.
سبب نزول آیه 17 و 18 و 19 سوره توبه : {مَا كَانَ لِلْمُشْرِكِينَ أَن يَعْمُرُواْ مَسَاجِدَ الله شَاهِدِينَ عَلَى أَنفُسِهِمْ بِالْكُفْرِ أُوْلَئِكَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ وَفِي النَّارِ هُمْ خَالِدُونَ }17 {إِنَّمَا يَعْمُرُ مَسَاجِدَ اللّهِ مَنْ آمَنَ بِاللّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ وَأَقَامَ الصَّلاَةَ وَآتَى الزَّكَاةَ وَلَمْ يَخْشَ إِلاَّ اللّهَ فَعَسَى أُوْلَـئِكَ أَن يَكُونُواْ مِنَ الْمُهْتَدِينَ }18 {أَجَعَلْتُمْ سِقَايَةَ الْحَاجِّ وَعِمَارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ كَمَنْ آمَنَ بِاللّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ وَجَاهَدَ فِي سَبِيلِ اللّهِ لاَ يَسْتَوُونَ عِندَ اللّهِ وَاللّهُ لاَ يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ } در مورد چه چیزی نازل شده است؟

در مورد افضليت جهاد در راه خدا از رسيدگى به خانه خدا

امام مسلم و ابن حبان و ابو داود از نعمان بن بشیر روایت می کنند ، که گفته : من با تعدادی از صحابه نزد منبر رسول الله صلی الله علیه وسلم نشسته بودیم ، یکی از صحابه گفتند : هیچ باکی ندارم که بعد از اسلام هیچ عملی انجام ندهم بجز اینکه حاجی ها را آب دهم و دیگری گفت : بلکه رسیدن به امور کعبه و دیگری گفت : بلکه جهاد در راه الله از این چیزهایی که شما گفتید بهتر است عمر رضی الله عنه آنها را نهیب زد و گفت : صدای خود را در نزد منبر رسول الله صلی الله علیه وسلم با لا نبرید ، و آنروز جمعه بود ، زمانی که نماز خواندیم به نزد رسول الله صلی الله علیه و سلم آمدم و درمورد این مسایل که با هم اختلاف کرده بودند از ایشان پرسیدم که الله این آیه را نازل نمودند .سبب نزول آیه 58 سوره توبه {وَمِنْهُم مَّن يَلْمِزُكَ فِي الصَّدَقَاتِ فَإِنْ أُعْطُواْ مِنْهَا رَضُواْ وَإِن لَّمْ يُعْطَوْاْ مِنهَا إِذَا هُمْ يَسْخَطُونَ }چیست ؟

شخصی بر تقسیم غنایم پیامبر ایراد گرفت که این آیه نازل شد

امام بخاری از ابی سعید خدری روایت می کند که گفته : موقعی که رسول الله صلی الله علیه وسلم داشتند چیزی را تقسیم می کردند شخصی که دارای خاصره کوچکی بود آمد و گفت : عدالت کن . پیامبر گفتند : ( وای بر تو اگر من عدالت نکنم پس چه کسی می خواهد عدالت کند ؟) که این آیه نازل شد .آیه 79 سوره توبه {الَّذِينَ يَلْمِزُونَ الْمُطَّوِّعِينَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ فِي الصَّدَقَاتِ وَالَّذِينَ لاَ يَجِدُونَ إِلاَّ جُهْدَهُمْ فَيَسْخَرُونَ مِنْهُمْ سَخِرَ اللّهُ مِنْهُمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ }در مورد چه کسانی نازل  شده است ؟

در مورد اشخاصی که از انفاق کننده گان مسخره و ایراد می گرفتند

شیخان از ابی مسعود روایت می کنند که گفت :  زمانی که آیه صدقه نازل شده بود هر کسی از ما چیزی را با خود می بردیم ، شخصی آمد و مقدار زیادی صدقه داد ، گفتند : این برای خود نمایی است و شخص دیگری آمد و یک صاع صدقه داد ، گفتند : الله از این صدقه دادن تو بی نیاز است ؛ که این آیه نازل شد .در آیه 84 سوره توبه {وَلاَ تُصَلِّ عَلَى أَحَدٍ مِّنْهُم مَّاتَ أَبَداً وَلاَ تَقُمْ عَلَىَ قَبْرِهِ إِنَّهُمْ كَفَرُواْ بِاللّهِ وَرَسُولِهِ وَمَاتُواْ وَهُمْ فَاسِقُونَ } از نماز خواندن بر چه کسانی نهی شده است ؟

