تان سفارش می کند سهم پسر [در میراث] چون سهم دو دختر است.]

 زمانی که وارثان پسر و دختر باشند، سهم پسران دو برابر سهم دختران است. تقسیم میراث به صورت مساوی جایز نیست. اکنون شما باید سهم پسر را کامل بدهید و مبلغی را که به دختر متوفی اضافه داده اید، باز پس گیرید و به برادر ایشان تحویل دهید، اگر نمی توانید این کار را انجام دهید؛ شما باقیمانده سهم برادر را به ایشان بدهکار هستید و باید آن را پرداخت نمایيد. 

شیخ فوزان – فتاوی المرأة المسلمة ص (907،908)[12] هشدار در مورد محروم کردن دختران از ارث

س: بعضی از افراد دخترانشان را از ارث محروم می کنند تا شوهر آنان از سهم الارث آنان چیزی بدست نیاورند؛ آیا این کار جایز است؟ 

ج: پروردگار سهم الارث ورّاث را در قرآن ذکر نموده است؛ از جمله ي آنان دختران هستند. الله تعالی امر نموده است که سهم هر کدام از آنان باید پرداخت شود. در پایان اولین بخش از آیات میراث فرموده است :[ تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ يُدْخِلْهُ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَذَلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ (13) وَمَنْ يَعْصِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَيَتَعَدَّ حُدُودَهُ يُدْخِلْهُ نَارًا خَالِدًا فِيهَا وَلَهُ عَذَابٌ مُهِينٌ (14)] [نساء : 13-14]

 [اینها مقررات الهی است، و هرکه از الله و رسولش اطاعت کند، او را داخل بهشت هايی می کند که از پای درختانش نهرها جاری است که در آن جاودانه اند و این همان کامیابی بزرگ است. و هر که الله و رسول او را نافرمانی کند و از حدود او تجاوز نماید، وی را به آتشی درآورد که همواره در آن بماند و برای او عذاب خفّت باری خواهد بود.]

 الله تعالی در آخر سوره فرموده : « يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ أَنْ تَضِلُّوا وَاللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ »[نساء : 176] [الله تعالی احکام را برای شما تعیین می کند تا گمراه نشوید و الله به همه چیز داناست.] 

بنابراین اگر کسی دختر یا هرکدام از وارثان را از ارث محروم نماید و بدون رضایت آنان سهمشان پرداخت نشود قطعاً از فرمان الله و رسول سرپیچی کرده اند ؛ چنین افرادی که ظالمانه حق دیگران را پایمال می کنند گرفتار هوای نفس و تعصب جاهلانه شده اند ؛ این افراد اگر از کار خود دست بردار نشوند و توبه نکنند و حق را به صاحبان حق بر نگردانند گرفتار عذاب الهی می شوند .

و بالله التوفيق، وصلي الله علي نبينا محمد وآله و صحبه وسلم

فتاوی انجمن دایمی مباحث علمی و افتا (16/493،494)[13] فرزندان دختر ، جزو ذوی الارحام هستند و میراث نمی برند 

س: خانواده ما متشکل از هفت خواهر است، خواهر بزرگ پدری ما فوت نموده است و دارای هشت فرزند است؛ آیا فرزندان خواهر متوفي از پدرمان ارث می برند؟ زیرا پدرم هنوز زنده است، و خواهرمان فوت نموده است، تا حدودی این موضوع باعث اختلاف شده است. لطفاً در این مورد توضیح دهید؟ 

ج: فرزندان دختر جزو ذوی الارحام هستند و میراث نمی برند؛ تا زمانی که اصحاب فروض یا عصبه موجود هستند، ذوی الارحام حقی در میراث ندارند؛ میراث پدر شما این گونه تقسیم می شود: دو سوم (ثلثان) سهم دختران ایشان است، الباقی سهم عصبه است؛ چنانچه عصبه ای در کار نباشد؛ باقیمانده دوباره به دختران تعلق می گیرد.

 شیخ فوزان – فتاوی المرأة المسلمة (909،910)[14] از برادران تنی فقط پسران ارث می برند.

س: شخصی از دنیا رفته است؛ زن و فرزندانی از خود برجای نگذاشته است، اما برادری داشته که او قبلاً وفات نموده است و فرزندانی از خود باقی گذاشته است؛ آیا فرزندان برادر ایشان، از ایشان ارث می برند؟ 

ج: طبق اظهارات سائل، به اجماع مسلمانان تمام ارث ایشان به فرزندان پسر برادر متوفایش می رسد و چیزی به فرزندان دختر تعلق نمی گیرد.

