د.
اینها برخی از اختیارات فقهی عمربن خطاب بود که هر کدام در جای خود، اصلی از اصول فقه است و باید با تفصیل بیشتری بدان پرداخته شود.<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:246.txt">مقدمه</a><a class="folder" href="w:html:247.xml">مبحث اول: استان‌های کشور</a><a class="folder" href="w:html:261.xml">مبحث دوم: شیوه‌ی انتخاب فرمانداران و کارگزاران دولت در عهد عمر(رض)</a><a class="folder" href="w:html:310.xml">مبحث سوم: مراقبت از والیان وبازخواست آنان</a></body></html>پس از این که دامنه‌ی دولت اسلامی در زمان عمربن خطاب گسترش یافت، ایشان دولت را به تشکیلات اداری کوچکتری تقسیم نمود تا بهتر بتوان بر آن اشراف داشت که البته گسترش فتوحات سبب اصلی این تقسیمات و به ویژه تأسیس ایالتها بود.<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:248.txt">مقدمه</a><a class="text" href="w:text:249.txt">نخست: مکه‌ی مکرمه</a><a class="text" href="w:text:250.txt">دوم: مدینه‌ی منوره</a><a class="text" href="w:text:251.txt">سوم: شهر طائف</a><a class="text" href="w:text:252.txt">چهارم: یمن</a><a class="text" href="w:text:253.txt">پنجم: بحرین</a><a class="text" href="w:text:254.txt">ششم: مصر</a><a class="text" href="w:text:255.txt">هفتم: ایالتهاي شام</a><a class="text" href="w:text:256.txt">هشتم: ایالتهای عراق و فارس</a><a class="text" href="w:text:257.txt">نهم: ولایت بصره</a><a class="text" href="w:text:258.txt">دهم: ولایت کوفه</a><a class="text" href="w:text:259.txt">یازدهم: مداين</a><a class="text" href="w:text:260.txt">دوازدهم: آذربایجان</a></body></html>تقسیم کشور به استان‌ها و ولایتهای متعدد در زمان ابوبکرصدیق آغاز گردید و عمر(رض) در این زمینه ادامه دهنده‌ی سیاست ایشان با ایجاد تغییرات جزیی در جابجایی مسئولین و استانداران بود و اکنون نمونه‌ای از این تقسیمات به شرح زیر بیان می‌شود:فرماندار مکه در زمان عمربن خطاب، مردی به نام محرز بن حارثه و پس از ایشان، فُنقُذ بن عمیر بن جدعان تمیمی بود. که در مورد مدت زمامداری این دو نفر و عملکردشان چیزی ذکر نشده است. بعد از آن‌ها نافع بن حارث خزاعی، فرماندار مکه تعیین گردید و تا زمان شهادت عمر(رض)، ایشان همچنان فرماندار مکه بود. از جمله عملکردهای ایشان در دوران زمامداری‌اش، خرید منزلی از صفوان بن امیه را ذکر کرده‌اند که آن‌را به زندانی تبدیل کرد.(1)  همچنین گفته‌اند نافع در منطقه عسفان به استقبال عمر(رض) رفت که برای حج آمده بود. عمر(رض) از او پرسید چه کسی را بر مکه گمارده‌ای؟ گفت: ابن ابزی را. عمر(رض) پرسید: ابن ابزی کیست؟ نافع گفت: از بردگان آزاد شده‌ی ما است. عمر(رض) گفت: برده‌ای را بر آنان گمارده‌ای؟ نافع گفت: او قاری قرآن و آگاه به مسايل میراث است. عمر(رض) گفت: آری پیامبرفرمود: 
(الله يرفع بهذا الكتاب قوماً ويضع به آخرين).(2) 
«خداوند با این کتاب افرادی را بالا می‌برد و افرادی را پست می‌نماید».
یکی دیگر از پروژه‌های مهم دولت عمربن خطاب توسعه‌ی حرم مکه بود که عمر(رض) با خریداری منازل مسکونی مجاور حرم و تخریب آن‌ها به توسعه‌ی حرم پرداخت و پیرامون آن دیوار کوتاهی احداث نمود. شهر مکه به خاطر موقعیت خاصی که داشت به ویژه در موسم حج محل تجمع فرماندهان و والیان بود و آن‌ها با عمربن خطاب ملاقات و پیرامون مسايل مختلف گفتگو و اظهار نظر می‌کردند. بنابراین مکه یکی از استان‌ها و ولایتهای مهم حکومت اسلامی به شمار می‌رفت.
------------------------------------------------------------------------------------------
1) البخاري، ك الخصومات (3، 25) باب الربط والحبس. مسند أحمد ش 232 . الموسوعة الحديثية . سند آن صحیح می‌باشد.
