ت مخالفت کرد ناراحت و خشمگین نشود. 

چون عادات اجدادی نمی تواند حلالی را حرام و یا حرامی را حلال کند.

براي اینها باید توضيح داد که همچون کسانی نشوند که الله تعالی درباره ی آنها فرموده است: [وَكَذَلِكَ مَا أَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ فِي قَرْيَةٍ مِنْ نَذِيرٍ إِلا قَالَ مُتْرَفُوهَا إِنَّا وَجَدْنَا آبَاءَنَا عَلَى أُمَّةٍ وَإِنَّا عَلَى آثَارِهِمْ مُقْتَدُونَ (٢٣)] [زخرف:23 ]  

« همین طور در هیچ شهر و دیاری پیش از تو (ای پیامبر)بیم دهنده ای مبعوث نکرده ایم؛ مگر این که خوشگذرانان آنجا گفته اند: ما پدران و نیاکان خود را بر آئینی یافته ایم ( که بت پرستی  را بر همه واجب کرده است) و ما هم قطعاً به دنبال آنان می رویم»

برخی از مردم عادت دارند که در روز عید به گورستانها می روند و به اهل قبور تبریک و شاد باش می گویند در حالی که اهل قبور نیازی به تبریک ندارند چون آنها نه روزه بوده اند و نه به شب زنده داری پرداخته اند.

رفتن به زیارت گورستان نباید به روز عید، یا روز جمعه و یا هر روز ديگري اختصاص یابد. ثابت شده که رسول الله صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ که در شب به قبرستان رفته است- همچنان که در حدیث عائشه رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا  در مسلم آمده است.[10]

 رسول الله صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ فرموده است:[زُورُوا الْقُبُورَ فَإِنَّهَا تُذَكِّرُكُمْ الْآخِرَةَ ][11]

 (به زیارت قبرها بروید چون آنها شما را به یاد آخرت می اندازند)

اگر برخی، رفتن به مقبره را تنها برای افراد سخت دل مقید کرده اند، سخن گزافی نگفته اند؛ زیرا رسول الله صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ علت زیارت قبور را با یاد آوردن آخرت عنوان نموده است، بنابراین هرگاه از یاد آخرت بی خبر می شویم به گورستان می رویم.

البته من هیچ یکی از علما را سراغ ندارم که قائل به این قول باشد، ولی اگر کسی چنین نظریه ای داشته باشد نظریه اش موجه است.

زیارت قبور عبادت است و معلوم است که هیچ عبادتی جايز نمی شود؛ مگر این که در شش مورد با شريعت موافق باشد که یکی از آن شش مورد، زمان می باشد و به اثبات نرسیده است كه پیامبر اکرم صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ روز عید را برای زیارت قبور، اختصاص بدهد، بنابراین  نباید در این روز اختصاصاً به زیارت قبور رفت.

دهم: عمل دیگری که در روز عید انجام می گیرد این است که مردم همدیگر را در آغوش می گیرند و زنان محرم خود را می بوسند و در این کار اشکالی وجود ندارد؛ لیکن برخی از علما بوسیدن زنان محرم را نیز  مکروه دانسته اند، بجز مادر را که شخص می تواند سر و پیشانی اش را بوسه بزند و همچنین در مورد دختر چنین اجازه ای داده اند. از بوسیدن رخسارهای سایر محارم باید پرهیز شود که این کار برای فرد سالم تر است.

يازدهم: کسی که به نماز عید می رود برایش سنت است که مسیر رفتنش را از مسیر برگشتنش جدا کند.[12] این عمل در هیچ یک از نمازهای دیگر مسنون نیست، نه در جمعه و نه در هیچ نماز دیگر. البته برخی از علما این عمل را در جمعه نیز سنت می دانند؛ لیکن این قاعده (هر کاری که سبب آن در زمان پیامبر صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ موجود بوده و ایشان آن را انجام نداده باشند پس عبادت قرار دادن آن بدعت است) مشخص می کند که عمل مذکور در نماز جمعه مشروعیت ندارد. 

اگر سؤال شود که حکمت از تغییر مسیر چیست؟

در پاسخ می گوئیم: متابعت و پیروی از رسول الله صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ در همین است که راههای رفت و برگشت را تغییر می دهیم.

