مرده‏اند و نیز بدعت‌گذارانی که با بدعت خود از دایره‭ی اسلام خارج نشده‏اند و بر این اساس، این حکم قطعی نیست که آنها بعنوان مجازات بسوی آتش دوزخ پیش رانده می‌شوند، پس خداوند به آنها رحم میکند، و بدون عذاب آنها را وارد بهشت سازد(6) .قرطبی و ابن حجر – رحمهما الله - این اقوال یا مشابه آنها را نقل کرده‏اند.(7) 
این رأی هم ممتنع نیست که گفته شوند: کسانی که از کنار آن حوض رانده می‌شوند، از اهل همه اصناف مزبور باشند، چون این روایت‌ها، این احتمال را هم می‌دهند و در بعضی از آنها، پیامبر(ص) می‌فرماید: «فأقول اصحابی او اُصیحابی» - باصیغه‭ی تصغیر -: (پس می‌گویم آنها اصحاب من یا تعداد کمی‏از اصحابم هستند)، و در بعضی دیگر از آن روایت‌ها پیامبر(ص) می‌فرماید: «سیؤخذ اناس من دونی، فاقول یا ربّ منی و من امتی»: (مردمانی در نزدیکی من گرفته خواهند شد، آنگاه می‌گویم: پروردگارا! اینان از من و از امّت من می‌باشند.» و در بعضی از آنها فرمود: «لیردن علیَّ اقوامٌ اعرافهم و یعرفوننی» «جماعت‌هایی بر من وارد می‌شوند که من آنها را می‌شناسم و آنها مرا می‌شناسند.»(8) 
چنین بر می‌آید که‭ این رانده‌شدگان (از حوض کوثر) یک گروه بخصوص نباشد و مقتضا حکمت هم همین است، چون عقوبات و کیفریات شرعی بستگی به نوع گناه خواهند داشت، بر همین اساس، گاهی یک گناه همه کسانی را که آن را انجام داده‏اند، تحت‌الشعاع خود قرار می‌دهد(9)  و از آنجا که پیامبر(ص) بیان فرمود سبب راندن آنها از حوض کوثر همان ارتداد است همچنانکه در این سخنش آمده است: «انّهم ارتدوا علی ادبارهم»: (آنها به عقب برگشتند)، یا همان بدعت گذاری است چنانچه در این روایت آمده است: «انّک لاتدری ما احدثوا بعدک»(10) : (تو نمی‌دانی که بعد از تو چه چیزهایی را (در دین) پدید آوردند). پس باید همه مرتدان، چه اعرابی که بعد از وفات پیامبر(ص) مرتد شدند، و چه کسانی که بعد از آنها به دایره ارتداد گرایده‏اند، از حوض کوثر رانده شدند. البته طبق نظریه بعضی از علما، بدعت‌گذاران هم در این زمینه با مرتدان مشارکت خواهند داشت.
ابن عبدالبرّ رحمه الله گفته است: «همه کسانی که در دین خود بدعت بوجود آورده‏اند، مانند خوارج و روافض و سایر هواپرستان و نیز ظالمان و زیاده‌خواهان در ظلم و حق‌ستیزی و کسانی که آشکارا گناهان کبیره انجام می‌دهند، از جمله‭ی طردشدگان از حوض کوثر می‌باشند.» او در ادامه می‌افزاید: «بیم آن می‌رود که‭ این خبر همه آن اصناف را در بر می‏گیرد. و الله اعلم.(11) ».
مرحوم قرطبی در کتاب تذکره‭ی خود می‭گوید: علمای ما گفته‏اند: هر کس که از دین بر حق خدا عقب گرد کرد، یا چیزی بدان بیفزاید که خداوند متعال به آن اجازه نداده است، او از کسانی است که از آن حوض طرد و رانده می‌شوند، در این میان کسی که بیش از همه طرد می‏شود که با جماعت مسلمانان مخالفت ورزیده و از راه و روشن آنها جدا شود مانند خوارج، روافض و سایر هواخواهانی که دینشان را تغییر داده‏اند.(12) 
بنابراین وقتی که‭ این مسأله ثابت شد، برائت و بی‌گناهی اصحاب از همه اتهامّاتی که شیعیان رافضی متوجه آنها می‌سازند، واضح و روشن می‏شود، چون راندن از حوض، به علت ارتداد و بدعت‌گذاری در دین است و معلوم است که صحابه‭ی بزرگوار بیش از همه مردم از این کار دوری کرده‏اند، آنها دشمنان سرسخت مرتدان بوده‌ و در سخت‌ترین و دشوارترین موقعیت‌ و شرایط - بعد از وفات پیامبر(ص) - با آنها جنگیده‏اند. در این خصوص، طبری در تاریخش، با سند خود از عروه بن زبیر و او از پدرش روایت کرده که گفت: در میان هر قبیله از عرب، یا بطور عام یا بطور خاص کسانی مرتد شدند و سر و کله‭ی نفاق نمایان شد و یهودیان و مسیحیان گردن کشیدند! مسلمانان بخاطر از دست دادن پیامبر(ص) و کمبود نفرات وکثرت افراد دشمن همچون گوسفندان باران‌زده‌ای در شبی زمستانی اوضاعشان بحرانی شد! (13) .
