 و گاهی متواری می‌شود. عمر(رض) در جوابش نوشت که در آن‌جا بمان.(1) 
-----------------------------------------------------------------------------------------
1) ترتیب و تهذیب البدایه والنهایه 62ابوعبیده، خالد بن ولید را به سوی قنسرین(1)  فرستاد. زمانی که خالد به آن‌جا رسید، ساکنان آن‌جا و نصارای عرب به او هجوم آوردند و جنگ سختی میان طرفین در گرفت و افراد زیادی از دشمن به قتل رسیدند و سرانجام خالد رومی‌ها را جلای وطن کرد و فرمانده‌شان میناس را به قتل رسانید. اما عربها معذرت خواهی نمودند و گفتند: ما در ایجاد جنگ هیچ نقشی نداشته‌ایم. خالد نیز پذیرفت و آنان را مورد عفو قرار داد و وارد شهر شد و خطاب به ساکنان شهر گفت: اگر شما بر روی ابرها می‌زیستید، ما به کمک خدا به شما دست‌رسی پیدا می‌کردیم و بدین صورت شهر را فتح کرد و هنگامی که خبر فتح شهر و رشادتهای خالد (رض) به عمر(رض) رسید گفت: خدا رحمت کند ابوبکر را؛ او انسان‌ها را بهتر از من می شناخت و افزود که بر کناری خالد به خاطر شک و تردید من نبود، بلکه ترسیدم که مردم به او توکل نمایند.(2)
-------------------------------------------------------------------------------------
1) تاريخ الطبري (4/427).
2) ترتیب و تهذیب البدایه والنهایه 63در همین سال عمر(رض)، معاویه بن ابی‌سفیان را به سوی قیساریه فرستاد(1)  و به او نوشت: من امر قیساریه را به تو سپرده‌ام پس به سوی آن رهسپار شو و از خدا کمک بخواه و این دعاها را تکرار کن: «لا حول و لا قوه الا بالله العلی العظیم» خداوند، پروردگار مورد اعتماد و جاي امید و دوست ما است. او مولا و مددكاری بسیار خوب است.
معاویه حسب دستور، به قیسریه رفت و آن‌را در محاصره‌ی خویش در آورد. مردم آن سامان چند بار با او به مقابله برخواستند و در پایان پس از یک نبرد سنگین و با جدیت معاویه و با تلفات زیاد دشمن، خداوند آن ناحیه را به دست مسلمانان فتح کرد. معاویه مژده‌ی فتح و همچنین خمس غنايم را نزد امیرالمؤمنین فرستاد.(2) 
اما دکتر عبدالرحمان شجاع می‌گوید: شهرهای شام یکی بعد از دیگری توسط مجاهدین اسلام فتح شد، چرا که جنگ با رومی‌ها به گونه‌ای غافلگیرانه بود که به آن‌ها فرصت اندیشیدن و مقاومت را نمی‌داد. بنابراین هر یک از شهرهای بیروت، صیدا، نابلس، حلب و انطاکیه یکی بعد از دیگری سقوط نمود و آخرین شهری که فتح شد، قیساریه بود که معاویه بن ابی سفیان آن‌را فتح نمود و این بعد از فتح قدس اتفاق افتاد.(3) 
-------------------------------------------------------------------------------------------
1) تاریخ طبری (4/431)
2) ترتيب وتهذيب البداية والنهاية ص63، 64 . 
3) دراسات في عهد النبوة والخلاقة الراشدة ص355 .<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:468.txt">مقدمه</a><a class="text" href="w:text:469.txt">1ـ تاکتیک سرگرم کردن دشمن</a><a class="text" href="w:text:470.txt">2ـ تسلیم شدن رومیها</a><a class="text" href="w:text:471.txt">3ـ روایتهای مختلف درباره‌ی فتح قدس و تحقیقی پیرامون آن</a><a class="text" href="w:text:472.txt">4ـ متن صلحنامه</a></body></html>در آن زمان بر فلسطین مردی رومانی معروف به ارطبون یعنی معاون اول امپراطور حکومت می‌کرد. او مردی بی‌نهایت حیله‌گر و زرنگ و دارای لشکر بزرگی در رمله و همچنین در ایلیاء بود.(1) 
عمرو بن عاص نامه‌ای به امیرالمؤمنین نوشت و از او در این‌باره نظر خواهی کرد. عمر(رض) در جواب، سخن معروف خود را گفت که ما زرنگ‌ترین فرد عرب را به جان زرنگ‌ترین فرد رومی‌انداختیم تا ببینیم چه می‌کند(2) . البته جنگ اجنادین دوم در سال 15 هـ که در آن عمرو بن عاص بر رومیان پیروز شد، زمینه را برای فتح فلسطین مهیا نموده بود(3) .