 الله تعالی در خصوص متابعت از پیامبر صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ فرموده است: [وَمَا كَانَ لِمُؤْمِنٍ وَلا مُؤْمِنَةٍ إِذَا قَضَى اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَمْرًا أَنْ يَكُونَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ مِنْ أَمْرِهِمْ وَمَنْ يَعْصِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَقَدْ ضَلَّ ضَلالا مُبِينًا (٣٦)] [احزاب:36]

«هیچ مرد و زن مؤمنی  که در کاری که الله و پیامبرش حکم کرده باشند، اختیاری از خود در آن ندارند. هر کس از دستور الله و پیامبرش سرپیچی کند، گرفتار گمراهی کاملاً آشکاری می گردد»

هنگامی که از عائشه رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا پرسیدند که چرا زن هنگامی که قاعده می شود روزه هایش را قضایی می آورد، ولی از قضای نماز معاف است؟

ام المؤمنین در پاسخ گفت:[ كَانَ يُصِيبُنَا ذَلِكَ فَنُؤْمَرُ بِقَضَاءِ الصَّوْمِ وَلَا نُؤْمَرُ بِقَضَاءِ الصَّلَاةِ ]  [13]

«ما دچار قاعدگی می شویم و به قضای روزه مأمور بوده ایم و به قضای نماز دستور داده نمی شدیم». پس حکمت تغییر مسیر اطاعت و پیروی از پیامبر صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ است.

البته برخی از علما حکمت آن را اظهار و معرفي بيشتر روز عيد در بازارهای مسلمانان بيان نموده اند. برخی دیگر گواهی دادن دو راه برای انسان را در روز قیامت بیان کرده اند. برخی دیگر گفته اند که علت این امر این است  که تا مسلمانان به فتوايي که در مسیر دوم قرار دارند صدقه بدهند.

شیخ ابن عثیمین – مجموع فتاوا و رسائل(16/216)
--------------------------------------------------------------------------------
[1] بخاري (953)
[2]احمد (2/528،475،438،145) (5/193،192)، (6/69)، أبوداود (565) البزار (3772) ابن حبان (2211،2214) والدارمي (1279) و ابن ابي شيبه في مصنفه (7609) و آخرون. قال الألباني في «صحيح أبي داود» (529) : «حسن صحيح» . وانظر: «مجمع الزوائد» (2/33). 
[3] مسلم (891،878).
[4] مسلم (878)
[5] بخاری (964) و مسلم (884)
[6] بخاری (1163،444) ومسلم (714) 
[7] بخاری(1509) ومسلم(986).
[8] بخاری(1511). 
[9] ابو داود (1609)وحاکم 1/409 (1488) حاکم حدیث مذکور تصحیح کرده ذهبی در این باره با وی موافق است. 
[10] مسلم (974).
[11]مسلم (976) در صحیح مسلم با لفظ( فانها تذکرکم الموت) وارد شده ودر ترمذی با لفظ ((تذکر الاخرة)) آمده است. امام ترمذی این حدیث را (حدیثٌ صحیحٌ) قرار داده است. 
[12] بخاري (986)
[13] مسلم (335). این حدیث در بخاری با الفاظ دیگری آمده است:(321).[ كُنَّا نَحِيضُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ فَلَا يَأْمُرُنَا بِهِ، أَوْ قَالَتْ: فَلَا نَفْعَلُهُ][96] چگونگی تکبیردر عید قربان و وقت آن.

س: از برخی مردم می شنوم که در ایام تشريق و بعد از هر نماز تا عصر روز سوم تکبیر می گویند، آیا کارشان درست است؟

ج: در عید قربان، هم تکبیر مطلق و هم تکبیر مقید مشروع است. گفتن تکبیر مطلق از ابتدای دخول ماه ذی الحجه تا آخرين روز از روزهای ايام تشريق در تمامی اوقات مشروعیت دارد. ولی تکبیرات مقید، از نماز صبح روز عرفه شروع شده و تا آخرين روز ایام ايام تشريق ادامه دارد؛ و بعد از نمازهای فرض گفته می شود. اجماع و فعل صحابه ی کرام رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُم بر مشروعت این عمل دلالت می کند.

  و بالله التوفيق، وصلي الله علي نبينا محمد وآله و صحبه وسلم

 فتوای انجمن دايم پژوهشهاي علمي و افتا (8/312)[97] حکم تکبیر گروهی.

س: برای ما ثابت شده که گفتن تکبیر در ایام تشريق سنت است. ولی آیا امام و مقتد