه باشد يا به صورت نقاشي روي كاغذ، يا پارچه و يا روی ديوار باشد؛ زيرا در احاديث صحيح از آن نهي شده است و انجام دهنده آن به عذاب دردناك وعده داده شده است.

 درگذشته از كانال همين تصاوير، موجبات شرك به الله (با ايستادن انسان‌ها در برابر تصاوير، تعظيم براي آن‌ها، تقرب جستن به آنان و تكريم آنان به صورتي‌كه جز براي الله تعالي جايز نيست) فراهم شده است. و نيز در تصوير سازي شباهتي به خلقت و آفرينش الله تعالي است. گاهي‌در اين تصاوير فتنه‌گري است هم‌چون تصوير زنان هنرپيشه با بدنهاي لخت و عريان و كساني‌كه به نام ملكه زيبايي مشهورند و امثال آن.

 از جمله احاديثي‌كه در اين مورد آمده و صورتگري را گناه‌كبيره قرار داده، حديث ابن عمر است كه مي‌گويد: پيامبرصلی الله عليه وسلمفرمود: «‌ إِنَّ الَّذِينَ يَصْنَعُونَ هَذِهِ الصُّوَرَ يُعَذَّبُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، يُقَالُ لَهُمْ: أَحْيُوا مَا خَلَقْتُمْ»[1] رواه البخاري و مسلم (همانا روز قيامت، به كساني‌كه اين مجسمه‌ها را مي‌سازند عذاب داده می شود و به آنها گفته می شود: آن‌چه را كه خلق كرده‌ايد، زنده كنيد.)

عبدالله بن مسعود  رضي الله عنه مي‌گويد: از پيامبرصلی الله عليه وسلم  شنيدم كه مي‌فرمود:« إِنَّ أَشَدَّ النَّاسِ عَذَابًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ الْمُصَوِّرُونَ » .[2] رواه البخاري و مسلم

 (معذبترين مردم نزد الله تعالي كساني هستند كه تصوير مي كشند.)

ابو هريره رضي الله عنه مي‌گويد: از رسول الله  صلی الله عليه وسلم شنيدم كه مي‌گفت:« قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ ذَهَبَ يَخْلُقُ كَخَلْقِي فَلْيَخْلُقُوا ذَرَّةً أَوْ لِيَخْلُقُوا حَبَّةً أَوْ شَعِيرَةً»[3] رواه البخاري و مسلم

 «الله تعالی مي‌فرمايد: چه كسي ستمكارتر از فردي است كه تلاش مي‌كند تا مانند آفرينش من بيافريند. پس دانه‌اي گندم و يا مورچه‌اي يا دانه اي جو بيافريند».

و حديث عايشه رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا كه مي‌فرمود: پيامبر  صلی الله عليه وسلم از سفر آمد و من پرده اي تصويردار بر طاقي آويزان كرده بودم. وقتي پيامبر آن را ديد رنگ صورتش متغير شد و فرمود:« يَا عَائِشَةُ، أَشَدُّ النَّاسِ عَذَابًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ الَّذِينَ يُضَاهُئونَ بِخَلْقِ اللَّهِ »

« اي عايشه رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا، معذبترين مردم نزد الله تعالي در روز قيامت، كساني هستند كه تلاش مي نمايند تا كاري شبيه خلقت و آفرينش الله تعالي انجام دهند.» عايشه رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا مي گويد: ما آن پرده را برداشتيم و يك يا دو بالش از آن درست كرديم. [4]

حديث ابن عباس رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُم كه مي‌گويد: شنيدم كه پيامبر صلی الله عليه وسلم مي‌فرمود: « مَنْ صَوَّرَ صُورَةً فِي الدُّنْيَا كُلِّفَ أَنْ يَنْفُخَ فِيهَا الرُّوحَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، وَلَيْسَ بِنَافِخٍ » [5]

«هر كس در دنيا صورتگري كند در قيامت وادار به دميدن روح در آن مي‌شود در حالي‌كه توان دميدن ندارد».

 از ابن عباس رضي الله عنهما روايت شده است که پيامبر صلی الله عليه وسلم مي‌فرمايد:« كُلُّ مُصَوِّرٍ فِي النَّارِ يَجْعَلُ لَهُ بِكُلِّ صُورَةٍ صَوَّرَهَا نَفْسًا فَتُعَذِّبُهُ فِي جَهَنَّمَ»

 (هر تصويرسازي در جهنم است، براي هر صورتي كه ساخته است روحی قرار داده مي‌شود که به واسطه ی آن روح در جهنم  عذاب مي‌شود.) 

ابن عباس رضي الله عنهما مي‌گويد: « إِنْ كُنْتَ لَا بُدَّ فَاعِلًا فَاصْنَعْ الشَّجَرَ وَمَا لَا نَفْسَ لَهُ »[6] رواه البخاري و مسلم 

 (اگر چاره اي جز اين كار نداري، پس تصوير درخت و موجودات بي‌جان را ترسيم كن.)

عموم اين احاديث دلالت بر تحريم تصوير جانداران دارد. اما كشيدن تصوير ازدرخت، دريا، كوه و چيزهايي شبيه آن همانگونه كه ابن عباس گفته و صحابه به آن اعتراضي نكردند، ايرادي ندارد.

زيرا او اين حكم را از گفتار پيامبر در احاديث وعيد مانند« أَحْيُوا مَا خَلَقْتُمْ » «زنده كنيد آن‌چه را خلق كرده‌ايد» و « أَنْ يَنْفُخَ فِيهَا الرُّوحَ وَلَيْسَ بِنَافِخٍ » «وادار به دميدن روح در آن مي‌شود و توان دميدن ندارد» فهميده بود.

  وبالله التوفيق. و صلي الله علي نبينا محمد و آله و صحبه و سلم

 انجمن دائم پژوهشهاي علمي و افتا (1/ 455 - 457 )
--------------------------------------------------------------------------------
[1] - بخاري (5951) – مسلم (2108)
[2] - بخاري (5950) – مسلم (2109)
[3] - بخاري (5953 ، 7559) و مسلم (2111
[4] - بخاری (5954) مسلم (2107) و لفظ حديث از صحیح مسلم است.
[5] - بخاري (5963) مسلم (2110)
[6] بخاري (2225) – مسلم(2110) و لفظ حدیث از صحيح مسلم است.[240] حكم برخي از انواع تصوير

س: مسئله تصوير مسئله‌اي است كه بيشتر مردم در فهم هدف شما از آن دچار اشتباه مي شوند و همچنين در مسئله ي نيت و...و... لطفاً اين مسئله را توضيح دهيد.

ج: ساخت تصوير با دست بدون شك حرام است. به طور مثال اگر فردي تصوير حيوان جانداري هم‌چون شير، اسب يا مثال آن را با گچ يا چيزي ديگري ساخت، كار حرامي را مرتكب شده است و مورد لعنت رسول الله  صلی الله عليه وسلم قرار گرفته است.

 در حديث ابي جحيفه رضي الله عنه آم