با این وجود اصحاب پیامبر(ص) با آن مرتدان و از دین‌برگشتگان وارد نبردی سخت شدند تا اینکه به لطف الهی بر آنها پیروز شدند، در نتیجه عده‌ای از آنها به آغوش پرمهر اسلام بازگشتند و عده‌ای دیگر هم کشته شدند، و بار دیگر کاخ هیبت، قدرت و شوکت اسلام بدست اصحاب پیامبر(ص) بنا گردید.
در مورد اهل بدعت هم باید بگوییم که اصحاب بیش از همه مردم آنها را انکار می‌کردند و به همین خاطر است که فقط بعد از انقضای عصر آنها بدعت‌ها با شدت بیشتری تقویت شده و افزایش یافتند. هنگامی‏که بعضی از علامت‌های بدعت در عصر آنها نمایان شد، بلا فاصله آنها را محکوم کرده و از آن بدعت‌ها و اهل آنها ابراز برائت کردند. از ابن عمر(رض) روایت است که وقتی کسی در مورد گفتار قدریه به او خبر داد، گفت: اگر آنها را ‌دیدی، سه بار به‭ایشان بگو: ابن عمر از آنها بری است، و آنها هم از او بری می‌باشند، (و نسبتی میان ما وجود ندارد(14) .) و بغوی در حالیکه اجماع صحابه و سائر سلف را بر دشمنی و مقابله با بدعت‌گذاران نقل می‌کند، می‌گوید: «صحابه و تابعین و پیروان آنها و علمای اهل سنّت بر این روش پیش رفته‏اند و اجماعاً و متفقاً به دشمنی و مقابله با اهل بدعت و قطع رابطه با آنها تأکید کرده‏اند.(15) »
این دیدگاه‌های عظیم صحابه نسبت به مرتدان و بدعت‌گذاران یکی از بزرگترین شواهد و مدارک روشن بر صداقت، دینداری، ایمان استوار، موفقیت و سربلندی آنها در آزمون دین و جهاد آنها با دشمنان دین بعد از وفات پیامبر(ص) را نشان می‌دهد، تا جایی که خداوند متعال بوسیله‭ی آنها سنّت را برپا کرد و بدعت‌ها را سرکوب نمود؛ امری که دروغ رافضه را در مورد صحابه مبنی بر ارتداد و بدعت‌گذاری آنها در دین و رانده شدنشان از حوض پیامبر(ص) را روشن و آشکار می‌سازد، بلکه آنها بیش از همه مسلمانان سزاوار حوض پیامبر(ص) هستند؛ زیرا در دوران پیامبر(ص) معاشرت و همصحبتی نیکویی با او داشته و بعد از وفات او هم شئونات دینی را برپا داشته‏اند. این فرموده‭ی پیامبر(ص) «لیردنّ علیّ اناس من اصحابی الحوضَ حتی اذا عرفتهم اختلجوا دونی».(16) 
«مردمانی از اصحابم نزد حوض کوثر بر من وارد می‌شوند تا وقتی که آنها را می‌شناسم، از نزدیک من بر کشیده می‌شوند.» اشکالی بر این مطلب وارد نمی‌کند، زیرا آنها کسانی هستند که وقتی پیامبر (ص) وفات یافته هنوز آنها بر دینش بوده‏اند. همانگونه که عده زیادی از قبایل عرب بعد از وفات پیامبر(ص) مرتد شدند، بنابراین اینان (اصحابی که در حدیث به آن اشاره شده است) در دانش و علم پیامبر(ص) جزو اصحابش هستند، چون او در حالی وفات یافته که آنها را مسلمان دیده است و پس از وفاتش مرتد شده‏اند، به همین خاطر است که به پیامبر(ص) گفته می‌شود: «تو نمی‌دانی که بعد از تو چه چیزهایی پدید آوردند». در بعضی از روایت‌ها آمده است: «.......آنها به عقب بازگشتند (و اسلام را ترک گفتند.(17) » 
بنابراین ناگفته پیداست که‭ این مقوله در حق کسانی است که بعد از وفات پیامبر(ص) مرتد شده‏اند... و اصحاب پیام