، آنان را مجازات خواهیم کرد، سپس در آخرت به سوی پروردگارشان برگردانده می‏شوند و ایشان را به عذاب شدیدی گرفتار خواهد کرد و امّا کسانی که‭ایمان بیاورند و کارهای شایسته انجام دهند پاداش نیکو خواهند داشت و ما (هم در دنیا) دستور سهل و ساده‭ای در حق ایشان صادر می‏کنیم.
مصداق تربیت عملی در رهبری خلافت راشده تشویق نیکوکار بود، تا در نیکوکاری بیفزاید و نیروی او را بیشتر می‭کرد تا بیش از پیش نیکی کند، و این تشویقها باعث می‭شد تا نیکوکار احساس کند که مورد احترام و تقدیر است، اینگونه دست بدکار را می‏گرفت تا او را از کار بدش باز بیاید، خلافت راشده گستره احسان و نیکی را در جامعه بیشتر می‏نمود و دایره‏های شرارت را بر اساس قانون پاداش مجازات تا آخرین حد تنگ می‭کرد و این رهنمود امیر المؤمنین علی(رض) است. 
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
1) نهج البلاغة ص61511- نقش عرفا(1)  و نقیبان در تثبیت نظام ولایات
مسلمانان نقیبان را در بیعت دوم عقبه شناختند، آن هنگام که رسول خدا دوازده نقیب را از انصار بر قومشان تعیین کرد که سه نفر از اوس و نه نفر از خزرج بودند.(2)  تعیین و سامان دهی نقیبان و عرفا در سپاههای مختلف اسلامی‏در زمان عمر ادامه‭یافت، از جمله‭این موارد سازماندهی مردم در نبرد قادسیه بدست سعد بن أبی وقاص بود، یعنی جایی که در آنجا که قبائل اجتماع کرده‏بودند و امیران سپاه و عرفا را انتخاب کرد و بر هر دسته ده نفری عریفی- یا سردسته‭ای- معین گماشت چنان که در زمان رسول خدا نیز چنین افرادی تعیین می‭شدند و این امر تا وقت مقرری- که حکومت به مردم می‏داد- ادامه داشت. برای حمل پرچمها افراد با سابقه‏ای از مسلمانان را گماشت و سران گروههای ده نفری را از کسانی برگزید که در اسلام اعتباری داشتند(3) . عمر بن خطاب اولین کسی به حساب می‏آید که نظام تقسیم مردم در شهرها را به طور عام پایه ریزی کرد، چه در زمان او در شهرها عرفا برای مردم تعیین شدند و این عریفها در مقابل والی مسئول قبائل و گروههای مرتبط با خود براساس تقسیم بندی رایج در آن وقت تقسیم شدند.(4)  نظام عرفا در طول دوران خلافت عثمان و علی برقرار بود. خلیفه نقیبان را جمع می‭کرد و اموال را به میزان سهمشان به آنان می‏داد و آنان هم این اموال را میان افراد تحت پوشش خود تقسیم می‭کردند.(5)  فرمانداران در اداره امور مختلف شهری و نظامی‏ولایات از عرفا استفاده می‭کردند و آنان هم در توزیع اموال اعطایی بر مردم و در نظارت بر نظام داخلی ولایات و پیگرد افراد خوانده شده برای محاکمه در دادگاه و کارهای دیگر فرمانداران را کمک می‭کردند. آنان مردم را در وقت نیاز فوراً بسیج می‭کردند و از آنها مشورت می‏گرفتند. همچنین کسانی که قرار بود نام آنها به لیست عطا شوندگان اضافه شود یا از آن حذف شود و در کارهایی دیگر این نقیبان نقش ایفا می‭کردند. بدین سان عرفا مهم ترین کارمندان فرمانداران در اداره شهرها بودند، اما این افراد غالباً تنها به‭این کار نمی‏پرداختند، بلکه فقط در وقت نیاز به کمک می‏آمدند. در تقسیم بندی عرفا و نقبا در بسیاری از حالات نوعی سازماندهی قبلی وجود داشت، زیرا تقسیم بندی در برخی از اوقات براساس قبیله افراد بود. این وضعیت همچنان ادامه داشت تا اینکه تعداد افراد غیر عربی که به اسلام می‏گرویدند رو به فزونی نهادند و شروع به سکونت در شهرها کردند و به‭این دلیل این تقسیم بندی به تدریج رو به کاهش نهاد، (6)  گرچه در زمان خلفای راشدین در بیشتر اوقات به قوت خود باقی بود.(7)  برخی از فرماندهان بزرگ که بر بخشهای معینی از سپاه ریاست داشتند از فرمانداران سرزمینها تبعیت می‭کردند و بنا به فرمان امرای سرزمینهای مختلف، اقدام به فتح می‭کردند. هم چنین در جنگهایی که فرمانداران شرکت داشتند و فرماندار خود امیر سپاه بود این افراد در کنار فرماندار می‏بودند و او را در سازماندهی سپاه و فرماندهی آن کمک می‭کردند.(8)  ترتیب فرماندهی در این جنگها به قرار زیر بود: امیر- همان فرماندار -، امیران آماده سازی، امیران اعشار، پرچمداران، سران قبائل.(9)  همچنین پیشنهادات و دادخواهی‏های دسته جمعی مردم را این عرفا به نیابت از مردم به دست فرمانداران و یا دیگر افراد مسئول می‏رساندند و به نام آنان سخن گفته و از حقوقشان در نزد این مسئولان دفاع می‭کردند.(10) 
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
1) جمع عریف و به معنی رئیس و مسئول دسته‭ای از مردم. مترجم
2) سیره ابن هشام2/443.
