ی می‌‌گويد: عطسه زدن بيماري را از مغزي كه قدرت تفكر در آن است و مركز كنترل اعصاب و حواس پنجگانه است دفع مي‌كند، با سالم بودن مغز است كه عضلات سالم می‌شود، آري. اينگونه روشن می‌شود كه عطسه زدن نعمتي بزرگ و ارزشمند است و شايسته ‌است كه بعد از آن الحمدالله گفته شود كه ‌اعتراف است به اینکه خالق و قادر مطلق خداوند متعال است طبيعت(4) . 
علي به نقل از پيامبر(ص)‌يكي از آداب سفر را شرح داده و فرمود: هر گاه پيامبر(ص) اراده‌ی سفر می‌کرد می‌فرمود: «بك اللهمّ أصول وبک أجول و بك أسير»(5) : (پروردگارا به توفيق تو به مقصد می‌رسم و به توفيق تو بر می‌گردم و به توفيق تو می‌روم). علي (رض)‌ يكي ديگر از آداب سفر را اينگونه بيان كرده ‌است كه وقتي اراده کرد راهی سفر گردد، بعد از اينكه پايش را در ركاب گذاشت، گفت: «بسم الله» بعد از نشستن گفت: «اَلحدُ لله» و سپس گفت: «سُبْحانَ الَّذِي سَخَّرَ لَنَا هَذَا وَمَا كُنَّا لَهُ مُقْرِنِينَ»: (پاك و منزه‌است خداوندي كه ‌اين وسيله را براي ما رام كرد. در حاليكه ما قدرت رام كردن آن را نداشتيم و ما بسوي پروردگامان باز می‌گرديم). سپس سه مرتبه الحمد الله و سه بار الله‌اكبر می‌گفت و بعد از اين گفت: پروردگارا! معبود بر حقي جز تو نيست، به خودم ستم كردم، پس مرا ببخش كه كسي جز تو گناهان را نمی‌بخشد و سپس تبسم كرد، پرسيدند: علّت تبسم چيست؟ گفت: پيامبر (ص) را ديدم همين كار را كرد و آنچه من گفتم، گفت: سپس تبسم كرد، گفتيم: اي پيامبر خدا علت تبسم شما چيست؟ فرمود: شگفت زده و خوشحال شدم از اینكه بنده‌ای چنین دعایی را می‌خواند و می‌گويد: «خدایا معبود بر حقي جز تو نيست به خودم ظلم كردم پس گناهان مرا ببخش كه كسي جز تو گناهان نمی‌بخشد»، چون می‌داند كه كسي جز خدا گناهان را نمی‌آمُرزد.(6) 
ابن أعبد می‌گويد: علي به من گفت: اي ابن أعبد! می‌داني حق غذا و خوراک چيست؟ گفتم: اي علي ابن ابي طالب، چيست؟ گفت: اين است كه بگويي: «بسم الله، اللّهمّ بارك لنا فيما رزقتنا»: (به نام خدا، پروردگارا در آنچه به ما روزي دادي بركت بده) و پرسيد می‌داني بعد از غذا خوردن چگونه حق شكرگذاري آن را به جاي آوري؟ گفتم: چگونه شكر آن را بجاي آورم؟ فرمود: به اين صورت كه بگويي: «الحمدالله ‌الّذي اطعمنا و سقانا»(7) : (سپاس خدايي را كه به ما غذا و آب داد). هرگاه ماه را می‌ديد، می‌گفت: پروردگارا! از تو خير و پيروزي و‌ياري و بركت رزق و روزي و پاكي و هدايت اين ماه را می‌خواهم و از شر آن و شر آنچه در آن و بعد از آن است به تو پناه می‌برم.(8) 
 در سجده‌هايش می‌گفت: «ربّ انّي ظلمت نفسي فاغفرلي»: پروردگارا! من به خودم ستم كردم پس گناهان مرا ببخش.(9)  در بين دو سجده می‌گفت: «اللّهمّ اغفرلي و ارحمني و اجبرني و ارزقتني»(10) : پروردگارا! مرا ببخش، به من رحم كن و بي نيازم كن و روزيم‏ده.
