ه مدينه هجرت كنند تمام شده است؛ اما ترك وطن به سبب جهاد، هم‌چنان به قوت خود باقي است و نيز حكم ترك وطن به نيت خير مانند: فرار از ديار كفر يا هجرت در راه كسب علم يا گريز از فتنه‌ها، براي حفظ دين كه همه‌ي اين‌ها را شامل مي‌شود هم‌چنان باقي است».

خير در اين است كه بيرون شدن از هر شهري كه به صلاح دينش باشد، برايش بهتر است، برابر است كه هجرت ناميده بشود، يا نشود.

  و بالله التوفیق، و صلی الله علی نبینا محمد وآله وصحبه وسلم

 فتاوي انجمن دايمي مباحث علمي و افتا(12/49،50)
--------------------------------------------------------------------------------
[1] بخاری (3077،2825،2783،1834)، و مسلم (1864،1353) [3] كيفيت و چگونگي هجرت در اين عصر

س: هجرت در راه الله در اين زمانه به چه صورت است؟

ج: هجرت در راه الله، به معناي نقل مكان از ديار شرك به ديار اسلام است. همان‌گونه كه مسلمانان قبل از اسلام آوردن اهل مكه از آن‌جا به مدينه نقل مكان مي‌كردند. مدينه شهري است كه اهالي آن با رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ بيعت كردند و از ايشان خواستند كه به شهرشان ‌هجرت كند، به اين ترتيب بود كه مدينه به ديار اسلامي تبديل گرديد. هجرت از سرزمين مشركان به ديار مشركاني ديگر، كه كم خطرتر است نيز صحیح می باشد. همان گونه كه بعضي از مسلمانان مكه به دستور رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ به حبشه هجرت كردند.

 و بالله التوفیق، و صلی الله علی نبینا محمد وآله وصحبه وسلم

  فتاواي انجمن دايمي مباحث علمي و افتا(12/50)[4] ويژگي‌هاي  سرزميني كه هجرت از آن واجب است

س: ويژگي‌ها و شرايط دارالحرب و دارالكفر چيست؟

ج: هر شهر يا دياري كه حاكمان و صاحبان قدرت در آن جا حدود الهي را اقامه كنند و حكومت شان طبق شريعت اسلامي اداره شود و مردم بتوانند واجبات شرعي خود را انجام دهند، آن سرزمين، سرزمين اسلام است و بايد مسلمانان در كارهاي پسنديده از حاكمان اطاعت كنند و آنان را نصيحت نمايند و در انجام امور مملكت، با آنان ياري نمايند و بايد آن‌ها را با نيروهاي علمي و عملي حمايت كنند. مسلمانان در آن سرزمين زندگي كنند و به جايي ديگر نروند، مگر اين كه حكومتي اسلامي باشد كه بهتر  بتوانند در آنجا زندگي‌كنند.

مانند مدينه بعد از هجرت رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ، كه حكومت اسلامي در آن بوجود آمد. همچنين مكه بعد از فتح؛ چرا كه بعد از فتح، مسلمانان امور آن را به عهده گرفتند و تبديل به سرزمين اسلام شد- آن‌هم پس از مدتي كه دارالحرب (ديار جنگ و كفر) بود و بر مسلمانان توانا، هجرت از آن‌جا الزامي بود- .

 هر كشوري كه حاكمان آن حدود الهي را اجرا نكنند و حكم اسلام براي مردم اجرا نشود و مسلمانان قدرت اقامه‌ي احكام اسلام را نداشته باشند آن ديار، ديار كفر است. به طور مثال مكه‌ي مكرمه قبل از فتح چنين وضعيتي داشت و دارالكفر بود. نيز كشورهايي كه ساكنان آن مسلمانند، ولي حاكمان به غير ما انزل الله (بر خلاف دستورات قرآن و سنت) حكمراني مي‌كنند و مسلمانان توانايي عمل به احكام اسلامي را ندارند نيز شامل اين حكم مي‌شود. بر مسلمانان واجب است كه از چنين كشوري به ديار اسلام هجرت كنند تا به اين وسيله دين و ايمان خود را از فتنه‌ها برهانند تا بتوانند تكاليف شرعي خود را انجام دهند. اما مردان و زنان و كودكاني كه توانايي هجرت ندارند؛ معذورند، باید مسلمانان ديگر كشورها آن‌ها را از ديار كفر نجات دهند. 

