 را مأمور جمع‌آوری آیات قرآن نمود. این ویژگی‌ها عبارتند از: 
الف: جوان بودن زید که خود، عاملی می‌شد برای فعالیت هر چه بیشتر و بهتر او. 
ب: صلاحیت و توانایی‌های او نسبت به این کار بیشتر بود، و این یک واقعیت است که خداوند(عزوجل) به هر کس عقل و خرد بیشتری دهد، راه خیر و سعادت بر او نیز هموارتر خواهد شد. 
ج: زید کاملاً مورد اطمینان و اعتماد صحابه بود و آنان نسبت به او هیچ شک و شبهه‌ای به خود راه نمی‌دادند و به همین دلیل ماحصل کار او مورد قبول آنان قرار می‌گرفت. 
د: زید کاتب وحی بود و به همین دلیل، در این زمینه تجربه کافی داشت و نسبت به انجام این کار خطیر ناآشنا و غریب نبود.(1)  
ه‍: همچنین زید جزو چهار نفری بود که در دوران نبی اکرم(ص) به امر جمع‌آوری قرآن پرداختند. از قتاده‌ روایت است که از أنس بن مالک سؤال کردم که در دوران رسول خدا(ص) چه کسانی به جمع‌آوری قرآن پرداختند؟ او جواب داد که آنان چهار نفر از انصاریان بودند؛ آنان: ابی بن کعب، معاذ بن جبل، زید بن ثابت و ابوزید(2)  بودند. روش زید در جمع‌آوری قرآن این بود که تنها مکتوباتی را قبول می‌کرد که در حضور خود رسول خدا(ص) نوشته شده بودند او به محفوظات صرف و بدون اتکا به مکتوبات اکتفا نمی‌کرد که بیم آن داشت آن محفوظات بر اثر اشتباه یا توهم دچار تغییر شده باشند؛ همچنین تنها مکتوبایتی را قبول می‌کرد که حداقل دو نفر شهادت می‌دادند که آن آیات در حضور خود رسول الله(ص) کتابت شده‌اند. براساس همین روش، زید با دقت هر چه بیشتر به جمع‌آوری آیات قرآن پرداخت.(3)  
------------------------------------------------------------------------------------------------------
1) التفوق و النجابة علی نهج‌الصحابة، حمد العجمی، 73. 
2) سیر أعلام النبلاء (2/431). 
3) التفوق و النجابه علی نهج‌الصحابه، 74. هنگامی که نبی خدا(ص) وارد مدینه شد، این شهر از آب شیرین کمی برخوردار بود و تنها بئررومه آب شیرین کافی داشت. پیامبر(ص) خطاب به یاران خویش فرمود: 
«من يشتري بئر رومة فيجعل دلوه مع دلاء المسلمين بخير له في الجنة».
« هرکس بئر رومه را بخرد و دیگر مسلمانان را در آن سهیم گرداند، نعمتی از نعمتهای بهشت پاداش اوست»(1) .
نیز فرمودند: «من حفر بئر رومة فله الجنة».
« هر کس چاهی بمانند بئررومه بکند (و آن‌را در اختیار مسلمانان قرار دهد) باغی در بهشت نصیب او‌ می‌شود».(2) 
پیش از ورود نبیّ خدا(ص) به مدینه، آب بئررومه در برابر پرداخت بهای آن، به مردم داده می‌شد. هنگامی که مهاجران به مدینه رسیدند، آبی برای خوردن نیافتند. بئررومه از آنِ مردی غفاری به نام «رومه» بود که هر دلو آن‌را به ازای دریافت مدّ گندم یا دیگر غلّات و حبوبات و میوه‌جات می‌فروخت. پیامبر اکرم(ص) به او فرمودند:
«تبيعها بعين في الجنة؟».
«که آن‌را در برابر چشمه‌ای از چشمه‌های بهشت مي‌فروشي؟». اما آن مرد به نبی خدا(ص) عرض کرد که آن چاه، تنها منبع درآمد او و خانواده‌اش است. چون این خبر به عثمان رسید آن چاه را به سی و پنج هزار دینار خرید و نزد پیامبر خدا(ص) آمد و عرض کرد: ای رسول خدا آیا آن پاداشی را که به صاحب آن بشارت دادید، نصیب من می‌شود؟ رسول خدا(ص) به او جواب مثبت داد. عثمان نیز گفت: من آن‌را در اختیار مسلمانان قرار می‌دهم(3) . در روایتی دیگر در مورد این چاه چنین آمده است که چاه رومه، متعلق به یک فرد یهودی بود که آب آن‌را به مسلمانان می‌فروخت و عثمان آن‌را به ده هزار درهم از او خرید و آن‌را در اختیار همه، اعم از ثروتمند و فقیر و مسافران، قرار داد.(4) 
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------
1) صحیح سُنَن النسائی، الألبانی (2/766). 
