ر.

اگر نتوانست یکی از این سه کار را انجام دهد باید سه روز روزه بگیرد، چون خداوند متعال می فرماید :[ لَا يُؤَاخِذُكُمُ اللَّهُ بِاللَّغْوِ فِي أَيْمَانِكُمْ وَلَكِنْ يُؤَاخِذُكُمْ بِمَا عَقَّدْتُمُ الْأَيْمَانَ فَكَفَّارَتُهُ إِطْعَامُ عَشَرَةِ مَسَاكِينَ مِنْ أَوْسَطِ مَا تُطْعِمُونَ أَهْلِيكُمْ أَوْ كِسْوَتُهُمْ أَوْ تَحْرِيرُ رَقَبَةٍ فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ ذَلِكَ كَفَّارَةُ أَيْمَانِكُمْ إِذَا حَلَفْتُمْ][مائده:89]

(خداوند شما را به خاطر سوگندهای بیهوده و بی اراده مؤاخذه نمی کند؛ ولی شما در برابر سوگندهایی که از روی قصد و اراده خورده اید، مؤاخذه می کند. کفارهء این گونه سوگندها عبارت است از: خوراک دادن به ده نفر مستمند از غذاهای معمولی و متوسطی که با خانواده می خورید، یا جامه دادن به ده نفر از مستمندان یا آزاد کردن برده ای؛ اما اگر کسی نیافت سه روز، روزه بگیرد. این کفاره سوگند هایی است که می خورید)

اما اگر بدون اراده، قسم بر زبانش بیاید این قسم لغو شمرده می شود و دادن کفاره لازم نيست.

 دلیلش آیـﮥ مذکور است که می فرماید:[ لَا يُؤَاخِذُكُمُ اللَّهُ بِاللَّغْوِ فِي أَيْمَانِكُمْ] [مائده:89]

 (خداوند شما را به خاطر سوگندهای بیهوده و بی اراده مؤاخذه نمی کند)

اگر شخصي برای یک کار، چند بار قسم خورد، فقط یک کفاره بر او لازم می شود، اما اگر بر چندين كار قسم ياد نمود، مثل اینکه بگوید: (والله) به دیدار فلانی نمی روم، (والله) با فلانی حرف نمی زنم، (والله) فلانی را خواهم زد. پس اگر در هر كدام از این کارها سوگندش را بشکند، برای هر یکی کفاره اي لازم می شود. 

اگر در همه این چیزها سوگندش را بشکند برای هر یکی کفاره اي جدا لازم می شود.

شیخ ابن باز – فتاوی المرأة ص .145.[5] سوگند می خورم که فرزندانم باید چنین کنند؛ اما آنها آنچه که من می گویم انجام نمی دهند، حکم چیست؟

س: فرزندانی دارم و خیلی وقت ها سوگند می خورم که آنها نباید چنین کنند؛ اما آنها از فرمان من سرپیچی می نمایند. آیا کفاره بر من لازم می شود؟

ج: اگر قسم خوردی که فرزندانت یا کسانی دیگر باید فلان کار را انجام بدهند یا انجام ندهند و آنها با شما مخالفت کردند، کفارهء قسم بر شما لازم می شود، چون خداوند متعال می فرماید: [لَا يُؤَاخِذُكُمُ اللَّهُ بِاللَّغْوِ فِي أَيْمَانِكُمْ وَلَكِنْ يُؤَاخِذُكُمْ بِمَا عَقَّدْتُمُ الْأَيْمَانَ فَكَفَّارَتُهُ إِطْعَامُ عَشَرَةِ مَسَاكِينَ مِنْ أَوْسَطِ مَا تُطْعِمُونَ أَهْلِيكُمْ أَوْ كِسْوَتُهُمْ أَوْ تَحْرِيرُ رَقَبَةٍ فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ ذَلِكَ كَفَّارَةُ أَيْمَانِكُمْ إِذَا حَلَفْتُمْ وَاحْفَظُوا أَيْمَانَكُمْ] [مائده:89]

(خداوند شما را به خاطر سوگندهای بیهوده و بی اراده ای که می خورید، مؤاخذه نمی کند؛ ولی شما در برابر سوگندهایی که از روی قصد و اراده خورده اید مؤاخذه می کند. کفارهء این گونه سوگندها عبارت است از: خوراک دادن به ده نفر مستمند از غذاهای معمولی و متوسطی که به خانواده خود می دهید، یا جامه دادن به ده نفر از مستمندان و یا آزاد کردن برده ای. اما اگر کسی نیافت سه روز، روزه بگیرد. این کفاره سوگندهایی است که می خورید، سوگندهای خودرا حفظ کنید.)

