نکه زحمت بررسی و جستجوی اسباب عدالت آنها را متحمّل شویم، بپذیریم، تا اینکه مرتکب شدن عمل زشت ثابت میشود، که الحمدلله چنین چیزی در مورد آنان ثابت نشده است. بنابراین ما آنها را به همان حالت می‌نگریم که در زمان رسول خدا(ص) بوده‏اند تا وقتی که بتوانند خلاف آن را ثابت می‏شود! امّا آنچه سیره نویسان ذکر می‭کنند قابل توجّه نیست، چون صحیح نیستند و آن قسمت هم که صحیح هستند قابل تأویل هستند.(16) 
* - اجماع بر عدالت اصحاب ثابت است
اهل سنّت و جماعت بر این اجماع دارند که همه صحابه عادل بوده و در این میان استثنایی وجود ندارد، هم آنهایی که دوران فتنه‏ها را مشاهده کرده‏اند و چه غیر آنها مشمول این اجماع قرار دارند و میان آنها تفاوتی قایل نمی‌شوند. اهل سنّت نظر به حُسن ظنّی که به آنها دارد و با توجه به احترامی‏که خداوند متعال از آنها گرفته و افتخار هم‌صحبتی و همدمی‏ پیامبر(ص) را نصیبشان ساخته است و با عنایت به خدمات بزرگشان در راه‭یاری‌رسانی به پیامبر(ص)، هجرت بسوی او، جهاد کردن در حضور او، محافظت از شئون دین و برپایی حدود شریعت همگی را عادل می‌داند و شهادت و روایات آنها بدون کوچکترین تلاشی برای یافتن اسباب عدالت آنها، اجماعاً قابل قبول می‌باشد. کسانی در این باره اجماع دارند که سخنانشان قابل اعتماد و اطمینان است. جمع فراوان و چشمگیری از اهل علم، اجماع را بر عدالت‌پیشگی آنها نقل کرده‏اند. از جمله‭ این اقوال موارد زیر است: 
الف- مرحوم خطیب بغدادی پس از بیان دلایلی از قرآن و سنّت پیامبر(ص) که بیانگر عدالت‌پیشگی صحابه و اینکه همه آنها عادل هستند، می‌گوید: «این مذهب همه علما و فقهایی است که سخنانشان قابل اعتماد است.(17) »
ب- و مرحوم ابوعمر ابن عبدالبرّ گفته است: «و ما اگر چه از بحث و بررسی احوال صحابه(رض) دست برداشته‌ایم، چون حق‌پویان و حق‌گویان مسلمان که همان اهل سنّت و جماعت هستند، بر این اجماع دارند که آنها عادل هستند، امّا باز هم لازم است که نامهای آنها را بدانیم.(18) »
ج- امام الحرمین جوینی - رحمه الله - اجماع را بر عدالت آنها ذکر کرده و در تعلیل حصول اجماع بر عدالت آنها گفته است: «شاید علت آن این باشد که آنها نقل کنندگان شریعت هستند و به فرض اینکه در مورد روایات‌ آنها لازم باشد توقّف، یا تجدید نظر کنیم، شریعت منحصر به عصر پیامبر(ص) می‌شد و به دیگر عصرهای دیگر انتقال نمی‌یافت! (19) 
د- ابن صلاح یادآور شده که اجماع بر عدالت صحابه ویژگی و امتیازی است منحصر به فرد، که در پرتو آن از دیگران تمایز یافته‏اند. وی در ادامه می‌افزاید: همه صحابه دارای این خصوصیت هستند که در مورد عدالت هیچ یک از آنها سؤال و تحقیق نمی‭شود، بلکه‭ این کار بی‌ثمر است، زیرا بطور کلّی نصوص قرآن و سنّت عدالت آنها را تأیید نموده‏اند و گذشته از این، در این ارتباط، اجماعی هم از طرف همه کسانی که به سخنانشان اعتماد می‌شود، وجود دارد. همچنین گفته است: «امّت اسلامی‏مجموعاً قایل به عدالت همه اصحاب می‌باشند، حتی آنان که با فتنه‏ها روبه‌رو شدند. پس بدینسان عدالت آنها به اجماع علمایی که در زمینه‭ی اجماع به آنها اعتماد می‌شود، بعنوان حُسن ظن به آنها، ثابت شده است، زیرا آنها ناقل و روایت کننده‭ی شریعت هستند. والله اعلم.(20) »
ه‍ - امام نووی می‭گوید: جنگ‌هایی که میان اصحاب درگرفت، ناشی از اجتهاد آنها بوده و همه‭اینها در این باره معذورند و به همین خاطر است که اهل حق و کسانی که در مورد اجماع به آنها اعتماد می‌شود، بر این اتفاق بسته‏اند که روایات‌ و شهادت‌هایشان پذیرفته شود و به کمال صداقت آنها - رضی الله عنهم - اذعان شود.(21)  در «التّقریب» گفته است: صحابه همگی به اجماع اشخاص مورد اعتماد عادل هستند، چه آنانی که شاهد فتنه‏ها بوده و با آنها دست و پنجه نرم کرده‏اند و چه غیر آنها.(22) 
و- مرحوم حافظ ابن کثیر گفته است: «در دیدگاه اهل سنّت و جماعت صحابه همگی عادل هستند، بدین خاطر که خداوند متعال در کتاب عزیز خود آنها را ستوده و سنّت نبوی در مورد همه اخلاق و عمکردهای آنان، به مدح و ثنای آنان پرداخته است و از سوی دیگر، به خاطر علاقه و دلبستگی به ثواب فراوان و زیبایی که در نزد خداوند متعال است، و بخاطر علاقمندی به پاداش اخروی نزد خداوند متعال، مال و جان و روح خود را در حضور رسول خدا(ص) تقدیم کردند (23) ».
