يكي كنيد به پدر و مادر ، خويشان ، يتيمان ، درماندگان و بيچارگان ، همسايگانِ خويشاوند ، همسايگانِ بيگانه ، همدمان ( در سفر و در حضر ، و همراهان و همكاران ) ، مسافران ( نيازمندي كه در شهر و مكان معيّني اقامت ندارند ) ، و بندگان و كنيزان . بيگمان خداوند كسي را دوست نمي‌دارد كه خودخواه و خودستا باشد .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« إِحْسَاناً » : نيكي‌كردن . مفعول مطلق براي فعل محذوف ( أَحْسِنُوا ) است و براي تأكيد به كار رفته است . « الْجَارِ ذِي الْقُرْبَيا » : همسايه نزديك . « الْجَارِ الْجُنُبِ » : همسايه بيگانه . همسايه دور . « الْجُنُب‌ » : بيگانه . دور . « الصَّاحِبِ بِالْجَنبِ » : همدم . همنشين . همكار ، همراه . همسفر . « مُخْتَالاً » : خودخواه . متكبّر . اسم فاعل باب افتعال از واژه ( خُيَلاء ) است . « فَخُوراً » : فخرفروش . خودستا .‏
 
سوره نبأ آيه  20

‏متن آيه : ‏
‏ وَسُيِّرَتِ الْجِبَالُ فَكَانَتْ سَرَاباً ‏

‏ترجمه : 
‏و كوهها به حركت انداخته مي‌شوند ( و روان مي‌گردند و در فضا به شكل غباري در مي‌آيند ) و يك سراب بزرگي را تشكيل مي‌دهند .‏

‏توضيحات : ‏
‏« سَرَاباً » : سراب . آب‌نما كه به سبب شكست نور پيدا و جلوه‌گر مي‌شود ( نگا : نور / 39 ) .‏

 
سوره نبأ آيه  21

‏متن آيه :
‏ إِنَّ جَهَنَّمَ كَانَتْ مِرْصَاداً ‏

‏ترجمه : ‏
‏دوزخ كمينگاه بزرگي است ( و در انتظار نخجيرهاي گريزان از فرمان يزدان ، و ورودشان به كام خود است ) .‏

‏توضيحات : 
‏« مِرْصَاداً » : كمينگاه . جايگاهي كه در آن فرشتگان مأمورِ عذاب ، آمدن دوزخيان را مي‌پايند . اين واژه مي‌تواند اسم مكان باشد كه معني آن گذشت ، و مي‌تواند صيغه مبالغه يا صفت مشبّهه باشد ( نگا : روح‌المعاني ) . در اين صورت معني چنين است : دوزخ در كمين دوزخيان است . برخي هم به معني گذرگاه دانسته و گفته‌اند : دوزخ گذرگاه همگان است .‏

 


سوره نبأ آيه  22

‏متن آيه : ‏
‏ لِلْطَّاغِينَ مَآباً ‏

‏ترجمه : ‏
‏مرجع و مأواي سركشان است .‏

‏توضيحات : ‏
‏« مَئَاباً » : محلّ بازگشت . مأوي ( نگا : آل‌عمران‌ / 14 ، رعد / 29 ، ص‌ / 40 و 49 و 55 ) .‏

 

سوره نبأ آيه  23

‏متن آيه : 
‏ لَابِثِينَ فِيهَا أَحْقَاباً ‏

‏ترجمه : ‏
‏روزگاران متوالي بيكران ، در آن مي‌مانند .‏

‏توضيحات : ‏
‏« لابِثِينَ » : ماندگاران . حال است . « أَحْقَاباً » : جمع حُقُب ، و آن هم جمع حِقْبَة است ، به معني مدّت زمان نامحدود ( نگا : المصحف‌الميسّر ) . روزگاران پياپي و بي‌نهايت ( نگا : روح‌القرآن ، جزء عمّ محمّد عبده ، قاسمي ، روح‌البيان ) . سالهاي سال . مفعولٌ‌فيه است .‏

 

سوره نبأ آيه  24

‏متن آيه : ‏
‏ لَّا يَذُوقُونَ فِيهَا بَرْداً وَلَا شَرَاباً ‏

‏ترجمه : ‏
‏در آنجا نه ( هواي ) خنكي مي‌چشند ، و نه نوشيدني گوارائي مي‌نوشند .‏

‏توضيحات : ‏
‏« بَرْداً » : سرد . خنك . مراد باد و هواي خنك است ( نگا : روح‌القرآن ، المصحف‌الميسّر ، المنتخب ) . « شَرَاباً » : نوشيدني گوارا مراد است .‏

 

سوره نبأ آيه  25

‏متن آيه : ‏
‏ إِلَّا حَمِيماً وَغَسَّاقاً ‏

‏ترجمه : ‏
‏وليكن آب جوشان و سوزان ، و زردابه و خونابه ( زخم دوزخيان ) را مي‌نوشند .‏

‏توضيحات : ‏
‏« إِلاّ » : ليكن . مگر . استثناء مي‌تواند منقطع يا متّصل باشد . « حَمِيماً » : آب بسيار داغ ( نگا : انعام‌ / 70 ، يونس‌ / 4 ، حجّ‌ / 19 ) . « غَسَّاقاً » : خونابه . چرك زخم ( نگا : ص‌ / 57 ) .‏

 