 به كسي كه وارد بازار می‌شد، آموزش می‌داد كه دعاي زير را بخواند و می‌گفت: هرگاه وارد بازار شدي بگو:  «بسم الله‌الرّحمن الرّحيم توکّلتُ علی الله، ولا حول و لا قوّة الاّ بالله»: (به خداوند توكل كردم و هيچ نيرويي تغيير دهنده‌اي جز الله نيست. پروردگارا از سوگند دروغ و معامله‌اي كه ضرر و از شر آنچه ‌اين بازار را احاطه كرده ‌است به تو پناه می‌برم.(11)  و می‌گفت: هيچ چيز براي خداوند محبوبتر از اين نيست كه بنده بگويد: پروردگارا! معبود بر حقي جز تو نيست. پروردگارا فقط تو را عبادت مي‌كنم، پروردگارا هيچ چيز را شريك و انباز تو قرار نمی‌دهم! پروردگارا به خودم ستم كردم گناهانم را ببخش كه كسي گناهان را جز تو نمی‌بخشد(12)  و می‌گفت: «پروردگارا ما را بر گفتن حق با خشنودي و در راه صحيح ثابت قدم بدار و ما را بر اجراي قوانين قرآن موفق واستوار بدار و ما را هدايت‌يافته و هدايت دهنده بگردان و ما را به راهي توفيق ده كه تو از ما خشنود باشي و ما را خرسند گردان ونه گمراه و نه گمراه كننده گردان(13) .
یکی دیگر از دعاهای ایشان اين بود كه می‌فرمود: پروردگارا! از تو می‌خواهم كه به رحمتت كه همه جا را فرا گرفته و قدرت تو كه بر همه چيز غلبه كرده و به عظمتت كه بر همه چيز غلبه دارد و به قدرت تو كه همه چیز را دربرگرفته و هيچ چيز در برابر آن توان مقاومت ندارد و به نور تو كه بر همه چيز روشني بخشيده و با علم تو كه بر هر چيز احاطه دارد و با نامت كه با آن هر چيز آشكار می‌شود و به ذات اقدس تو كه بعد از نابودي هر چيز باقي و ماندگار ابدی است، يا الله، ‌يا رحمن، يا رحيم، گناهانم را عفو کن. آن گناهانی که مجازات و پشیمانی در پي دارد. مرا از بهره‌ام محروم مي‌كند و نعمتها را تغيير می‌دهد و مصيبتها را گريبانگيرم مي‌كند و دشمنانم را بر من مسلط می‌نمايد و باران آسمان را قطع و مانع قبولي دعا می‌شود و مرا به مصيبت آتش گرفتار مي‌كند.(14) 
 اين دعا بيانگر اين است كه ‌اميرمؤمنان علي كه در برابر خداوند خودش را نيازمند دانسته و از گناهانش بيمناک و هراس زده بوده‌است و براي ما درسي است كه به چه صورت نامهای زیبای خدا را در دعاهايمان به كار ببريم و در حقيقت اين دعا پرتوي از ميزان عبوديت و بندگي اميرمؤمنان علي است.
از علي روايت است كه رسول الله (ص) به من آموخت كه هرگاه با مشكلي روبرو شدم بگويم: «لا اله‌الا الله‌الحكيم الكريم سبحانه، تبارك الله ربّ العرش العظيم. الحمدالله رب العالمين»(15) : (معبود بر حقي جز الله نيست حکیم و بخشايشگر است، پاك و منزه ‌است و نام خداوند كه صاحب عرش عظيم است، با بركت و والا مقام است، سپاس خداي را كه پروردگار جهانيان است).
 عبدالله بن جعفر همين دعا را به كسي كه در احتضار مرگ بود تلقين می‌كرد و بر بيماراني كه درد و تب شديد دارند بود می‌خواند و بر او بسیار کم آب دهان می‌پاشید و نيز به كساني كه ‌از داشتن دختر ناخوشایند بود همين دعا را می‌آموخت(16) . 
اينها برخي از صفاتي بود كه در حقيقت ثمره‌ی توحيد و ايمان علي (رض) به خداوند متعال است و اينگونه براي رفتن به پيشگاه خداوند متعال آماده شده بود. خوانندگان گرامی ‌در ادامه‌ی بحث با بسياري از ديگر صفات علي، مانند: شجاعت، بردباري، فصاحت، بلاغت و غيره‌ آشنا خواهند شد.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------
1) البدایة و النهایة
2) فرائد الكلام، موعظة المومنين 2/288.
3) سنن ابن ماجه2/1224، صحيح سنن ابن ماجه‌الباني 2/303.
4) فتح الباري 10/602.
5) اسناد آن صحيح است احمد شاكر.
6) مسنداحمد 2/183- احمد شاكر مي گويد: اسناد آن صحيح است.
7) مسند احمد – 2/329 – محقق گويد: اسناد آن حسن است.
8) كنز العمال، ش/24310 فقه علي بن ابي طالب، قلعجی /251.
9) فقه علي /251.
10) منبع سابق.
11) منبع سابق.
12) مصنف ابن شيبه 2/149.
13) فقه علي بن ابی طالب/251.
14) منبع سابق.
15) سنن بيهقي 7/129.
16) فضايل الصحابه 2/820 اسناد آن حسن است.<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:247.txt">مقدمه</a><a class="text" href="w:text:248.txt">الف: اوّلين مرجع كتاب الله</a><a class="text" href="w:text:249.txt">ب- منبع دوّم: سنت ر