َى وَقَدْ جَاءَهُمْ رَسُولٌ مُبِينٌ(الدخان/13) ثُمَّ تَوَلَّوْا عَنْهُ وَقَالُوا مُعَلَّمٌ مَجْنُونٌ(الدخان/14) إِنَّا كَاشِفُو الْعَذَابِ قَلِيلًا إِنَّكُمْ عَائِدُونَ(الدخان/15) يوْمَ نَبْطِشُ الْبَطْشَةَ الْكُبْرَى إِنَّا مُنْتَقِمُونَ(الدخان/16)
ترجمه: مراقب روزی باش که آسمان دودی نمایان بیاورد(10) که مردم را فراگیرد این عذابی است دردناک(11) (گویند) پروردگارا این عذاب را از ما بر طرف نما زیرا ایمان آوردیم(12) کجا پندی شود برای ایشان در حالی که رسولی بیان کننده بر ایشان آمد(13) سپس از او روی گردانیدند و گفتند: تعلیم یافته‌ایست دیوانه(14) محققا ما بر طرف کنندة عذابیم اندکی بتحقیق شما عود کننده‌اید(15) روزی که خشم گیریم خشم بزرگی حقا که ما از مجرمین انتقام گیرنده‌ایم(16). 
نکات: مقصود از بِدُخَانٍ مُبِينٍ بعضی گفتند: همان روزهای قحطی در مکه بوده که مردم از گرسنگی، فضا در نظرشان سیاه می‌آمده و بعضی گفته‌اند: دخانی است قبل از قیامت ظاهر می‌گردد که از مقدمات قیامت است که همة مردم را فرا گیرد. و مقصود از بطش و خشم و انتقام حضرت باری‌تعالی صفات انسانی نیست که صاحبش را متغیر می‌سازد بلکه مقصود همان نتیجة خشم است که عذاب و عقاب باشد. آیه 17 الی 29
متن آیه:
وَلَقَدْ فَتَنَّا قَبْلَهُمْ قَوْمَ فِرْعَوْنَ وَجَاءَهُمْ رَسُولٌ كَرِيمٌ(الدخان/17) أَنْ أَدُّوا إِلَي عِبَادَ اللَّهِ إِنِّي لَكُمْ رَسُولٌ أَمِينٌ(الدخان/18) وَأَنْ لَا تَعْلُوا عَلَى اللَّهِ إِنِّي آتِيكُمْ بِسُلْطَانٍ مُبِينٍ(الدخان/19) وَإِنِّي عُذْتُ بِرَبِّي وَرَبِّكُمْ أَنْ تَرْجُمُونِ(الدخان/20) وَإِنْ لَمْ تُؤْمِنُوا لِي فَاعْتَزِلُونِ(الدخان/21) فَدَعَا رَبَّهُ أَنَّ هَؤُلَاءِ قَوْمٌ مُجْرِمُونَ(الدخان/22) فَأَسْرِ بِعِبَادِي لَيلًا إِنَّكُمْ مُتَّبَعُونَ(الدخان/23) وَاتْرُكِ الْبَحْرَ رَهْوًا إِنَّهُمْ جُنْدٌ مُغْرَقُونَ(الدخان/24) كَمْ تَرَكُوا مِنْ جَنَّاتٍ وَعُيونٍ(الدخان/25) وَزُرُوعٍ وَمَقَامٍ كَرِيمٍ(الدخان/26) وَنَعْمَةٍ كَانُوا فِيهَا فَاكِهِينَ(الدخان/27) كَذَلِكَ وَأَوْرَثْنَاهَا قَوْمًا آخَرِينَ(الدخان/28) فَمَا بَكَتْ عَلَيهِمُ السَّمَاءُ وَالْأَرْضُ وَمَا كَانُوا مُنْظَرِينَ(الدخان/29)
ترجمه: و بتحقیق قبل از ایشان قوم فرعون را به فتنه و ابتلا انداختیم و رسول ارجمندی به سوی ایشان آمد(17) که بندگان خدا را به من رد کنید زیرا من رسول امینی برای شمایم(18) و بر خدا برتری مجوئید بتحقیق من دلیلی روشن برایتان آورده‌ام(19) و حقا که من به پروردگارم و پروردگار شما پناه برده‌ام از اینکه سنگسارم کنید(20) و اگر ایمان به من نیاوردید از من کناره گیرید(21) پس پروردگار خود را خواند که اینان گروهی گناهکارند(22) پس (گفتیم) سیر بده بندگانم را شبانه زیرا شما تعاقب خواهید شد(23) و دریا را شکافته واگذار زیرا آنان سپاه غرق شدگانند(24) چه باغ‌ها و چشمه‌سارها را گذاشتند(25) و زراعت‌ها و جایگاه ارجمند(26) و نعمتی که در آن متنعم بودند(27) بدینگونه شد و آنها را به گروه دیگر ارث دادیم(28) پس آسمان و زمین بر آنان گریه نکرد و نبودند مهلت یافتگان(29). 
