ج 2، ص 848.
3) الاعلام، زرکلی، ج 4، ص 87 – الاصابه، ابن حجر، ج 2، ص 308.
4) الصحابی الشاعر عبدالله بن زبعری، ص 97.
5) الاستیجاب، ابن عبدالبر، ج 2، ص 310.
6) البدایة و النهایة، ج 4، ص 308.1- احکام شرعی زیادی از خلال حوادث فتح مکه استنباط می‌گردد که عبارتند از:
الف – جواز روزه گرفتن و یا روزه نگرفتن ماه رمضان برای مسافری که در سفر غیر معصیتی بسر می‌برد؛ چنانکه پیامبر اکرم (ص) در این سفر تا مکانی به نام کدید روزه داشتند و آنجا افطار نمودند(1). 
ب – پیامبر اکرم (ص) هشت رکعت نماز خفیف به عنوان نماز چاشت خواند بنابراین، گروهی استدلال کرده‌اند که این سنت مؤکده است(2). 
ج – قصر نماز چهار رکعتی برای مسافر؛ چنانکه پیامبر اکرم (ص) نوزده روز در مکه نمازها را قصر می‌نمود(3).
ه‍ - پیامبر اکرم(ص)  مقرر نمود که فرزند از آن پدری است که در خانة او متولد شده است و کسی‌ که مرتکب زنا گردد، باید سنگسار شود. این سخن را پیامبر اکرم زمانی فرمود که سعد بن ابی‌وقاص و عبدالله بن زمعه در مورد نوزادی که در خانة عبدالله بن زمعه متولد گردید، با هم درگیر شدند(4). 
و – جایز نبودن وصیت بیش از یک سوم اموال؛ چنانکه سعد بن ابی‌وقاص در ایام بیماری خود در مکه از پیامبر(ص) در مورد اینکه بیش از یک سوم را وصیت نماید، به مشورت پرداخت(5). 
مسائل ذکر شده برخی از احکام فقهی‌ای بود که از حوادث استنباط گردید.
--------------------------------------------------------------------------------------------
1) السیرة النبویة فی ضوء المصادر الاصلیة، ص 574.
2) همان.
3) المجتمع المدنی، ص 185.
4) بخاری، کتاب المغازی، شماره 4303.
5) المجتمع المدنی، عمری، ص 186 – سنن الترمذی، ج 3، ص 291.آن حضرت در مکانی به نام حجون، جایی که کفار قریش، مسلمانان و بنی‌هاشم را تحریم کرده بودند، فرود آمد برخی از پیامدهای فتح مکه عبارت‌اند از: 
1- مکه به تصرف مسلمانان درآمد و حکومت کفر منقرض گردید و زمینه برای چیدن نظام کفر در حنین و طائف و تمامی عالم فراهم گردید.
2- مسلمانان بزرگ‌ترین نیروی نظامی شبه‌جزیره عربستان محسوب می‌شدند و با فتح مکه بزرگ‌ترین آرزوی پیامبر که مسلمان شدن قریشیان بود، برآورده شد و بزرگ‌ترین قوای نظامی در شبه‌جزیره شکل گرفت که هیچ یک از قبایل یا نیروهای متحد قبیله‌ای توانایی رویارویی با آن را نداشت و اسلام، شایستگی این را داشت که رهبری عربها را برعهده بگیرد و نیز این لیاقت را دارا بود که به حکومتهای ظالم روزگار خاتمه دهد و برای بندگان خدا آزادی را به ارمغان بیاورد تا بتوانند بدون هیچ مزاحمتی، خدای خود را پرستش نمایند(1). 
3- این فتح، آثار بزرگ دینی و سیاسی و اجتماعی، برای مکه در برداشت که با توجه و تدبر در فتح مبارک، می‌توان آثار فوق را مشاهده نمود.
آثار اجتماعی این فتح در برخورد توأم با مهر و محبت پیامبر اکرم (ص) با مردم و سعی ایشان به جلب اعتماد آنان تبلور می‌یابد تا به وضع جدید که بر مکه حاکم گشته است، خرسند شوند؛ چنانکه معاذ بن جبل را بعد از اینکه قصدداشت تا مکه را ترک نماید، برای اقامة نماز و آموزش مسائل دینی مقرر کرد.
آثار سیاسی آن نیز برای مکه با مقرر کردن عتاب بن اسید به عنوان امیر مکه که براساس کتاب خدا در میان آنان قضاوت نماید و حق ضعیف را از قوی بگیرد و مظلوم را در مقابل ظالم یاری دهد، آشکار می‌گردد(2). 
