، باب جامع البیوع، ج 2، ص 685.
10) سنن الترمذی، کتاب البیوع، ج 2، ص 341 – 342.
11) مسلم، کتاب المساقاه، باب النهی عن الحلف، ج 3، ص 1228.
12) همان.
13) شرح السیوطی علی سنن السنائی، ج 7، ص 246.
14) فی ظلال السیرة النبویه - الهجره النبویه المبارکه، ابی فارس، ص 70.
15) احکام السوق فی الاسلام، ص 53.
16) همان، ص 585 - 586.
17) زادالمسیر، ابن جوزی، ج 7، ص 77.
18) اسباب هلاک الامم السالفه، سعید محمد، ص 446.
19) دراسات فی عصر النبوه، شجاع، ص 166 – 168.<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:272.txt">تشریع فریضة روزه</a><a class="text" href="w:text:273.txt">تشریع زکات فطر</a><a class="text" href="w:text:274.txt">نماز عید</a><a class="text" href="w:text:275.txt">مشروع شدن زکات</a></body></html>در شعبان سال دوم هجرت، خداوند روزه را فرض گردانید و آن را رکنی از ارکان اسلام قرار داد. همان طور که آن را بر امتهای سابق فرض کرده بود و این امر اهمیت این عبادت بزرگ و جایگاه آن را به اثبات می‌رساند؛ چنانکه خداوند متعال می‌فرماید:
(يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ کُتِبَ عَلَيْکُمُ الصِّيَامُ کَمَا کُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِن قَبْلِکُمْ لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ) (بقره، 183)
«ای کسانی که ایمان آورده‌اید، بر شما روزه واجب شده است همان گونه که بر کسانی که پیش از شما بوده‌اند، واجب بوده است تا باشد که پرهیزگار شوید.»
خداوند سبحان ماه رمضان را ستوده است و این ماه را از میان سایر ماهها برای نازل کردن قرآن کریم اختصاص داد؛ پس می‌فرماید: 
(شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِيَ أُنزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ هُدًى لِّلنَّاسِ وَبَيِّنَاتٍ مِّنَ الْهُدَى وَالْفُرْقَانِ فَمَن شَهِدَ مِنکُمُ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ وَمَن کَانَ مَرِيضًا أَوْ عَلَى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِّنْ أَيَّامٍ أُخَرَ يُرِيدُ اللّهُ بِکُمُ الْيُسْرَ وَلاَ يُرِيدُ بِکُمُ الْعُسْرَ وَلِتُکْمِلُواْ الْعِدَّةَ وَلِتُکَبِّرُواْ اللّهَ عَلَى مَا هَدَاکُمْ وَلَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ) (بقره، 185)
«ماه رمضان است که قرآن در آن فرو فرستاده شده است تا مردم را راهنمایی کند و نشانه‌ها و آیات روشنی از ارشاد باشد و جدایی افکند؛ پس هر که از شما این ماه را دریابد، باید که آن را روزه بدارد و اگر کسی بیمار یا مسافر باشد، چندی از روزهای دیگر را روزه بگیرد. خداوند آسایش شما را می‌خواهد و خواهان زحمت شما نیست و تا تعداد را کامل گردانید و خدا را برای اینکه شما را هدایت کرده است، بزرگ دارید و تا اینکه سپاسگزاری کنید.»
همچنین قرآن کریم نتیجة بزرگی که روزه‌داران مخلص به دست می‌آورند یعنی رسیدن به مقام پرهیزگاری را خاطر نشان نموده و فرموده است:(لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ) پس روزه برای مسلمانان به مثابة مدرسه‌ای بی‌نظیر و مرحله‌ای است که در آن به پاکی نفسها پرداخته می‌شود تا آفتها به او آسیبی نرسانند و با خوبیها آراسته گردد و از پله‌های پرهیزگاری و صلاح بالا برود.(1) 
از آنجا که روزه در تربیت جامعة مسلمان اهمیتی خاص داشت، لذا پیامبر اکرم(ص) تشویق نمود تا روزهایی غیر از رمضان روزه گرفته شود و به پاداش و مزد الهی تشویق نمود و از این رو مدرسة روزه در طول سال باز است تا هر زمان که انسان مسلمان احساس سنگدلی نماید و احساس کند که وجودش نیاز به پرورش و پالایش دارد و به پاداش بیشتر الهی و فضل او علاقمند گردد، به سوی آن بشتابد؛ چنانکه ابی سعید خدری (رض) می‌گوید: پیامبر خدا (ص) فرمود: «بندة مسلمان در ازای هر روزی که در راه خدا روزه می‌گیرد خداوند، به سبب آن روزه چهره‌اش را تا چهل سال از عذاب دوزخ دور می‌گرداند.»(2) 
-------------------------------------------------------------------------------------
1) السیرة النبویه، ابی شهبه، ج 2، ص 106 – منهج الاسلام فی تزکیه النفس، ج 1، ص 251 – 252.