2) صحیح البخاری (2778). 
3) تحفة الأحوذی بشرح سُنَن الترمذی (10/196). 
4) فتح الباری (5/408) و الحکمة فی الدعوة إلی الله، ص231. تفاوت قرآن مکتوب دوران رسول خدا(ص) با قرآن مکتوب عهد ابوبکر صدیق در این است که قرآن مکتوب دوران نبی خدا(ص) در میان صحیفه‌ها، چوب‌ها، شاخه‌های نخل و لوح‌ها کتابت شده بود اما به صورت مجموعه‌ای که به هم متصل شده باشند، نبود. بر خلاف قرآن مکتوب عهد ابوبکر صدیق که در صحیفه‌هایی تدوین شده بود و هر صحیفه در بردارنده یک یا چند سوره می‌شد، آیات این سوره‌ها براساس ترتیبی بود که خود حضرت رسول(ص) آن را بیان داشته بودند. در واقع وظیفه زید بن ثابت آن بود که آیات مکتوب دوران رسول خدا(ص) را در صحیفه‌هایی گرد آورد و هر سوره را براساس ترتیب آیاتی که رسول خدا(ص) به صحابه گفته بودند، کتابت کند.(1)
-----------------------------------------------------------------------------------------------
1) المدینة و النبویة فجر الاسلام و العصر الراشدی (2/241). <?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:322.txt">انگیزه عثمان(رض) برای تدوین یک مصحف واحد</a><a class="text" href="w:text:323.txt">درس‌هایی که از این ماجرا می‌توان گرفت</a></body></html>أنس بن مالک روایت می‌کند که چون حذیفه بن یمان(رض) از غزوات أرمنستان و آذربایجان به مدینه باز گشت، نزد عثمان رفت و او را از اختلافی که میان مردمان شام و عراق در خصوص قرائت قرآن پدید آمده بود با خبر نمود و به او گفت: یا امیر المؤمنین! بلایی گریبان‌گیر این امت شده است و چون یهودیان و مسیحیان در کتاب خود دچار اختلاف شده‌اند. عثمان نیز با شنیدن این مطالب، افرادی را نزد حفصه دختر عمر فرستاد که صحیفه‌های ابوبکر صدیق را از او به امانت بگیرند تا از آن رونوشت برداشته و سپس آن را به او بازگردانند، حفصه نیز صحیفه‌ها را نزد عثمان فرستاد، عثمان به زید بن ثابت، عبدالله بن زبیر، سعید بن عاص و عبدالرحمن بن حارث بن هشام(رض) دستور داد تا از صحیفه‌های ابوبکر نسخه‌هایی رونوشت کنند. همچنین به ابن زبیر، سعید و عبدالرحمن که از قریشیان بودند دستور داد در صورت اختلاف قرائت آنان با زید بن ثابت، قرائت قریشیان را برگزینند، زیرا قرآن با گویش ایشان نازل شده است. آنان نیز چنین نمودند. چون رونوشت نسخه‌ها تمام شد، عثمان صحیفه‌ را نزد حفصه باز گردانید و سپس از آن نسخه‌ها چند رونوشت را به أقصی نقاط سرزمین اسلامی فرستاد و دستور داد تا دیگر نسخه‌ها و صحیفه‌ها را آتش بزنند.(1)
-------------------------------------------------------------------------------------------
1) صحیح بخاری، کتاب فضائل القرآن (حدیث4987).الف: عاملی که باعث شد عثمان با وجودی‌که صحیفه‌‌های ابوبکر صدیق موجود بودند، دست به تدوین یک مصحف واحد بزند اختلافاتی بود که مسلمانان در امر قرائت قرآن بدان گرفتار آمده و چنان می‌نمود که در آینده بر سر این قضیه دچار فتنه‌ي بس خطرناک خواهد شد. قرآن نیز کتابی است که شریعت و دین بر آن استوارند و بنیان‌های اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و اخلاقی مسلمانان بر آن نهادينه شده است، احتمال آن می‌رفت که فردا دسته‌ای در برابر دیگری ادعا کند که قرائت او بهتر از قرائت دیگران است و بهمین خاطر حذیفه بن یمان را دچار بیم و هراس نمود و قضیه را نزد خلیفه و پیشوای مسلمانان مطرح نمود تا پیش از بروز چنان فتنه و مصیبت بزرگی، چاره