آثار دینی فتح نیز عبارت بود از تصرف مکه زیر سلطة اسلام که بعد از آن تمامی عربها اذعان نمودند که اسلام تنها دین حقیقی و الهی است که خدا برای بندگانش انتخاب نموده و فرستاده است. بنابراین تمامی عربها دسته‌دسته به اسلام گرویدند(3). 
4-	با فتح مکه، وعدة خدا مبنی بر تمکین و قدرت‌یابی مسلمانان، تحقق پیدا کرد. مسلمانانی که در راه اسلام از هیچ چیزی دریغ نداشتند و از قبل، شرایط چنین پیروزی بزرگی را محقق نموده بودند و با سنن الهی از قبیل تحمل مصیبتها، تدافع، پیشروی تدریجی و استفاده از اسباب خوی و عادت نموده بودند. هرگز نمی‌توان آن لحظة به یادماندنی را فراموش کرد که بلال حبشی بعد از اینکه در سرزمین سنگلاخ مکه و در حالی که در غل و زنجیر شکنجه داده می‌شد، در روز فتح مکه بر بام کعبه ایستاد و با صدای رسا و زیبای خود و در حالت ایمانی خاصی، کلمات اذان را تکرار می‌کرد و الله می‌گفت.
-------------------------------------------------------------------------------
1) قیادة الرسول السیاسیه و العسکریة، احمد عرموش، ص 129.
2) تأملات فی سیرة الرسول، ص 266.
3) همان، ص 267.<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="folder" href="w:html:715.xml">فصل اول: اسباب و حوادث معرکه</a><a class="folder" href="w:html:720.xml">فصل دوم: فرزانگی پیامبر اکرم (ص) در برخورد با مردم</a><a class="folder" href="w:html:726.xml">فصل سوم: درسها، عبرتها و فوائد</a><a class="folder" href="w:html:738.xml">فصل چهارم: مهم‌ترین وقایع از غزوة حنین تا غزوة تبوک</a></body></html><?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:716.txt">مقدمه</a><a class="text" href="w:text:717.txt">مهم‌ترین حوادث غزوة حنین</a><a class="text" href="w:text:718.txt">برخی از تأییدات غیبی در حنین</a><a class="text" href="w:text:719.txt">تعقیب فراریان جنگ تا اوطاس و طائف</a></body></html>بعد از فتح مکه و تسلط پیامبر و مسلمانان بر آن و تسلیم قریش، طوایف هوازن و ثقیف به وحشت افتادند و گفتند: اکنون برای محمد فرصت مناسبی برای جنگ با ما فراهم گردیده است؛ پس بهتر است قبل از اینکه به ما حمله کند، ما به او حمله ببریم. برای این منظور مالک بن عوف نصری را فرمانده نیروهای خود مقرر کردند و هوازن و ثقیف و بنی‌هلال زیر پرچم او گرد آمدند. فقط از افراد سرشناس هوازن کعب و مالک در لشکر حضور نداشتند، اما درید بن صمه که جنگجوی مشهوری بود، حضور داشت، امّا به خاطر کهولت سن نمی‌توانست بجنگد و فقط از رأی و مشورت او استفاده می‌کردند.
مالک بن عوف بر این عقیده بود که زنان و بچه‌ها و اموال را نیز با خود پشت سر لشکر ببرند تا افراد لشکر فرار نکنند. درید این نظریه را نپذیرفت و گفت: در صورت شکست، زنان و بچه‌هایتان به اسارات دشمن درخواهد آمد و رسوا خواهید شد، ولی مالک به سخنان درید توجهی نکرد(1). 
--------------------------------------------------------------------------------------
1) السیرة النبویة، ابی‌شهبه، ج 2، ص 467 – السیرة النبویة، ابن هشام، ج 4، ص 88.مسلمانان در پنجم شوال سال هشتم هجری به سوی حنین حرکت نمودند و شامگاه دهم شوال به آنجا رسیدند(1) . پیامبر اکرم (ص) عتاب ابن اسید را به عنوان جانشین خود در مکه مقرر کرد. تعداد لشکر مسلمانان دوازده هزار نفر بود، اما تعداد جنجگویان هوازن و و ثقیف دو برابر و یا بیشتر از تعداد مسلمانان بود. بعضی از مسلمانان با توجه به تعداد لشکر اسلام گفتند: امروز ما به خاطر قلت لشکر شکست نخواهیم خورد و بدین صورت توجه این عده به کثرت افراد معطوف گشت(2). 
الف – تاکتیکی که فرمانده هوازن و ثقیف در پیش گرفت
مالک بن عوف تاکتیکی عالی و منظم که دارای چند مرحله بود، در پیش گرفت:
1- ارتقای روحیة معنوی جنگجویان
مالک بن عوف در میان لشکر خود سخنان حماسه‌آمیز ایراد کرد و آنها را به جنگی تمام عی