َنَا الَّذِي أَجَّلْتَ لَنَا قَالَ النَّارُ مَثْوَاكُمْ خَالِدِينَ فِيهَا إِلا مَا شَاءَ اللَّهُ إِنَّ رَبَّكَ حَكِيمٌ عَلِيمٌ (١٢٨)] 

« (به ياد بياور آن) روزي كه در آن همه آنان را در كنار هم گرد آورديم (و به آنان مي‌گوئيم) اي گروه جنيان شما افراد فراواني از انسان‌ها را گمراه ساختيد و پيروان ايشان از ميان انسان‌ها مي‌گويند: پروردگارا! برخي از ما از برخي ديگر سود برديم و به مرگي رسيديم كه براي ما معين و مقدر فرموده بودي (الله به اينان مي‌گويد) آتش دوزخ جايگاه شماست و هميشه در آن ماندگاريد مگر مدت زماني كه الله بخواهد. بي‌گمان پروردگار تو حكيم و آگاه است».

علماي تفسير گفته‌اند كه بهره‌برداري جن از انسان به اين صورت است كه انسان با ذبح حيوان، نذر و دعا خواستن از جن، عبادت اين مخلوق را مي‌كند. بهره برداري انسان از جن به اين روش صورت مي‌گيرد كه جن برخي از حاجات انسان را برآورده مي‌‌سازد؛ مثلاً بعضي از امور غيبي را به او اطلاع مي‌دهد كه در اغلب مواقع دروغ از آب در مي‌آيند.

فرضاً افرادي كه ارواحي را كه احضار مي‌كنند اگر به آنها تقرّب هم نجويند باز هم اين عمل مباح، و حلال نخواهد شود، زيرا سؤال از شياطين، فال بين‌ها،كاهنان و ستاره‌شناسان از نظر شريعت اسلام ممنوع است و اگر گفته‌ي آنها تصديق شود، حرمت آن افزوده شده و گناهش بزرگتر مي‌شود؛ تا جايي كه رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ آن را بخشي از كفر دانسته و فرموده است: « مَنْ أَتَى عَرَّافًا فَسَأَلَهُ عَنْ شَيْءٍ لَمْ تُقْبَلْ لَهُ صَلَاةٌ أَرْبَعِينَ لَيْلَةً »[4] 

 «هر كس نزد فالبيني برود و از او درباره‌ي چيزي بپرسد تا چهل روز هيچ نمازي از وي قبول نمي‌شود».

در مسند امام احمد و ديگر سنن، از پيامبر صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ روايت شده است: « مَنْ أَتَى كَاهِنًا فَصَدَّقَهُ بِمَا يَقُولُ فَقَدْ كَفَرَ بِمَا أُنْزِلَ عَلَى مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ »[5]

«هر كس نزد كاهني برود و گفته‌اش را تصديق نمايد بي گمان به آنچه كه بر محمد صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فرو فرستاده شده كفر ورزيده است». 

در اين موضوع احاديث و آثار بي‌شماري آمده است.

شكي نيست روحي كه اين‌ها ادعاي احضار آن را دارند، در همين ممنوعيت داخل است، زيرا اين روح از جنس ارواحي است كه با كاهنان و فالگيرهاي متأثر از شياطين و جنيان در ارتباط است، بنابراين سؤال كردن از روح و احضار آن و همچنين تصديق نمودن سخنان آن حرام و باطل است. ناگفته نماند آنچه را كه كاهنان در خصوص ارواح، اظهار مي‌دارند، از علم غيب محسوب مي‌شود، حال آن‌كه الله تعالي در مورد غيب گفته است: [قُلْ لا يَعْلَمُ مَنْ فِي السَّمَاوَاتِ وَالأرْضِ الْغَيْبَ إِلا اللَّهُ] [نمل:65]

 « بگو آنان كه در آسمان‌ها و زمين هستند غيب نمي‌دانند جز الله».

در مواردي اين ارواح، همان جنيان و شياطيني هستند كه با مرده در زمان حیاتش همراه بوده اند و از اوضاع زمان حيات آنان خبر مي‌دهند. تصديق، احضار و سؤال نمودن از اين شياطين جايز نيست. بايد دانست آنچه كه احضار كنندگان احضار مي‌كنند چيزي جز شياطين و جنيان نيستند كه در عوض عبادت و پرستشي كه احضار كنندگان براي آنان انجام مي‌دهند به خدمت آنان مي‌پردازند.