و در واقع عملیات فتح قدس قبل از معرکه‌ی اجنادین دوم آغاز شده بود. در آن وقت ارطبون لشکر بزرگی در ایلیا و رمله تدارک دیده و فاصله‌ی رمله تا قدس هجده فرسخ بود. هدف او از انتشار لشکریانش این بود که‌ از پیشروی لشکر اسلام به فرماندهی عمرو بن عاص به سوی مهمترین شهرهای فلسطین رمله و ایلیا (قدس) جلوگیری نماید(4) . امیر رومی‌ ایلیا (ارطبون) بعد از شکست در اجنادین با لشکر خود به اینجا پناه آورده بود(5) . 
و اکنون مهمترین مراحلی که مسلمانان در فتح قدس طی کردند به شرح زیر بیان می‌شود: 
-------------------------------------------------------------------------------------
1) حروب القدس في التاريخ الإسلامي والعربي د. ياسين سويد ص35 .
2) تاريخ الطبري (4/431).
3) حروب القدس في التاريخ الإسلامي والعربي ص35 .
4) المصدر نفسه ص35، 36 .
5) تاريخ الطبري (4/432).طبق نقشه‌ی عمربن خطاب (رض) باید رومی‌ها را در فلسطین سرگرم نمود تا عمرو بن عاص در اجنادین بر آنان پیروز گردد و بعد از آن مسلمانان برای فتح قدس و دیگر شهرهای شام اقدام نمایند. بنابراین به معاویه (رض) دستور داد تا با سواران خود به قیساریه برود و نیروهای آن‌جا را از امداد رسانی به نیروهایشان در مقابل عمرو مشغول بدارد. و خود عمرو نیز بر اساس نقشه‌ی خلیفه، گروهی را به سرکردگی علقمه بن حکیم فراسی و مسروق بن فلان مکی جهت سرگرم نمودن نیروهای رومی ساکن در ایلیاء اعزام نمود.(1)  و گروهی دیگر را به سرکردگی ابوایوب مالکی جهت مشغول ساختن نیروهای رومی ساکن در رمله فرستاد و پیوسته، نزد آن‌ها نیروی کمکی می‌فرستاد و خود در اجنادین منتظر نبرد شدیدی با ارطبون بود. 
بالاخره نبرد سختی آغاز شد و به قول طبری: مسلمانان و رومیها وارد نبرد سختی شدند مانند نبرد یرموک و افراد زیادی به قتل رسید(2)  و سرانجام عمرو بن عاص ارطبون را شکست داد و او با نیروهای خود به سوی شهر قدس پا به فرار گذاشت تا در پشت دیوارها و قلعه‌های آن در امان بماند. مسلمانان نیز راه آن‌ها را به سوی شهر قدس باز گذاشتند تا این که وارد شهر شدند. طبری می‌افزاید که علقمه، مسروق، محمد بن عمرو و ابوایوب نیز با نیروهای تحت فرمان به لشکر عمرو پیوستند و همه یکپارچه به سوی محاصره‌ی ایلیاء (قدس) حرکت کردند.(3) 
مسلمانان به سرپرستی عمرو بن عاص شهر ایلیاء (قدس) را شدیداً محاصره کردند. شهر آن‌طور که واقدی می‌گوید: تحت تدابیر امنیتی شدید قرار داشت و با دیوارها و قلعه‌های محکم نگهداری می‌شد. بر روی دیوارهای شهر سلاح سنگین مانند منجنیق و غیره نصب شده بود و نگهبانان مجهز به سنگر و سپر، و تیر و شمشیر، مراقب اوضاع بودند. 
هنوز سه روز از محاصره نگذشته بود که جنگ آغاز گردید. مسلمانان به سوی دیوارهای شهر هجوم آوردند و رومیها آن‌ها را تیرباران کردند. مسلمانان سپرهای خود را در مقابل تیرهای دشمن قرار دادند و جنگ از صبح تا شام چند روز ادامه پیدا کرد تا این که در روز یازدهم ابوعبیده، خالد و عبدالرحمان فرزند ابوبکر با گروهی از سواران از راه رسیدند.(4)  و این امر باعث ترس و وحشت بیشتری در دل ساکنان ایلیا گردید. به هر حال وضعیت محاصره‌ی شهر تا چهار ماه به طول انجامید و در اغلب روزها نبرد شدیدی بین طرفین در می‌گرفت و مسلمانان، سردی شدید همراه با برف و باران را تحمل می‌نمودند.(5)  تا این که رومی‌ها از ادامه‌ی مقاومت به ستوه آمدند و بزرگ آنان (صفرونیوس) به فکر چاره‌ای دیگر افتاد و به عمر