بدلیل گفتار رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ که فرموده است : «أَلْحِقُوا الْفَرَائِضَ بِأَهْلِهَا فَمَا بَقِيَ فَهُوَ لِأَوْلَى رَجُلٍ ذَكَرٍ»[1] [سهمیه های معین شده ي ارث را به صاحبان آنها بدهید. و باقیمانده آن را به نزدیک ترین خویشاوند مرد بدهید.]

باید دانست که دختران برادر، نه از اهل فروض هستند و نه از عصبه؛ و به اجماع اهل علم از ذوی الارحام هستند. 

 شیخ ابن باز - فتاوی اسلامیة (3/56) 
--------------------------------------------------------------------------------
[1] بخاری (6732) مسلم (4141)[15] حکم تقسیم دارائی قبل از وفات 

س: بنده متأهل هستم - ولله الحمد- وضع مالیم خوب است فقط یک دختر دارم؛ یک برادر و یک خواهر پدری نیز دارم، دخترم وضع مالیش خوب است و از من می خواهد که تمام سرمایه ام را به اسم برادرم ثبت کنم: خواهرم نیز همین خواسته را دارد؛ باید عرض نمایم که بنده همسر دیگری نیز دارم که از او فرزند ندارم و دختر و برادر و خواهرم از او دل خوشی ندارند، من دوست ندارنم در حق او ظلم کنم: و از طرفی از آن بیم دارم که اگر ثروتم را به اسم برادرم سند کنم بنده و همسرم را از منزل اخراج کند، لطفاً مرا راهنمایی کنید که بهترین کار چیست؟ 

ج: بهترین کار این است که شما مال و ثروت خود را به اسم کسی ثبت نکنید؛ بلکه آن را در اختیار خودتان بگذارید؛ زیرا شما از آینده ي خود خبر ندارید، که چه چیزی بر سرتان می آید. الله تعالی هر وقت موت را برای شما مقدر کند، وارثان شما هرکدام سهم شرعی خویش را مالک می شوند. از طرفی شما چگونه میراث خود را در زمان حیات خویش تقسیم می کنید؛ در حالی که شما از آینده خبر ندارید و ممکن است وارثان شما قبل از شما فوت کنند و شما از آنان ارث ببرید؟ خلاصه این که ما به شما توصیه می کنیم که مال و سرمایه خود را برای خودت نگهداری و آن را برای کسی ثبت نکنی، و مطابق شریعت الهی از مالت برای خودت استفاده کن. به هر طریق که الله تعالی برای شما مقدر کند و هرکدام از شما که زودتر وفات کند، دیگران از او به ارث می برند. 

شیخ ابن عثیمین – فتاوی نور علی الدرب (2/559،560)[16] رضاع سبب ارث نمی شود 

س: خانمی وفات نموده و وارثی ندارد، نزدیک ترین فرد، به او کسی است که از پستان خود به او شیر خوارانده است، یعنی: این خانم فقط دارای فرزندی رضاعی است؛ آیا فرزند از مادر رضاعی خویش ارث می برد یا این که ارث این خانم به بیت المال برگردانده می شود؟ 

ج: رضاعت نمی تواند از اسباب ارث باشد؛ زیرا اسباب ارث سه تا هستند : 1-قرابت 2- زوجیت 3- ولاء 

بنابراین برادر رضاعی میراث نمی برد و حق ولایت و سرپرستی هم ندارد ونفقه ای هم بر او واجب نیست که مثلاً باید نفقه ی مادر رضاعی یا خواهر رضاعی بر او لازم باشد، مانند: فرزند نسبی و یا برادر نسبی حقوقی که بر خویشاوند رضاعی لازم است. فقط جنبه اکرام و احترام دارد؛ فرزند رضاعی از پدر و مادر رضاعی میراث نمی برد و آنچه در سؤال مطرح شده است، باید گفت: این فرزند از ایشان میراث نمی برد؛ بلکه میراث این خانم به بیت المال مسلمین سپرده می شود. 

شیخ ابن عثیمین – فتاوی نور علی الدرب (2/560) [17] آیا خانم مطلقه ای که شوهرش وفات کرده ارث می برد؟ 

س: مردی هم