الله تعالي مي‌فرمايد:[ إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلَائِكَةُ ظَالِمِي أَنْفُسِهِمْ قَالُوا فِيمَ كُنْتُمْ قَالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ قَالُوا أَلَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ وَاسِعَةً فَتُهَاجِرُوا فِيهَا فَأُولَئِكَ مَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَسَاءَتْ مَصِيرًا (97) إِلَّا الْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ الرِّجَالِ وَالنِّسَاءِ وَالْوِلْدَانِ لَا يَسْتَطِيعُونَ حِيلَةً وَلَا يَهْتَدُونَ سَبِيلًا (98) فَأُولَئِكَ عَسَى اللَّهُ أَنْ يَعْفُوَ عَنْهُمْ وَكَانَ اللَّهُ عَفُوًّا غَفُورًا (99)] 

(بي گمان كساني كه فرشتگان (براي قبض روح) به سراغ‌شان مي‌روند و (مي‌بينند كه به سبب ماندن با كفار و هجرت نكردن) بر خود ستم كرده‌اند، بديشان مي‌گويند: كجا بوده‌ايد، مي‌گويند: ما بيچارگاني در سرزمين كفر بوديم، فرشتگان به ايشان مي‌گويند: مگر زمين الله تعالی وسيع نبود تا در آن‌جا بتوانيد هجرت كنيد؟ جايگاه آنان دوزخ است، و چه بد جايگاهي و چه بد سرانجامي است. مگر بیچارگانی از مردان و زنان و کودکان که کاری از دست آنان ساخته نیست و راه چاره ای نمی دانند. پس امید است که الله تعالی از آنان در گذرد و الله تعالی بس عفو کننده و آمرزنده است). «نساء97، 98، 99»

و مي فرمايد:[ وَمَا لَكُمْ لَا تُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَالْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ الرِّجَالِ وَالنِّسَاءِ وَالْوِلْدَانِ الَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنَا أَخْرِجْنَا مِنْ هَذِهِ الْقَرْيَةِ الظَّالِمِ أَهْلُهَا وَاجْعَلْ لَنَا مِنْ لَدُنْكَ وَلِيًّا وَاجْعَلْ لَنَا مِنْ لَدُنْكَ نَصِيرًا (75) ]

(چرا بايد در راه الله و (نجات) مردان و زنان و كودكان درمانده نجنگيد كه (فرياد بر مي‌آورند)و مي‌گويند: پروردگارا! ما را از اين شهر و دياري كه ساكنان آن ستم‌كارند خارج ساز و از جانب خود سرپرست و حمايت‌گري براي ما قرار ده، و از سوي خود ياوري برايمان بفرست). «نساء75» 

اما آن عده از مسلمانان از اهالي سرزمين كفر كه توانايي اقامه‌ي شعاير ديني را دارند و مي‌توانند با صاحبان قدرت مقابله كنند و امور آنان را سرو سامان دهند و برخوردشان را متعادل گردانند بايد در ميان آنان بمانند تا اصلاح‌شان كنند و خودشان از فتنه‌ها در امان باشند.

 و بالله التوفیق، و صلی الله علی نبینا محمد وآله وصحبه وسلم

 فتاواي انجمن دايمي مباحث علمي و افتا(12/51-53)[5] ممانعت از انجام بعضی از احكام اسلامي، هجرت را واجب مي‌كند.

س: در انگليس اذان دادن با صداي بلند بجز در داخل مساجد ممنوع است، آيا مسلمانان در این کار به خاطر پيروي از قانون انگليسي گناهكارند؟ 

ج: ماندن در سرزميني كه به مسلمانان اجازه داده نمی شود آشکارا به شعاير اسلام، عمل كنند، جايز نيست. 

بنابراين كساني كه توانايي هجرت از اين ديار را دارند به دياري هجرت كنند كه بتوانند در آنجا شعاير اسلام را اقامه كنند و با مسلمانان در نيكي و تقوي تعاون و همكاري داشته باشند و جمعيت مسلمانان را بيشتر نمايند، و در آنجا نيز به آنان رزق و روزي خواهد رسيد، چرا كه الله تعالي مي‌فرمايد:[ وَمَنْ يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجًا (2) وَيَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لَا يَحْتَسِبُ وَمَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ إِنَّ اللَّهَ بَالِغُ أَمْرِهِ قَدْ جَعَلَ اللَّهُ لِكُلِّ شَيْءٍ قَدْرًا (3)] 

(هر كس از الله بترسد و پرهيزگاري كند، الله راه نج