حكم خوردن يا آشاميدن شخص روزه دار از روي فراموشي

س: انسان چه بسا در ايام ماه مبارك رمضان از روي فراموشي چيزي مي خورد و پس از خوردن به ياد مي آورد كه روزه است: آيا در اين صورت قضا بر او لازم است؟ با علم به اين كه پيامبر اكرم صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فرموده است:[من أفطر ناسياً ..] هر كس از روي فراموشي چيزي بخورد... و در جاي ديگر فرموده است:[رُفِعَ عن أمتي الخطا والنسيان و ما استُكرهوا عليه][1] گناه خطا و اشتباه، فراموشي و اكراه از دوش امتم بر داشته شده است. با توجه به سخنان پيامبر صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ آيا خوردن و آشاميدن از روي فراموشي روزه را مي شكند؟

ج: كسي كه از روي فراموشي در ايام ماه مبارك رمضان چيزي بخورد گناهي متوجه او نمي شود و بر او لازم است كه روزه اش را به اتمام برساند و طبق صحيح ترين فتوا قضا بر او لازم نيست. فتواي امام شافعي و امام احمد نيز همين است. دليل اين حكم حديثي است كه بخاري و مسلم از پيامبر اكرم صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ روايت كرده اند: 

«مَنْ نَسِيَ وهو صائم فأكَلَ أو شَرِبَ فَلْيُتِمَّ صومَهُ فإنما أَطْعَمَهَ الله وسَقَاه»[2]

هر شخص روزه داري كه از روي فراموشي چيزي بخورد يا بياشامد روزه ي خود را تمام كند زيرا ( در حقيقت) الله تعالي به او طعام و شراب داده است.

«إذا أكل الصائمُ ناسياً أو شرب ناسياً فإنما هو رِزْقٌ ساقَهُ الله إليه، ولا قضاءَ عليه»[3] 

«اگر شخص روزه دار از روي فراموشي چيزي بخورد يا بياشامد ( در واقع) اين رزقي است كه الله تعالي به او عطا كرده است. و قضا بر او لازم نيست.»

 وبالله التوفيق، وصلي الله علي نبينا محمد و آله وصحبه وسلم

فتاواي انجمن دايمي مباحث علمي و افتا(10/269)
--------------------------------------------------------------------------------
[1]  ابن ماجه (2045،3204) و ابن حبان (7219) و الطبراني في «الصغير» (765) و «الأوسط» (8273،2137) و «الكبير» (11273) و الحاكم 2/198 (2801) و صححه و وافقه الذهبي. و صححه الألباني في «صحيح ابن ماجه» (1664،1662).
[2] . مسند احمد2/395، 425، 489، 491، 493، 513، 514)، بخاري (1933، 6669)، و مسلم (1151)، الفاظ از مسلم است.
[3] . سنن دارقطني (2/178، 179)<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="folder" href="w:html:77.xml">10 مسئله اول</a><a class="folder" href="w:html:88.xml">10 مسئله دوم</a><a class="folder" href="w:html:99.xml">10 مسئله سوم</a><a class="folder" href="w:html:110.xml">10 مسئله چهارم</a><a class="folder" href="w:html:121.xml">10 مسئله پنجم</a><a class="folder" href="w:html:132.xml">مسايل آخر</a></body></html>[15 ] آيا با خروج مذي (آب عشق) روزه فاسد مي شود؟

س: در يكي از روزهاي ماه رمضان با همسرم شوخي مي كردم، متوجه شدم كه مذي(مايعي كه هنگام ملاعبت با زن از مجراي تناسلي خارج مي شود) از من خارج شده است.

آيا بر من كفاره لازم است؟

ج: اگر اصل موضوع همان است كه نوشته ايد بر شما قضا و كفاره لازم نيست؛ مگر اين كه ثابت شود مايعي كه از شما خارج شده است آب مني باشد كه در اين صورت فقط غسل و قضا لازم است بدون كفاره.

وبالله التوفيق، وصلي الله علي نبينا محمد و آله وصحبه وسلم

فتاواي انجمن دايمي مباحث علمي و افتا(10/273)[16 ] احتلام در اثناي روزه

س: در يكي از ايام ماه مبارك رمضان در خواب احتلام شدم، حكم روزه ام چيست؟ آيا بر من كفاره لازم است؟

ج: انسان به خاطر احتلام در حالت روزه يا در حالت احرام گناهكار نمي شود و هيچ تأثيري بر روزه و حج و عمره ندارد؛ قضا و كفاره  هم لازم نيست. تنها چيزي كه بر احتلام شونده واجب است همان غسل است- اگر مني خارج شده باشد.