2) الولاية على البلدان عبد العزيز العمري (1/67) .<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:26.txt">الف- موافقات عمر(رض) با قرآن کریم</a><a class="text" href="w:text:27.txt">ب- موافقت قرآن با وی در مورد نماز نخواندن بر منافقان</a><a class="text" href="w:text:28.txt">ج- موافقت قرآن با عمر در مورد اسیران بدر</a><a class="text" href="w:text:29.txt">د- موافقت قرآن با عمر(رض) در مسأله استیذان (اجازه خواستن)</a><a class="text" href="w:text:30.txt">ه - دعای عمر(رض) در مورد تحریم شراب</a><a class="text" href="w:text:31.txt">س- آگاهی عمر(رض) به شأن نزول آیات</a><a class="text" href="w:text:32.txt">ش- پرس و جوی عمر(رض) از رسول خدا(ص) پیرامون برخی از آیات</a><a class="text" href="w:text:33.txt">ص- تفسیر و تحلیل برخی از آیات توسط عمر(رض)</a></body></html>از آن‌جا که مدینه پایتخت اسلام بود، و خلیفه شخصاً در آن‌جا حضور داشت طبعاً زمام امور شهر به عهده‌ی ایشان بود. و هرگاه‌ که خلیفه به مسافرتی می‌رفت، برای خود جانشینی تعیین می‌کرد. چنان که در بعضی از سفرهای معمولی یا سفر حج، زید بن ثابت را به‌ عنوان جانشین خود تعیین می‌نمود.(1)  همچنین گاهی علی بن ابی طالب (رض) را به جای خود می‌نشاند.(2)  و در این راستا ادامه دهنده‌ی سیاست رسول خدا و ابوبکرصدیق بود.
و از آن‌جا که مدینه پایتخت اسلام و مقر خلیفه بود و نیروهای اسلامی از آن‌جا به سایر نقاط دنیا اعزام می‌شدند و مرکز تجمع اصحاب بزرگوار پیامبربود، چرا که عمر(رض) آنان را از پراکنده شدن در شهرها منع می‌کرد(3) ، مدینه‌ از جایگاه و اهمیت ویژه‌ای برخوردار بود و از این رهگذر سیل دانشجویان قرآن و سنت به این شهر سرازیر بود.(4) 
------------------------------------------------------------------------------------------
1) الولایه علی البلدان (1/68)
2) تاريخ اليعقوبي (2/147).
3) تاريخ اليعقوبي (2/157).
4) الولاية على البلدان (1/68).طائف یکی از شهرهای مهم اسلامی در دوران عمربن خطاب به شمار می‌رفت. از این شهر مجاهدین نیرومندی به جهاد اعزام می‌شدند. والی این شهر از زمان رسول خدا و ابوبکرصدیق و دو سال از خلافت عمربن خطاب، عثمان بن أبی العاص بود. تا این که خود عثمان از عمر(رض) خواست که او را به میادین جهاد اعزام نماید. عمر(رض) در جواب نوشت که من تو را از کار برکنار نمی‌کنم، ولی اگر خودت این را می‌خواهی پس کسی را به جای خود انتخاب کن. چنان که عثمان مردی از اهل طائف را بر آن شهر گمارد و به جهاد رفت. بعدها عمر(رض) عثمان را بر عمان و بحرین گمارد.(1)  و در روایات آمده است که فرماندار طائف در زمان وفات عمر(رض)، سفیان بن عبدالله ثقفی بود.(2)  و میان او و عمر(رض) نامه‌هایی رد و بدل شده که در آن‌ها مسايل مربوط به زکات سبزیجات، میوه جات و عسل ذکر گردیده است(3)  که این قبیل نامه‌ها بیانگر رونق بازار کشاورزی طائف در زمان عمربن خطاب می‌باشد. ضمن این که طائف در زمان ایشان از شرايط امنیتی خوبی برخوردار بود. همچنین لازم به یادآوری است که برخی از اهالی مکه گرمای تابستان را در طائف به سر می‌بردند.(4)  به هر حال طائف نیز یکی از شهرهای مهم دولت اسلامی در زمان عمربن خطاب به شمار می‌رفت.(5)
-------------------------------------------------------------------------------------------
1) تاريخ خليفة بن خياط ص134 .
2) تاریخ طبری (5/239)
3) الطائف في العصر الجاهلي وصدر الإسلام، نادية حسين صقر ص19.
4) الطائف في العصر الجاهلي وصدر الإسلام ص19 .
5) الولاية على البلدان (1/69).هنگامی که عمربن خطاب زمام امور را به عهده گرفت، یمن از امنیت و آرامش خوبی بهره‌مند بود. در مناطق مختلف یمن والیانی از جانب حکومت اسلامی‌فرمانروایی می