نکات: حق‌تعالی پی در پی رسول خود را تسلی می‌دهد به گزارش حالات گذشتگان، که اگر مشرکین مکه چنین‌اند سابقین نیز چنان بودند. و مقصود از جملة فَاعْتَزِلُونِ این است که با من دشمنی نکنید و سد راه مردم نشوید و مرا رها کنید تا به هدایت دیگران پردازم. حضرت امیر المؤمنین علی(ع) چون به مدائن کسری می‌گذشت، کسی در بی‌اعتباری دنیا شعری خواند، حضرت فرمود آیات قرآن را بخوان: كَمْ تَرَكُوا مِنْ جَنَّاتٍ وَعُيونٍ(25) وَزُرُوعٍ وَمَقَامٍ كَرِيمٍ ..... تا آخر آیه 30 الی 39
متن آیه:
وَلَقَدْ نَجَّينَا بَنِي إِسْرَائِيلَ مِنَ الْعَذَابِ الْمُهِينِ(الدخان/30) مِنْ فِرْعَوْنَ إِنَّهُ كَانَ عَالِيا مِنَ الْمُسْرِفِينَ(الدخان/31) وَلَقَدِ اخْتَرْنَاهُمْ عَلَى عِلْمٍ عَلَى الْعَالَمِينَ(الدخان/32) وَآتَينَاهُمْ مِنَ الْآياتِ مَا فِيهِ بَلَاءٌ مُبِينٌ(الدخان/33) إِنَّ هَؤُلَاءِ لَيقُولُونَ(الدخان/34) إِنْ هِي إِلَّا مَوْتَتُنَا الْأُولَى وَمَا نَحْنُ بِمُنْشَرِينَ(الدخان/35) فَأْتُوا بِآبَائِنَا إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ(الدخان/36) أَهُمْ خَيرٌ أَمْ قَوْمُ تُبَّعٍ وَالَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ أَهْلَكْنَاهُمْ إِنَّهُمْ كَانُوا مُجْرِمِينَ(الدخان/37) وَمَا خَلَقْنَا السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ وَمَا بَينَهُمَا لَاعِبِينَ(الدخان/38) مَا خَلَقْنَاهُمَا إِلَّا بِالْحَقِّ وَلَكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يعْلَمُونَ(الدخان/39)
ترجمه: و بتحقیق فرزندان اسرائیل را از آن عذاب خفت‌انگیز نجات دادیم(30) از فرعون که او برتری جو و از مسرفین بود(31) و بتحقیق بنی اسرائیل را بر جهانیان برگزیدیم از روی دانش(32) و به ایشان آیاتی دادیم که در آن امتحانی آشکار بود(33) بتحقیق این کفار می‌گویند(34) جز مردن اول هیچ نیست و ما زنده بشو نیستیم(35) پس اگر راست می‌گوئید (که پس از مرگ خبری هست) پدران ما را بیاورید(36) آیا ایشان بهترند و یا قوم تبع و کسانی که قبل از آنان بودند هلاکشان کردیم زیرا آنان گنه‌کار بودند(37) و آسمان‌ها و زمین و آنچه را که میان آنهاست بازی کنان نیافریدیم(38) نیافریدیم آنها را جز بحق ولیکن بیشترشان نمی‌دانند(39). 
نکات: هؤلاء اشاره است به کفار مکه که منکر معاد بودند. و مقصود از لَاعِبِينَ این است که خدا حکیم است و از خلقت آسمان‌ها و زمین هدفی دارد پس بیهوده و به بازی خلقت آسمان‌ها و زمین ننموده بلکه بحق آفریده نه به باطل، و کار باطل و بازی همان بی‌هدف بودن است. از رسول خدا(ص) درخواست کردند که اگر راست می‌گوئی و پس از مرگ خبری هست قصی جد خود را زنده کن، خدا در جواب ایشان این آیات را نازل نمود. 
و اما تبع سلطانی بوده از طائفة حمیر و در یمن سلطنت می‌کرده و نام او سعد و کنیة او ابو ایوب بوده و دارای حشم و تبع بی‌شمار بوده و اکثر بلاد بزرگ را به تصرف خود در آورده و ملوک یمن را تبابعه گویند مانند خاقان و کسری و قیصر، و اوس و خزرج را او آورد در یثرب که مدینه باشد و نامه‌ای نوشت و داد به شامول یهودی که هر زمان پیامبر آخر الزمان مبعوث شد نامه را به او برساند، پس فرزند و نسل بیست و یکم شامول ابو ایوب انصاری بود که آن نامه را خدمت حضرت رسول(ص) تقدیم کرد. آیه 40 الی 50
متن آیه:
إِنَّ يوْمَ الْفَصْلِ مِيقَاتُهُمْ أَجْمَعِينَ(الدخان/40) يوْمَ لَا يغْنِي مَوْلًى عَنْ مَوْلًى شَيئًا وَلَا هُمْ ينْصَرُونَ(الدخان/41) إِلَّا مَنْ رَحِمَ اللَّهُ إِنَّهُ هُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ(الدخان/42) إِنَّ شَجَرَتَ الزَّقُّومِ(الدخان/43) طَعَامُ الْأَثِيمِ(الدخان/44) كَالْمُهْلِ يغْلِي فِي الْبُطُونِ(الدخان/45) كَغَلْي الْحَمِيمِ(الدخان/46) خُذُوهُ فَاعْتِلُوهُ إِلَى سَوَاءِ الْجَحِيمِ(الدخان/47) ثُمَّ صُبُّوا فَوْق