 باش و بعد از آنها به افراد دلیر و سخاوتمند و بزرگوار خود را نزدیک کن، چون آنها دارای بزرگواری و خوبی هستند».(3) 
امیر المؤمنین علی(رض) اهمیت اهتمام ورزیدن به آنها و بررسی امورشان را گوشزد می‏نماید و می‭فرماید: «اوضاع و احوال آنان را بررسی کن چنانکه پدر و مادر اوضاع فرزندانشان را مورد بررسی و جستجو قرار می‭دهند، نباید در مدت قدرتی که به آنها داده‭ای چیزی به دست بیاید و لطفی را که به آنها کرده‭ای هرگز ناچیز مدان. هر چند آن لطف ناچیز واندک باشد، زیرا لطف سبب می‏شود تا آنها خیرخواه تو باشند و به تو گمان نیک داشته باشند، مبادا با تکیه به امور بزرگ کارهای کوچک آنها را فراموش کنی، چون کوچکترین لطفی که به آنها بکنی از آن سود می‏برند و لطف بزرگ تو چیزی است که آنها نمی‭توانند از آن بی نیاز باشند.(4)  
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
1) نهج البلاغة، شرح محمد عبده، ص610
2) الادارة والنظام الاداری عند الامام علی ص161
3) نهج البلاغة شرح محمد عبده ص612
4) نهج البلاغة شرح محمد عبده ص613امیر المؤمنین علی(رض) به مالک اشتر نخعی فرمود: «باید از تمام لشکر کسانی نزد تو باشند که به لشکر بیشتر کمک می‏نمایند، مخارج و نیازمندیهای آنان و خانواده‭ی ایشان را فراهم کن تا دغدغه‭ی خاطر آنها فقط جهاد با دشمنان باشد، چون مهربانی تو نسبت به آنان سبب عطوفت قلب آنان نسبت به تو می‏گردد».(1)  
از این متن امور ذیل برداشت می‏شود :
الف - قدرت نظامی‏برای دفاع از ولایت باید وجود داشته باشد.
ب - تشکیل این نیرو و آماده کردن آن وظیفه فرماندار است و هزینه آن از بیت المال پرداخت می‏شود.
ج - تعیین سران ارتش از وظایف فرماندار است، شرایطی هست که حاکم به مقتضای آن سران لشکر و ارتش را تعیین می‭کند، پس باید سران ارتش مورد توجه و اهمیت قرار گیرند تا دغدغه خاطر آنها فقط جهاد با دشمن باشد (2)  و مهربانی به آنان، آنها را شیفته تو می‏گرداند.(3) 
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
1) نهج البلاغة شرح محمد عبده ص613
2) الادارة والنظام الاداری عند الامام علی ص265
3) نهج البلاغة شرح محمد عبده ص613امیرالمؤمنین علی(رض) به فرماندارش مالک اشتر می‭فرماید: «هر‏گاه دشمنت تو را به صلح فراخواند، به شرطی که خشنودی خدا در آن باشد خواسته‭ی او را رد مکن، زیرا صلح سبب می‏شود تا سربازانت استراحت کنند و همچنین خاطر تو را آسوده و شهر را در امنیت قرار می‏دهد، امّا بعد از صلح از دشمن دوری کن، چون ممکن است خود را به شما نزدیک کرده تا از غفلت شما سوء استفاده کند، پس آماده باش و در این خصوص حسن ظن بی جا را نداشته باش، اگر بین تو و دشمن پیمانی بسته شد به آن وفادار باش، چون در میان فرایض الهی مردم به هیچ چیزی همچون وفای به عهد اهمیت نمی‭دهند، حتی مشرکین به پیمانهای خود وفادار بودند زیرا عواقب عهدشکنی را تجربه کرده‏بودند. بنابراین عهد شکنی مکن چون فقط افراد جاهل و بدبخت هستند که اقدام به نافرمانی خدا می‏نمایند، خداوند پیمان و عهد را مایه‭ی امنیت بندگان و پناهگاهی برای آرامش آنان قرار داده است، پس پیمان شکنی و خیانت درست نیست.(1)  پیمانی نبند که موجب بهانه باشد و به ناحق قراردادهای صلح را لغو مکن، زیرا تحمل سختی بهتر از عهد شکنی است، پس به حساب دنیا آخرت را از دست مده».(2)  
با استناد به‭این متن حاکم کارهای ذیل را انجام می‏دهد:
1- بستن پیمان صلح با دولتها و ملتهای همسایه.
