ارت قبور در ابتداي اسلام به طور كلي به منظور ريشه كني ماده‌ي كفر ممنوع بود، ولي هنگامي كه اسلام و توحيد گسترش يافت،  رسول الله صَلَّى اللَّه عَلَيْهِ وَآله وَسَلَّمَ به همگان اجازه داد، به زيارت قبور بروند و سپس زنان را از اين كار منع فرمود تا بدينوسيله از فتنه‌اي كه به سبب زنان، دامنگير انسان مي‌شود جلوگيري كند.

اما رفتن به زيارت قبور كفار اشكالي ندارد، چون اين كار موجب يادآوري آخرت و عبرت گرفتن مي‌شود، ولي نبايد براي صاحبان قبور، دعا و طلب مغفرت كرد، زيرا در صحيح مسلم از  رسول الله صَلَّى اللَّه عَلَيْهِ وَآله وَسَلَّمَ ثابت شده است كه: «إنّهُ اسْتَاْذَنَ رَبَّهُ أنْ يَسْتَغْفِرَ لأُمَّهِ فَلَمْ يَاْذَنْ لَهُ، و اسْتَاْذَنه أنْ يَزُوْرَ قَبْرَهَا فَأذِن لَهُ»[12]

« رسول الله صَلَّى اللَّه عَلَيْهِ وَآله وَسَلَّمَ از پروردگار خود اجازه خواست تا براي مادرش طلب آمرزش كند و الله تعالي چنين اجازه‌اي به او نداد، سپس ايشان اجازه خواست تا به زيارت قبر مادرش برود و الله به او اجازه داد».

اين بدان خاطر بود كه مادر  رسول الله صَلَّى اللَّه عَلَيْهِ وَآله وَسَلَّمَ در زمان جاهليت و بر دين قوم خودش فوت كرده بود.

از الله تعالي مسألت دارم كه به مردان و زنان مسلمان فقه و فهم دين عطا كند و با گفتار و عمل و عقيده بر دين‌شان استوار باشند و الله تعالي آنها را از تمام چيزهاي خلاف شرع نجات بدهد، بي‌گمان كه او بر اين كار تواناست و درود و سلام بر محمد و خاندان و يارانش.

شيخ ابن باز- مجلةالبحوث. شماره‌ي/42. ص(132-134)
--------------------------------------------------------------------------------
[1]. مسلم (976).
[2]. مسلم (975).
[3]. مسلم (974).
[4]. بخاري (2697) و مسلم (1718).
[5]. از تعليفات بخاري در كتاب‌هاي بيوع و اعتصام. امام مسلم آن را موصولاً آورده است. (1718- 18).
[6]. مسلم (867).
[7]. نسايي (1578).
[8]. بخاري (2856) و مسلم (30).
[9]. مسلم (1978).
[10]. بخاري (3445، 6830).
[11]. مسند احمد (2/337،356)، (3/442)، ترمذي (1056) تزمذي حديث مذكور را «حسن صحيح» قرار داده است. ابن ماجه (1574-1576).
[12]. مسلم (976).[33] حكم اختصاص روز جمعه براي زيارت قبور و دعاي زيارت

س: در اين موضوع حديثي از ابوهريره رضی الله عنه نقل مي‌شود كه  رسول الله صَلَّى اللَّه عَلَيْهِ وَآله وَسَلَّمَ فرموده است:[من زار قبر والديه أو أحدهما كل جمعة غفر له و كتب باراً ] «هر كس قبر والدين خود يا يكي از آنها را در هر جمعه زيارت كند گناهانش بخشوده مي‌شود و نامش بعنوان نيكوكار ثبت مي‌شود».

اميدوارم توضيح دهيد كه آيا دعاي مخصوص زيارت قبر والدين يا يكي از آنها وجود دارد؟ همچنين بفرماييد، براي زيارت قبور قبل از نماز جمعه بايد رفت يا بعد از آن؟ آيا در روز جمعه لحظه‌ي برتري براي اين كار در نظر گرفته شده است؟

ج: اولاً: حديث مذكور بسيار ضعيف است و بخاطر ضعفش قابليت استدلال را ندارد.

ثانياً: رفتن به زيارت قبور در هر وقت جايز است و دليلي براي تخصيص روز جمعه يا روز ديگر وجود ندارد. امام مسلم با سند خود از سليمان بن بريده و او از پدرش روايت كرده كه  رسول الله صَلَّى اللَّه عَلَيْهِ وَآله وَسَلَّمَ به آنان تعليم داد، هنگامي كه به گورستان مي‌روند، چنين بگويند: «السّلامُ عَلي أهْلِ الّديارِ المُوْمِنْيِن وَ المُسْلِمينَ، وَ إنّا إنْ شَاءَ اللهُ بِكُمْ لاَحِقُوْن، أسْألُ اللهَ لَنَا وََ لَكُمُ الَعافِيةَ»[1]

«سلام بر مؤمنان و مسلمانان اين ديار باد! و ما هم انشاء الله به شما ملحق خواهيم شد، از الله براي خود و شما طلب عافيت مي‌كنم».