سوره نبأ آيه  26

‏متن آيه : ‏
‏ جَزَاء وِفَاقاً ‏

‏ترجمه : 
‏( اين ) كيفري است مناسب و موافق ( با اعمال آنان . ايشان در دنيا از فرمان خدا سركشي كردند ، دلهاي ستمديدگان را سوزاندند ، جانشان را به آتش كشيدند ، و با ظلم و زر و زور خود بر كسي رحم ننمودند ، هم اينك سزاوار است كه در دوزخ كيفرشان چنان و نوشابه‌هايشان چنين باشد ) .‏

‏توضيحات : ‏
‏« جَزَآءً » : مجازات . كيفر . مفعول مطلق فعل محذوف ( جُوزُوا ) است . « وِفَاقاً » : موافق و سازگار . مصدر است و در معني اسم فاعل .‏سوره نبأ آيه  27

‏متن آيه :
‏ إِنَّهُمْ كَانُوا لَا يَرْجُونَ حِسَاباً ‏

‏ترجمه : ‏
‏اين بدان خاطر است كه ايشان توقّع بازپرسي و حسابرسي نداشتند ( و معتقد به رستاخيز و دادگاهيِ آخرت و سزا و جزاي نيكان و بدان نبودند ) .‏

‏توضيحات : ‏
‏« كَانُوا لا يَرْجُونَ » : اميدوار نبودند و انتظار نمي‌كشيدند . « حِسَاباً » : محاسبه و حسابرسي .‏سوره نبأ آيه  28

‏متن آيه : ‏
‏ وَكَذَّبُوا بِآيَاتِنَا كِذَّاباً ‏

‏ترجمه : ‏
‏آنان ، آيه‌هاي ما را به كلّي تكذيب مي‌كردند ، و كاملاً دروغ مي‌انگاشتند .‏

‏توضيحات : ‏
‏« كِذَّاباً » : سخت تكذيب كردن . ستيزه‌جويانه دروغ پنداشتن . مصدر باب تفعيل است ، همچون فِسّار ( نگا : كشّاف ) و قِصّار و خِرّاق ( نگا : معاني‌القرآن ) .‏سوره نبأ آيه  29

‏متن آيه : ‏
‏ وَكُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْنَاهُ كِتَاباً ‏

‏ترجمه : 
‏ما همه چيزها را كاملاً شمارش نموده‌ايم و با دقّت ثبت و ضبط كرده‌ايم .‏

‏توضيحات : ‏
‏« أَحْصَيْنَاهُ » : آن را شمارش كرده‌ايم . آن را سرشماري نموده‌ايم . « كِتَاباً » : نگاشتن . نوشتن . نوشته . در اينجا مفعول مطلق و در معني ( إِحصاء ) يعني سرشماري كردن است . يا اين كه واژه كتاب به معني مكتوب است و حال بشمار است . در اين صورت معني آيه چنين مي‌گردد : ما همه چيزها را در حالي كه ثبت و ضبط شده‌اند ، شمارش كرده‌ايم ( نگا : كهف‌ / 49 ، يونس‌ / 21 ، يس‌ / 12 ، قمر / 52 و 53 ) .‏آيه  37
‏متن آيه : ‏
‏ الَّذِينَ يَبْخَلُونَ وَيَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبُخْلِ وَيَكْتُمُونَ مَا آتَاهُمُ اللّهُ مِن فَضْلِهِ وَأَعْتَدْنَا لِلْكَافِرِينَ عَذَاباً مُّهِيناً ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏( آنان ) كسانيند كه خود بخل مي‌ورزند و مردمان را نيز به بخل مي‌خوانند ، و نعمتي را كه خداوند بديشان داده است پنهان مي‌دارند و ( نه خودشان از آن استفاده مي‌كنند و نه ديگران را از آن بهره‌مند مي‌سازند ، و پيوسته سعي در كفران نعمت مادي و معنوي دارند ، اينان بدانند كه ) ما براي كساني كه ( همچون ايشان ) كفران نعمت مي‌كنند ، عذاب خواركننده‌اي آماده كرده‌ايم .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« أَعْتَدْنَا » : آماده كرده‌ايم . تهيّه ديده‌ايم . « كَافِرِينَ » : پنهان‌كنندگان و ناديده‌انگاران نعمت . كفرپيشگان .‏
 
سوره نبأ آيه  30

‏متن آيه : ‏
‏ فَذُوقُوا فَلَن نَّزِيدَكُمْ إِلَّا عَذَاباً ‏

‏ترجمه : ‏
‏پس بچشيد ! ما هرگز چيزي جز عذاب و درد و رنج ، برايتان نمي‌افزائيم .‏

‏توضيحات : ‏
‏« ذُوقُوا » : بچشيد . اين جمله ، جنبه تهديد و تحقير دارد ، و بيانگر خشم تكان‌دهنده ذوالجلال است . « فَلَن نَّزِيدَكُمْ إِلاّ عَذَاباً » : اين آيه و آيه‌هاي بسيار ديگري بيان مي‌دارند كه دوزخيان هميشه بر عذابشان افزوده مي‌گردد و شكنجه و دردشان فزوني مي‌گيرد ، و كمي و كاستي پيدا نمي‌كند ( نگا : نحل‌ / 85 و 88 ، اسراء / 97 ، هود / 20 ، فرقان‌ / 69 . بقره‌ / 86 و 162 ، آل‌عمران‌ / 88 ، فاطر 