2) البخاری، کتاب الجهاد، باب زکاه الفطر، شماره 1609.در رمضان سال دوم هجرت نیز خداوند فطریه را بر هر انسان مسلمان آزاد، غلام، مرد، زن و کوچک و بزرگ واجب قرار داد و حکمت وجوب آن و التزام مسلمانان نسبت به پرداخت آن را چنین بیان می‌کند: عبدالله بن عباس (رض) چنین بیان می‌کند: می‌گوید: «پیامبر خدا (ص) زکات فطریه را فرض نمود تا روزه‌دار از لغویات و گناه پاک شود و مایحتاج فقرا از این طریق برطرف گردد؛ هر کس قبل از نماز عید آن را ادا کرد، زکاتش پذیرفته شده است و هر کس بعد از نماز، آن را ادا کرد، برای او صدقه محسوب می‌گردد.»(1) 
پس براساس این حدیث حکمت پرداخت آن دو امر است: 
الف – فطریه مربوط به روزه ماه رمضان است؛ چراکه سرشت انسانها این گونه است که مرتکب اشتباه می‌شوند و کوتاهی می‌کنند و سخن بیهوده که فایده‌ای ندارد یا ضرری در بردارد از قبیل کلام باطل و امثال آن به زبان می‌آورند پس فلسفة این زکات در پایان ماه رمضان این است تا روزه‌دار را از آنچه از این قبیل امور با روزه‌اش آمیخته است، پاک بگرداند.
ب – برطرف نمودن مایحتاج فقرا در روز عیدی که در پایان رمضان می‌آید؛ چراکه در این روز تمام جامعه مسلمان شاد و خوشحال هستند؛ پس شایسته است که این شادی همه را فرا بگیرد بنابراین، فطریه مشروع گردید تا فقرا و بینوایان نیز همراه دیگران شاد بشوند؛ چنانکه در حدیث گذشته ابن عباس (رض) بیان گردید که یکی از فلسفه‌های این امر برطرف نمودن مایحتاج بینوایان است بنابراین، پیامبر خدا(ص)  پرداخت فطریه را منوط به امری دشوار قرار نداده است که بیشتر مردم توانایی پرداخت آن را نداشته باشند؛ بلکه فطریه واجب را مقدار اندکی از خوراکی که مورد استفاده عموم اهل آن آبادی و شهر است، قرار داده است تا دادن آن برای مردم آسان باشد و این امر بر آنان دشوار نگردد و اکثر مسلمانان توانایی پرداخت آن را داشته باشند و در نتیجه نیازمندان به سبب آن بی‌نیاز گردند. توجه نمودن دین اسلام به این گونه مسائل بیانگر عظمت و بزرگی آن است(2) . احکام و تفصیلات مربوط به این زکات را می‌توان در کتابهای فقه جستجو کرد.(3) 
------------------------------------------------------------------------------------------
1) ابوداود، کتاب الزکاه، باب زکاه الفطر، شماره 1609.
2) المال فی القرآن الکریم، سلیمان الحصن، ص 334.
3) السیرة النبویه، ابی شهبه، ج 2، ص 109.در سال دوم هجرت نماز عید واجب گردید. پیامبر اکرم(ص)  همراه مردم برای ادای نماز عید به سوی مصلی رفت؛ در حالی که لا اله الا الله و تکبیر می‌گفتند و تعظیم خدا را بیان می‌کردند تا سپاس او را به خاطر نعمتهای فراوانش به جای آورند. پس عید یکی از موسمهای خیر و مهربانی و درستی با یکدیگر است و عادت پیامبر اکرم (ص) چنین بود که وقتی نماز عید را می‌خواند، به مردم پند و تذکر می‌داد و آنها را بیم می‌داد و تشویق می‌کرد و اغلب از عذاب الهی می‌ترساند؛ آن گاه زنان و مردان و کودکان و بزرگان در عرصة بذل و بخشش از همدیگر پیشی می‌گرفتند و با یکدیگر مسابقه می‌دادند.(1) 
------------------------------------------------------------------------------------
1) السیرة النبویه، ابی شهبه، ج 2،ص 110.در سال دوم هجرت خداوند زکات را که یکی از ارکان اسلام