نماز خواندن پیامبر بر منافقین

امام بخاری و اما مسلم  از ابن عمر روایت می کنند که گفت : زمانی که عبدالله بن ابی وفات کرد پسرش نزد رسول الله صلی الله علیه و سلم آمد از پیامبر درخواست پیراهنش نمود تا اینکه پدرش را در آن کفن نماید . پس به او دادند ، سپس درخواست کرد اینکه بر او نماز بخوانند ، پیامبر بلند شد که بر او نماز بخواند عمر بلند شد و پیراهن پیامبر را گرفت و گفت : می خواهی بر او نماز بخوانی در حالی که الله نهی کرده از اینکه بر منافقین نماز بخوانی ؟ گفتند : ( همانا الله مرا مخیر گردانیده و گفته : {اسْتَغْفِرْ لَهُمْ أَوْ لاَ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ إِن تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ سَبْعِينَ مَرَّةً ..}  و من بر هفتاد بار می افزایم ) ، عمرگفت : او منافق است !  پس بر او نماز گذاردند که این آیه نازل شد .پیامبر صلی الله علیه وسلم طلب آمرزش برای چه کسی نمود که آیه 113 سوره توبه {مَا كَانَ لِلنَّبِيِّ وَالَّذِينَ آمَنُواْ أَن يَسْتَغْفِرُواْ لِلْمُشْرِكِينَ وَلَوْ كَانُواْ أُوْلِي قُرْبَى مِن بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُمْ أَصْحَابُ الْجَحِيمِ } نازل شد ؟

عمویش ابوطالب 

شيخان از طریق سعید بن مسیب از پدرش روایت می کنند ؛ گفت : زمانی که ابو طالب در بیماری موت بود رسول الله صلی الله علیه وسلم نزد او آمد در حالی که ابو جهل و و عبالله ابن ابی آنجا بودند پیامبر گفتند : ( ای عمو بگو لا اله الا الله تا اینکه بوسیله آن نزد الله دلیل و حجت بیاورم ). ابوجهل و عبدالله بن ابی گفتند : ای ابوطالب آیا می خواهی از دین عبدالمطلب بر بگردی همینطور آنها با او در مورد دین عبدالمطلب صحبت کردند تا اینکه وفات کرد . پیامبر صلی الله علیه وسلم  گفت : ( طلب آمرزش می کنم برای تو تا زمانی که از آن منع نشوم) تا اینکه این آیه نازل شد .آیه 117 سوره توبه {لَقَد تَّابَ الله عَلَى النَّبِيِّ وَالْمُهَاجِرِينَ وَالأَنصَارِ الَّذِينَ اتَّبَعُوهُ فِي سَاعَةِ الْعُسْرَةِ مِن بَعْدِ مَا كَادَ يَزِيغُ قُلُوبُ فَرِيقٍ مِّنْهُمْ ثُمَّ تَابَ عَلَيْهِمْ إِنَّهُ بِهِمْ رَؤُوفٌ رَّحِيمٌ }در مورد قبول شدن توبه کدام صحابه نازل شده است ؟

امام بخاری و دیگران از کعب بن مالک روایت می کنند ، گفته : در هیچ جنگی از پیامبر صلی الله علیه وسلم  سرپیچی نکرده ام مگر جنگ پدر تا اینکه جنگ تبوک شد و این جنگ آخرین جنگ پیامبر بود و به مردم اجازه داد تا اینکه بر بگردند و طولانی شد آن را یاد آور می شود و در مورد توبه ما الله آیه « لَقَد تَّابَ الله عَلَى النَّبِيِّ وَالْمُهَاجِرِينَ » تا «  إِنَّ اللّهَ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ» نازل نمود و آیه «  اتَّقُواْ اللّهَ وَكُونُواْ مَعَ الصَّادِقِينَ » درمورد ما نازل شده است . (و دو نفر ديگر كه از جنگ تبوك سربيجى كردند مرارة بن ربيع و هلال بن أمية بود.)سبب نزول آیه 5 سوره هود : {أَلا إِنَّهُمْ يَثْنُونَ صُدُورَهُمْ لِيَسْتَخْفُواْ مِنْهُ أَلا حِينَ يَسْتَغْشُونَ ثِيَابَهُمْ يَعْلَمُ مَا يُسِرُّونَ وَمَا يُعْلِنُونَ إِنَّهُ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ } در مورد چه کسانی نازل شده است ؟

در مورد كسانى كه شرم ميكردند كه عریان شوند و  با همسران خود همخوابی کنند

امام بخاری از ابن عباس در باره این آیه چنین گفت : بعضی از مردم شرم می کردند از اینکه عریان شوند و  با همسران خود همخوابی کنند و می گفتند : در آسمان از شرمگاه ما با خبر می شوند ، تا اینکه این آیه در مورد آنها نازل شد .علت نزول آیه 114 سوره هود {وَأَقِمِ الصَّلاَةَ طَرَفَيِ النَّهَارِ وَزُلَفاً مِّنَ اللَّيْلِ إِنَّ الْحَسَنَاتِ يُذْهِبْنَ السَّـيِّئَاتِ ذَلِكَ ذِكْرَى لِلذَّاكِرِينَ } چیست ؟

یکی از صحا