ندازد. به همين ترتيب ديگر احكامي‌كه الله نازل كرده است و حدود اختيارات مالك بر برده و كنيز اعم از مباح يا حرام در آن‌ها مشخص شده است.

و بالله التوفیق، و صلی الله علی نبینا محمد وآله وصحبه وسلم

فتاوي انجمن دايمي مباحث علمي و افتا  (16/ 578)[28] ميراث برده‌ي آزاد شده

س: كنيزم كه قبلاً او را آزاد كرده بودم فوت كرده است؛ و فرزند و کس دیگری هم ندارد و دارای خانه و وسايل خانه است، آيا مي‌توانم خانه و وسايلش را تصرف كنم و براي او صدقه بدهم و به جايش قرباني‌كنم؟

ج: اين كنيز آزاد شده‌اي‌كه فوت كرده است و از او وسايل منزل و خانه‌اي بجا مانده است؛ بايد گفت: نخست، قبل از هر چيز بدهي‌هايش پرداخت شود و به وصيت‌هاي‌ شرعي وي عمل ‌كند بعد از آن اگر چيزي‌ ماند كساني‌كه نسب شان به او نزديك‌تر هستند از او ارث مي‌برند. اگر ورثه‌اي نداشت وسايل او به ارباب قبلي‌ خواه زن باشد يا مرد مي‌رسد. اگر كسي كه او را آزاد كرده بود وجود نداشت، ارثيه‌ي او به نزديك‌ترين خويشاوندان کسی ‌كه او را آزاد كرده، مي‌رسد.

  و بالله التوفیق، و صلی الله علی نبینا محمد وآله وصحبه وسلم

فتاوي انجمن دايمي مباحث علمي و افتا ‏(16/ 565)<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="folder" href="w:html:973.xml">فصل اول: دعوت </a><a class="folder" href="w:html:1028.xml">فصل دوم: امر به معروف و نهي ازمنكر </a></body></html><?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="folder" href="w:html:974.xml">10 مسئله اول</a><a class="folder" href="w:html:985.xml">10 مسئله دوم</a><a class="folder" href="w:html:996.xml">10 مسئله سوم</a><a class="folder" href="w:html:1007.xml">10 مسئله چهارم</a><a class="folder" href="w:html:1018.xml">مسايل آخر</a></body></html><?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:975.txt">حكم دعوت الی الله تعالی</a><a class="text" href="w:text:976.txt">اولويتها و اصول دعوت ثابت است</a><a class="text" href="w:text:977.txt">اين كه الله تعالی دين را حفظ مي‌كند، منافاتي با دعوت ندارد</a><a class="text" href="w:text:978.txt">راه درمان ضعف و تفرقه‌ي مسلمانان</a><a class="text" href="w:text:979.txt">صفات دعوتگر موفق</a><a class="text" href="w:text:980.txt">دعوتگران واقعی به سوی الله تعالی</a><a class="text" href="w:text:981.txt">دعوت به نيكي... نه بر مبناي تكفير</a><a class="text" href="w:text:982.txt">تنوع روش‌هاي دعوت، نعمت است</a><a class="text" href="w:text:983.txt">فرهنگ اختلاف بين دعوتگران</a><a class="text" href="w:text:984.txt">ضرورت حمايت از حركت‌هاي اسلامي</a></body></html>[1] حكم دعوت الی الله تعالی

س: از محضرتان مي‌خواهم حكم دعوت به سوي الله تعالی و انواع برتر آن را شرح دهيد؟

ج: حکم دعوت: دلايل قرآن و سنت بيانگر وجوب دعوت به سوي الله تعالی است و دعوت به سوي الله تعالی از فرايض است. در اين باره دلايل زيادي وجود دارد از جمله: الله تعالي مي‌فرمايد:[ وَلْتَكُنْ مِنْكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَأُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ (104)] 

 («بايد از ميان شما گروهي باشندكه به خير دعوت دهند و امر به معروف و نهي از منكر نمايند وآنان خود رستگارند). «آل عمران/104»

و مي‌فرمايد:[ادْعُ إِلَى سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَجَادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ] (نحل 125)

 «مردمان را با سخنان استوار و بجا و اندرزهايي نيكو و زيبا به راه پروردگارت فراخوان، و با ايشان به شيوه ی هر چه نيكوتر و بهتر مجادله كن».