3) الولایة علی البلدان2/106؛ تاریخ طبری5/87.
4) النظم الإسلامیة، صبحی صالح؛ الولایة علی البلدان2/106.
5) الأموال، قاسم بن سلام، ص345؛ الولایة علی البلدان2/106.
6) الولایة علی البلدان1/107.
7) همان2/107.
8) الحیاة الإجتماعیة و الإقتصادیة فی الکوفة، زبیدی، ص41.
9) تاریخ طبری به نقل از الولایة علی البلدان2/108.
10) العرافة و النقابة، فاروقی، ص61، 80، 86؛ الولایة علی البلدان2/108.<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:40.txt">مقدمه</a><a class="text" href="w:text:41.txt">1- التزام به ظاهر قرآن</a><a class="text" href="w:text:42.txt">2- حمل مجمل بر مفسّر</a><a class="text" href="w:text:43.txt">3- حمل آیات مطلق بر آیات مقیّد</a><a class="text" href="w:text:44.txt">4- علم به ناسخ و منسوخ</a><a class="text" href="w:text:45.txt">5- توجّه و اهتمام به زبان عربی</a><a class="text" href="w:text:46.txt">6- فهم نصی قرآن با نصوص دیگر</a><a class="text" href="w:text:47.txt">7- سؤال از الفاظ مشکل قرآن</a><a class="text" href="w:text:48.txt">8- علم و آگاهی به مناسبت آیات قرآن</a><a class="text" href="w:text:49.txt">9- خاص کردن عام</a><a class="text" href="w:text:50.txt">10- آشنایی با عادات و رسوم عربها و ملل همسايه</a><a class="text" href="w:text:51.txt">11- فهم و درک قوی و گسترده</a></body></html><?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:391.txt">1- تأکید بر عامل انسانی</a><a class="text" href="w:text:392.txt">2- تخصص و دانایی محوری</a><a class="text" href="w:text:393.txt">3- رابطه بین رئیس و افراد تحت امر</a><a class="text" href="w:text:394.txt">4- مبارزه با جمود و انعطاف ناپذیری</a><a class="text" href="w:text:395.txt">5- نظارت هوشمندانه</a><a class="text" href="w:text:396.txt">6- استخدام افراد بر اساس مراعات ضوابط نه بر اساس روابط شخصی</a><a class="text" href="w:text:397.txt">7- کنترل</a><a class="text" href="w:text:398.txt">8- مشارکت در تصمیم گیری</a><a class="text" href="w:text:399.txt">9- انتخاب نیکوی کارکنان توسط زمامدار و تأمین مادی و معنوی کارکنان دولت</a><a class="text" href="w:text:400.txt">10- همراهی با افراد متخصص و بهره مندی از آنان</a><a class="text" href="w:text:401.txt">11- مدیریت پدرانه</a></body></html>امیر المؤمنین در نامه‭ای به‭یکی از کارداران خود نوشت: اما بعد، دهقانهای مردم شهر تو از تندخویی، قساوت، تحقیر و جفاکاریهای تو درباره آنان شکایت کرده‭اند.... پس إن شاء الله در کار آنان درشتی و نرمی‏را درهم آمیز و با آنان گاه با شدت و گاه با نرمش رفتار کن، برای آنان نزدیکی را با دور داشتن درهم بیامیز.(1)  بنابراین بر رئیس و مسئول لازم است که به اوضاع روانی افراد تحت اداره و 