از ابن‌عباس رضی الله عنه روايت شده كه  رسول الله صَلَّى اللَّه عَلَيْهِ وَآله وَسَلَّمَ در ميان گورهاي مدينه گذر كرد و رو به آنها نمود و فرمود: «السَّلاَمَ عَلَيْكُمْ يَا أهْلَ الْقُبُوْر، يَغْفِرُالله لَنَا و لَكُمْ، أنّْتُمْ سَلَفُنَا و نحن بَالأثَرِ»[2]

«سلام بر شما اي اهل قبور، الله ما و شما را ببخشد، شما پيش از ما رفته‌ايد و ما هم بدنبال شما خواهيم آمد» اين حديث را امام ترمذي روايت كرده و گفته كه حديث مذكور «حسن» است.

وصلي الله علي نبينا محمد وآله وصحبه وسلم

فتاواي انجمن دايمي بحوث علمي و افتا (9/112، 113).
--------------------------------------------------------------------------------
[1]. مسلم (975).
[2]. ترمذي (1053)، طبراني در «الكبير» 12/107 (12613)، ضياي مقدسي در «المختاره» (532).[34] حكم رفتن به زيارت قبوري كه به اسم اولياء و بزرگان معروف‌اند.

س: جناب شيخ! از شما خواهشمنديم، كساني را كه به زيارت قبور مي‌روند و آنها را به فرياد مي‌خوانند و از آنها طلب كمك كرده و براي آنها نذر مي‌بندند، نصيحت كنيد، چه آنها صاحبان آن قبور را اولياء مي‌پندارند!

ج: نصيحت ما به اينان و امثالشان اين است كه اينها بايد عقل و فكر خود را به كار گيرند. پس قبوري كه گمان مي‌رود در آنها اولياء دفن هستند به اثبات چند چيز نياز دارند: 

1- اولاً بايد اثبات كرد كه آيا واقعاً اينها قبر هستند؟ چه گاهي چيزي شبيه قبر ساخته مي‌شود و كساني ادعا قبر بودن آن را مي‌كنند، در حالي كه اصلاً كسي در آنجا دفن نشده است و چنين اتفاقي بارها افتاده است.

2- اگر قبر بودن آنها به اثبات برسد باز لازم است كه ثابت شود، آيا كساني كه در آن دفن هستند، از اولياي الله مي باشند يا نه؟ چون ما نمي‌دانيم كه آيا اينان اولياي الله هستند يا اولياي شيطان؟

3- اگر ثابت شود كه صاحبان آن قبر از اولياء و دوستان الله هستند، پس بايد دانست كه زيارت آنها به خاطر كسب تبرك، دعا، استغاثه و استعانت جايز نيست، بلكه زيارت آنها مانند زيارت ديگر قبور است و اين تنها براي عبرت گرفتن و طلب آمرزش كردن براي آنهاست. باز اگر در اثر زيارت قبور، خطر ايجاد فتنه احساس شود به خاطر دفع مفسده و سد ذرايع، زيارت آنها جايز نخواهد بود.

4-  پس تو اي انسان! عقل خود را داور قرار بده. و امور سه گانه‌اي كه در مورد اين قبور بيان شد  حتماً بايد محقق شوند: 

الف: ثبوت قبر.

ب: اثبات اين امر كه شخص مدفون از اولياي الله است.

ج: زيارت بخاطر دعا كردن براي اموات جايز است، چون آنها هر كس كه باشند به دعا نياز دارند و آنها هيچ نفع و زياني نمي‌رسانند. نبايد از ياد برد كه زيارت قبور زماني جايز است كه خطر ايجاد فتنه وجود نداشته باشد و مستلزم پديد آمدن امر ممنوعي نشود.

 اما كسي كه به زيارت آنها مي‌رود و براي آنها نذر مي‌بندد و براي آنها حيوانات ذبح كرده و از آنها كمك مي‌طلبد، بايد گفت كه چنين عملي شرك اكبر است و موجب خروج انسان از دين اسلام است و چنين فردي كافر و در جهنم ماندگار خواهد شد.

 شيخ ابن عثيمين- فتاواي عقيده ص:(30، 31).[35] حكم راه رفتن با كفش در ميان قبور

س: درآوردن كفش‌ها در قبرستان سنت است يا بدعت؟

ج: درآوردن كفش‌ در گورستان جايز است؛ بشير بن خصاصيه رضی الله عنه مي‌گويد: (باري با  رسول الله صَلَّى اللَّه عَلَيْهِ وَآله وَسَلَّمَ در حال راه رفتن بودم كه ناگهان مردي را ديديم كه با كفش درميان قبرها راه مي‌رفت،  رسول الله صَلَّى اللَّه