ز- حافظ عراقی در شرح الفیه‭ی خود بعد از ذکر برخی از آیات قرآن و احادیثی که بیانگر عدالت صحابه هستند، می‌گوید: همه مسلمانان بر تعدیل صحابه‏هایی که با آن فتنه‏ها دست و پنجه نرم نکرده‏اند، اجماع دارند، امّا آن دسته از اصحاب که به هنگام کشته شدن با آن فتنه‏ها مواجه شدند، بعنوان حُسن ظن به آنها و حمل کردن آن مسائل بر اجتهاد شخصی آنها، از نظر همه کسانی که به اجماعشان اعتماد می‌شود، عادل می‌باشند.(24) 
ح- حافظ ابن حجر در حالیکه اجماع اهل سنّت را بر عدالت صحابه بیان می‌کند، می‌گوید: همه اهل سنّت بر این اتفاق دارند که تمام صحابه عادل هستند و کسی با این مخالفت نکرده مگر منحرفانی از بدعت‌گذاران.(25) 
این روایت‌ها ونقل‌های مبارک از اجماع آن ائمه، همگی بیانی واضح و روشن و دلیلی قاطع هستند بر این که ثبوت عدالت صحابه امری قطعی و مسلّم است و بعد از تعدیل خدا و رسولش و اجماع امّت اسلامی‏در این ارتباط، برای هیچ کس شک و تردید باقی نمی‌ماند.(26) 
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
1) عقیده اهل سنت درباره صحابه گرامی‏(2/799).
2) ظفرالامانی فی مختصر الجرجانی، لکنوی. ص 506-507.
3) عقیده اهل سنت درباره صحابه گرامی‏(2/800).
4) الکفایة، خطیب بغدادی، ص 64.
5) عقیده اهل سنت درباره صحابه گرامی‏(2/804).
6) عقیده اهل سنت درباره صحابه گرامی‏(2/804).
7) تفسیر طبری (16/299).
8) عقیده اهل سنت درباره اصحاب گرامی‏(2/802).
9) الاحسان بتربیت صحیح ابن عباس (1/91).
10) عقیده اهل سنت درباره اصحاب گرامی‏(2/802).
11) الاحسان بتربیت صحیح ابن عباس (1/91).
12) بخاری (2/292).
13) فتح المغیث شرح الفیة الحدیث (3/110-111).
14) عقیده اهل سنت درباره صحابه گرامی‏(2/809).
15) عقیده اهل سنت درباره صحابه گرامی‏(2/809).
16) فتح المغیث (3/115).
17) الکفایة، ص 67.
18) الاستیعاب علی حاشیة الاصبابة (1/8).
19) فتح المغیث شرح الفیة الحدیث (3/214) و سیوطی آن را در تدریب راوی (2/214) ذکر نموده است. 
20) مقدمه ابن صلاح، ص 146-147.
21) شرح نووی، صحیح مسلم (15/149).
22) تقریب نووی با شرح تقریب راوی. (2/214).
23) الباعث الحدیث ص 181-182.
24) شرح الفیه عراقی نامگذاری شده به تبصرة و تذکرة (3/13-14).
25) الاصابه (1/17).
26) عقیده اهل سنت درباره صحابه گرامی.از جمله عقاید اهل سنّت و جماعت، ضرورت مهرورزی به اصحاب رسول خدا(ص) و بزرگداشت و احترام گذاری به آنها، استناد به اجماع آنها، پیروی از ایشان و حرام بودن کینه و نفرت نسبت به هر کدام از آنهاست؛ زیرا خداوند متعال افتخار همراهی و هم‌صحبتی رسول خدا(ص) را نصیب ایشان کرد، تا همراه او جهت پیروزی دین اس