و مي‌فرمايد[وَادْعُ إِلَى رَبِّكَ وَلَا تَكُونَنَّ مِنَ الْمُشْرِكِينَ] (قصص87) 

«مردم را به سوي پروردگارت دعوت كن، و از زمره ی مشركان مباش».

و مي‌فرمايد:[ قُلْ هَذِهِ سَبِيلِي أَدْعُو إِلَى اللَّهِ عَلَى بَصِيرَةٍ أَنَا وَمَنِ اتَّبَعَنِي] (يوسف 108)

 «بگو اين راه من است. من و پیروانم از روی بصیرت [مردم] را به سوی الله دعوت می کنم».

الله تعالی بيان مي‌كند كه پيروان رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ  داعيان به سوي اويند وآنان اهل بصيرتند. همان گونه‌كه مشخص است پیروی از رسول صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ  و بر راه و روش او بودن واجب است. الله تعالي‌مي‌فرمايد:[ لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَنْ كَانَ يَرْجُو اللَّهَ وَالْيَوْمَ الْآخِرَ وَذَكَرَ اللَّهَ كَثِيرًا (21)] 

(سرمشق و الگوي زيبايي در (شيوه پندار و گفتار و كردار) رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ  براي شماست. براي كساني‌كه اميد به الله دارند، و جوياي قيامت هستند و الله را بسيار ياد كنند).«احزاب/21»

  علما تصريح‌كرده‌اند كه دعوت به سوي الله در جاهايي‌كه داعيان به سوي الله دعوت مي‌دهند، فرض كفايي است، چرا كه هر منطقه و سرزميني نياز به دعوت و فعاليت دارد. پس فرضي است كفايي‌كه اگر به اندازه كافي افراد به امر دعوت اقدام كرده باشند. اين فرض از بقيه ساقط مي‌شود و حكم دعوت براي بقيه سنت مؤكده و كار پسنديده‌اي است. اگر در منطقه‌ي خاصي‌كسي مبادرت به امر دعوت نكند همه‌ي‌آنان گناهكار مي‌شوند.

 بر همگان واجب است كه با توجه به توان و امكانات خود اقدام به دعوت كنند. اما با توجه به عموم شهرها واجب است كه در همه جا گروهي مشخص اقدام به دعوت به سوي الله كنند و رسالت خود را به تمام نقاط برسانند و دستور الله را با راههاي ممكن بيان نمايند، چرا كه رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ  داعياني را با نامه‌هایی سوي مردم، پادشاهان و رؤسا فرستاد تا آن‌ها را به سوي الله دعوت نمودند.

 شيخ ابن باز- مجلة البحوث العدد (40)، ص (136- 135)[2] اولويتها و اصول دعوت ثابت است 

س: آيا اولويتهاي دعوت اسلامي از يك زمانه تا زمانه‌اي ديگر و از يك جامعه تا جامعه‌اي ديگر متفاوت است؟ و آيا آن طوركه رسول الله با عقيده دعوتش را آغاز كرد بايد داعيان اين عصر هم دعوت را از عقيده شروع كنند؟

ج: بدون شك اولويتها و اصول دعوت از زمان بعثت رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ  تا قيام قيامت ثابت است و با تغيير زمان تغيير نمي‌كند، اما بعضي از اصول در برخي جوامع بدون كم و كاست، وجود دارد. لذا داعي به امور ديگر اهتمام مي‌ورزد و مردم را به آن چه كمبود دارند دعوت مي‌كند، اما بايد در نظر داشت كه اصول دعوت اسلامي تغيير نمي‌كند.

 رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ خطاب به معاذ بن جبل رضی الله عنه زماني‌كه او را به يمن فرستاد، فرمودند:[ فَادْعُهُمْ إِلَى شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ فَإِنْ هُمْ أَطَاعُوا لِذَلِكَ فَأَعْلِمْهُمْ أَنَّ اللَّهَ افْتَرَضَ عَلَيْهِمْ خَمْسَ صَلَوَاتٍ فِي كُلِّ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ فَإِنْ هُمْ أَطَاعُوا لِذَلِكَ فَأَعْلِمْهُمْ أَنَّ اللَّهَ افْتَرَضَ عَلَيْهِمْ صَدَقَةً تُؤْخَذُ مِنْ أَغْنِيَائِهِمْ فَتُرَدُّ فِي فُقَرَائِهِمْ][1]

 «و ازآن‌ها بخواه تا شهادت دهندكه هيچ معبود برحقي جز الله تعالی ني