انجمن دايمي مباحث علمي و افتا در دارالافتاء سعودي در مورد خواب مغناطيسي و يا مصنوعي كه نوعي احضار روح است فتوايي به شرح ذيل صادر كرده است:

«خواب مغناطيسي و يا مصنوعي نوعي كهانت است كه با بكارگيري جن كه توسط خواب كننده بر شخص خواب شده مسلّط مي‌شود انجام مي‌پذيرد و شخص خواب شده با زبان جن حرف زده و بر انجام بعضي از كارها توانايي پيدا مي‌كند. با توجه به اين‌كه شخص خواب شده به آن جن تقرّب مي‌جويد خود جن نيز مطيع خواب كننده مي‌شود و در نتيجه جن، شخص خواب شده را مطيع اراده‌ي خواب كننده مي‌گرداند. بنابراين هر گونه بهره برداري از عمل خواب آوري مصنوعي و توسل به آن براي پيدا كردن مكان سرقت يا معالجه‌ي بيماران ناجايز؛ بلكه شرك است، زيرا اين كار پناه بردن به غير «الله» بوده و ماوراي اسباب عادي است».

دكتر محمد محمد حسين از جمله كساني است كه حقيقت اين ادعاي باطل را در كتابش تحت عنوان«الروحية الحديثة حقيقتها و أهدافها» كشف كرد. ايشان از كساني بود كه تا مدت زمان زيادي فريفته‌ي اين شعبده بازي ها بود و سپس الله تعالي او را به سوي حق رهنمون ساخت. ايشان پس از مدت‌ها ارتباط با اين شعبده بازي‌ها، بطلان آن را فهميده و درك كرد كه در آن چيزي جز خرافات و فريب كاري وجود ندارد. 

ايشان يادآور مي‌شود كساني كه به احضار روح اشتغال دارند راههاي مختلفي را براي اين كار بر مي‌گزينند: مبتديان فنجاني را گرفته و آن را از ميان حروف و كلماتي كه روي ميز منقش شده است، انتقال داده و طبق گمانشان پاسخ‌هاي ارواح حاضر شده از بين مجموع حروف بر حسب ترتيب انتقال فنجان در آن حروف متشكل مي‌شود. 

برخي ديگر از طريق زنبيل اين كار را انجام مي‌دهند كه در كنار آن قلمي را مي‌گذارند. كه با آن جواب سؤال‌هاي سؤال كنندگان نوشته مي‌شود. دكتر محمد محمد حسين مي‌گويد: پيرامون مدعيان احضار ارواح شك نمودم و متوجه شدم كه در پشت صحنه، عوامل تبليغاتي وجود دارد كه براي اين مدعيان كار مي‌كنند. ناچار اخبار و قضاياي آنان را از طريق روزنامه و مجلات دنبال نمودم كه سابقه‌ي فعاليت براي  هيچ امري كه با روح و حيات آخرت تماس داشته باشد نداشتند و در ميانشان هيچ انگيزه‌اي ديني و ايماني وجود نداشت.

ايشان همچنين ياد آور مي‌شوند كه مدعيان اين امر به احياي  دعوت فرعوني و ديگر انديشه‌هاي جاهلي، بي‌نهايت اهتمام مي‌ورزند. ايشان مي‌گويند: ترويج دهندگان اصلي اين انديشه كساني بودند كه عزيزي از خود را از دست مي‌دادند و با اوهام و خيالات، خويش را فريب مي‌دادند كه مشهورترين رايج كننده‌ي اين بدعت شخصي به نام «اوليفر لودج» كه در جنگ جهاني اول پسرش را از دست داد و همچنين بنيان گذار عقيده‌ي اصالت روح در مصر شخصي به نام «احمد فهمي ابوالخير » كه پسرش در سال1937م فوت كرد.

 دكتر احمد مي‌گويد: اين بدعت‌ را بارها مورد آزمايش قرار دادم، راههاي فنجان و ميز و خواب مصنوعي، همه و همه را تجربه نمودم و در آن هيچ چيز قانع كننده‌اي نيافتم. تلاش نمودم تا حضور روح يا آواز مستقيم او را مشاهده كنم، ولي نه من و نه هيچ كس چيزي را نيافتيم، زيرا چنين چيزي اصلاً در عالم واقع وجود ندارد. البته اين امور را بايد بازيگري هاي زيركانه‌اي دانست كه به قصد تخريب دين به سوي دين پرتاب مي‌شود. 

دكتر محمد هنگامي‌كه از فساد اين افكار آگاهي يافت از آن جدا شد و حقيقت امر را براي مردم توضيح داد. ايشان مي‌گويد: اين منحرفان، پيوسته با مردم سر و كار دارند تا اين‌كه ايمان و عقيده‌ي سالم را از سينه‌هايشان بيرون كشيده و آنها را به عقيد