وبالله التوفيق، وصلي الله علي نبينا محمد و آله وصحبه وسلم

فتاواي انجمن دايمي مباحث علما و افتا (10/274)[17 ] حكم استمنا ( خود ارضايي) براي روزه دار

س: كسي كه در ماه رمضان دچار هيجانات شديد شهواني شده و اِستمنا مي كند آيا روزه اش باطل مي شود، در صورت مثبت بودن پاسخ، آيا قضا و كفاره بر او واجب مي شود؟

ج: استمنا در رمضان و غير رمضان حرام است. زيرا الله تعالي  مي فرمايد: [وَالَّذِينَ هُمْ لِفُرُوجِهِمْ حَافِظُونَ (٢٩)إِلا عَلَى أَزْوَاجِهِمْ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُمْ فَإِنَّهُمْ غَيْرُ مَلُومِينَ (٣٠)فَمَنِ ابْتَغَى وَرَاءَ ذَلِكَ فَأُولَئِكَ هُمُ الْعَادُونَ (٣١)]
 ( معارج 29، 30، 31)

«و آن كساني كه شرمگاه خويش را  محافظت مي دارند، مگر از زنان و كنيزان خود كه در اين صورت ملامت و سرزنشي بر آنان نيست و آنان كه فراتر از اين را دنبال كنند تجاوز كار به شمار مي روند.»

بنابراين شخصي كه در حين روزه مرتكب عمل خود ارضائي بشود بايد به درگاه الله توبه نموده و قضاي روزه اش را بجا بياورد. كفاره بر او واجب نيست، زيرا حكم كفاره فقط بر جماع و آميزش وارد شده است.

وبالله التوفيق، وصلي الله علي نبينا محمد و آله وصحبه وسلم
 فتاواي انجمن دايمي مباحث علمي و افتا(10/251)[18 ] حكم درآوردن دندان و كشيدن خون در ايام رمضان

س: آيا درآوردن دندان، فرو بردن آب دهان و كشيدن خون براي نمونه گيري، موجب باطل شدن روزه مي شود؟

ج: خون ريزي در اثر كشيدن دندان و مانند آن روزه را باطل نمي كند، زيرا تأثير اين خون ريزي مانند تأثير حجامت نيست. روزه همچنين بخاطر كشيدن خون براي نمونه گيري باطل نمي گردد، چون احياناً پزشك مجبور به گرفتن مقدار كمي خون از بيمار مي شود تا آن را آزمايش  نموده و بيماري را تشخيص دهد، كه به علت اندك بودن اين خون روزه باطل نمي شود، زيرا اصل بقاي روزه است و ما حق نداريم كه بدون برهان ودليل شرعي حكم به ابطال روزه كنيم.

 اما كشيدن خون زياد از شخص روزه دار و اهداي آن به بيماران نيازمند، روزه را باطل مي كند، بنابراين شخصي كه روزه ي واجب دارد نبايد اقدام به اهداي خون نمايد مگر براي بيماري كه در شرايط فوق العاده خطرناكي قرار گرفته باشد و نتواند تا بعد از غروب دوام بياورد، در اين صورت اگر پزشكان تشخيص بدهند كه خون اين روزه دار برايش مفيد است و مشكل را بر طرف مي سازد جايز است كه خونش را به او اهدا نمايد. 

اهدا كننده بايد پس از اهداي خون خوردنيهاي مقوي مصرف كند تا انرژي از دست رفته اش به او باز گردد. ناگفته نماند كه قضاي اين روزه بر او لازم است.

 شيخ ابن عثيمين- مسائل عن الصيام- دار ابن الجوزي، ص:(25، 26)[19 ] حكم خوني كه خود به خود از بدن خارج مي شود.

س: مسافري در يكي از ايام ماه رمضان بعد از نماز ظهر به طور ناگهاني از ناحيه ي بيني يا دهان دچار خون ريزي مي شود و با اين وجود روزه اش را به اتمام مي رساند. اكنون چندين سال از آن اتفاق گذشته است و شخص مذكور هنوز هم عوض آن روزه را نگرفته است، آيا قضاي روزه بر او لازم است؟

ج: خونريزي بطور ناگهاني از دهان يا بيني هيچ تأثيري بر روزه ندارد زياد باشد يا كم.

وبالله التوفيق، وصلي الله علي نبينا محمد و آله وصحبه وسلم

 فتاواي انجمن دايمي مباحث علمي و افتا (10/266، 277)[20 ] حكم استعمال داروي تنقيه براي روزه دار.

س: آيا در ماه رمضان مي توان از داروي تنقيه (دارويي كه از راه مقعد استعمال مي شود) استفاده نمود؟

ج: مصرف داروي تنقيه مورد اختلاف علماست: عده اي 