همچنین اگر شما برای انجام دادن یا انجام ندادن کاری که سوگند می خورید و بعد دیدی که مصلحت بر خلاف آن است اشکال ندارد که سوگند خود را بشکنید و کفارهء مذکور را بپردازید.

چون پیامبرصَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ  می فرماید:[ إِذَا حَلَفْتَ عَلَى يَمِينٍ فَرَأَيْتَ غَيْرَهَا خَيْرًا مِنْهَا، فَكَفِّرْ عَنْ يَمِينِكَ، وَأْتِ الَّذِي هُوَ خَيْرٌ][1]

 (هرگاه سوگند خوردی و دیدی که غیر از آن بهتر است، سوگند خود را بشکن و کفاره آن را بده و همان کاری را که بهتر است انجام بده) 

 شیخ ابن باز – فتاوی المرأة ص.146.
--------------------------------------------------------------------------------
[1]  بخاري (6622) لفظ حديث از بخاري است. مسلم (1652،1651،1650)[6] حکم سوگند خوردن به قرآن 

س: فردی در کودکی یعنی پانزده سالگی به قرآن قسم دروغ خورده است، اما بعد از رسیدن به سن رشد و بلوغ پشیمان شده است، و دانسته است كه این کار از نظر شرعی حرام مي باشد. آیا او گناهکار است و کفاره بر او لازم می شود؟

ج: این سؤال دو مسأله را در برمی گیرد؛ مسألهء اول: سوگند خوردن به قرآن در سنت اساسی ندارد، بنابراین جایز نیست. 

مسألهء دوم: او به دروغ قسم خورده است و این گناه بزرگی است که باید به آن توجه نماید، حتی بعضی از علما می گویند: این یمین غموس است یعنی: کسی كه به دروغ سوگند می خورد در گناه غوطه ور مي شود و سپس درجهنم غوطه ور خواهد شد.

 اگر او بعد از بلوغ این قسم دروغین را خورده گناهکار می شود و باید توبه نماید و کفاره براو لازم نیست، چون کفاره در سوگندهایی لازم می شود که بر انجام دادن یا بر انجام ندادن کاری در آینده خورده می شود، و اگر بر چیزهای گذشته قسم بخورد کفاره بر او لازم نمی شود، و فقط انسان یا گناهکار می شود یا خير، اگر بداند که دروغ است و قسم بخورد گناهکارمی شود و اگر بر چیزی قسم بخورد که می داند راست است یا گمان غالبش این است که راست است گناهکار نمی شود.

 ابن عثیمین – نور علی الدرب –مکتبة الضیاء،ص (43)[7]حکم قسم خوردن به غیر نام الله تعالي

س: حکم قسم خوردن به غیر الله تعالي چیست؟ با این که از پیامبرصَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ  روایت شده است که فرمود: [أَفْلَحَ وَأَبِيهِ إِنْ صَدَقَ][1]

(به پدرش سوگند که اگر راست می گوید رستگار گردید)

ج: سوگند خوردن به غیر خداوند مثل اینکه بگوید: (به جانت سوگند)یا به (جان خودم)یا(به رئیس قسم یا (یا به ملت سوگند) همه اینها حرام هستند، بلکه شرک می باشند، چون چنین تعظیم و بزرگداشتی جز برای خداوند، برای کسی صحیح نیست.هر کسی چیزی غیر از خداوند را باچیزی تعظیم کرد که فقط برای خدا می شود، مشرک است؛ اما از آنجا که سوگند خورنده این عقیده را ندارد که کسی که او به آن سوگند می خورد عظمتی همچون خداوند دارد، شرک اکبر به شمار نمی آید و عمل او شرک اصغر است، هرکسی به غیر از خدا قسم بخورد، مرتکب شرک اصغر شده است.

پیامبرصَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ  می فرماید:[ إنَّ الله عزّ وَ جلَّ يَنْهَاكُمْ أنْ تَحْلِفُوا بِآبائِكُمْ؛ فَمَنْ كَانَ حَالِفاًفَلْيَحْلِفْ بِاللهِأَوْ لِيَصْمُتْ][2] 

[خداوند عزوجل شما را از سوگند خوردن به پدرانتان نهی می کند، پس هرکسی که سوگند می خورد به خدا سوگند بخورد یا ساکت باشد.]

پيامبر صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ  می فرماید:[ مَنْ حَلَفَ بِغَيرِ اللهِ فقد كَفَرَ أَوْ أشْرَكَ][3]

(هرکس به غیر از خدا سوگند بخورد کفر و یا شرک ورزیده است )

 پس به هیچ کس غیر از خدا قسم خوردن جایز نیست. حتی به پیامبر و جبرئیل و دیگر پیامبران، و ملائکه و