2- آمادگی برای جنگ و آماده باش احتیاطی در صورت نیاز، برای این دو کار جزئیاتی از قبیل تبادل نامه‏ها، هیئتها، دیدارهای دوجانبه و مذاکرات انجام می‏شود.(3)  
3 - وفای به عهد و پیمان یکی از قاعدهها و اصول اساسی دین اسلام است که هر مسلمانی باید به آن پایبند باشد، (4)  همانطور که وفاداری به پیمانها و قراردادها از دیدگاه امیر المؤمنین علی فقط یک تئوری نوشته روی کاغذ نبود، بلکه‭ایشان بصورت عملی وفاداری به عهد و پیمان را نشان می‏داد، خداوند از عهد شکنی و سوگند شکنی در بسیاری از آیات قرآنی نهی کرده و می‭فرماید:
(وَأَوْفُواْ بِعَهْدِ اللّهِ إِذَا عَاهَدتُّمْ وَلاَ تَنقُضُواْ الأَيْمَانَ بَعْدَ تَوْکِيدِهَا وَقَدْ جَعَلْتُمُ اللّهَ عَلَيْکُمْ کَفِيلاً إِنَّ اللّهَ يَعْلَمُ مَا تَفْعَلُونَ) (نحل/91)
به پيمان خدا (كه با همديگر مي‌بنديد) وفا كنيد هرگاه كه بستيد و سوگندها را پس از تأكيد (آنها با قَسمِ به نام و ذات خدا) نشكنيد، در حالي كه خداي را آگاه و گواه (بر معامله و وفاي به عهد) خود گرفته‌ايد. بي‌گمان خدا مي‌داند آنچه را كه مي‌كنيد (و پاداش و پادافره كردارتان را مي‌دهد). و مي فرمايد: (وَأَوْفُواْ بِالْعَهْدِ إِنَّ الْعَهْدَ کَانَ مَسْؤُولاً) (اسراء/34)
(و به عهد و پيمان (خود كه با خدا يا مردم بسته‌ايد) وفا كنيد، چرا كه از (شما روز رستاخيز درباره) عهد و پيمان پرسيده مي‌شود).
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------
1) نهج البلاغة ص627 
2) منبع پیشین.
3) الادارة والنظام الاداری عند الامام علی ص256
4) منهج الاعلام الاسلامی‏فی صلح الحدیبیه ص329با اتخاذ سیاستهای سالم باید امنیت داخلی را تأمین کرد، امیر المؤمنین به‭یکی از فرماندارانش می‏نویسد: «دهقانهای شهر تو از سنگدلی و درشت خوئی تو شکایت کرده‭اند... با آنان با نرم خویی و مهربانی آمیخته با مقداری سختی رفتار کن و آنان را نه زیاد از خود بران و نه خیلی به خود نزدیک کن» (1) ، این سیاست برای تأمین امنیت داخلی است و اگر مشکلی پیش آمد که امنیت را مخدوش می‏کرد، باید حاکم با استفاده از شیوه‏های مسالمت آمیز مشکل را حل کند و از به کار گرفتن قدرت بپرهیزید (2) ، امیر المؤمنین در نامه‭ی خود به مالک اشتر می‭فرماید: هرگز قدرت و حکومت خود را با ریختن خون ناحق تقویت مکن، زیرا در حقیقت ریختن خون قدرت را ضعیف و بلکه نابود می‏کند.(3)  
------------------------------------------------------------------------------------------------------
1) الولایة علی البلدان 37/2 به نقل از شرح نهج البلاغة.
2) الادارة والنظام الاداری عند الامام علی ص257
3) شرح نهج البلاغة ص627امیر المؤمنین علی(رض) می‭فرماید بهترین افراد را برای داوری و قضاوت بین مردم انتخاب کن، آنانکه به هنگام داوری به سبب دعوای طرفین لجاجت نمی‭کنند و کمتر در قضاوت دچار اشتباه می‏شوند و اگر بعد از قضاوت به‭اشتباه خود پی ببرند بلافاصله به حق باز می‏گردند، طمع ورزی نمی‭کنند، با دقت داوری می‏نمایند، از همه بیشتر به دلایل استناد می‭کنند، کمتر از مراجعه دادخواه به ستوه می‏آیند، برای روشن شدن امور از همه بردبارترند، به هنگام قضاوت از همه قاطع ترند، کسانی که ستایشهای بی جا و زیاد آنان را سبک سر نمی‏کند و فریب نمی‏خورند... نیازهای قاضی را برآورده کن تا به مردم نیازی نداشته نباشد و از ربوده شدن او از سوی مردم ایمن باشی، پس نگاه عمیقی به‭این مسأله بینداز.(1)  
از م