د را حیض حساب کند و سپس غسل نماید و نماز بخواند؛ حتی اگر خون بیاید. یعنی زن، در ماههای گذشته که خون حیضش به صورت طبیعی می آمده، مدت زمانش چه قدر بوده، آن را در صورتی که خونش در تمام ماه قطع مي شود و مستحاضه است، از حیض به حساب بیاورد و پس از آن غسل کند و نماز بخواند؛ هر چند که جریان خون ادامه پیدا کند.

پنجم: از اموری که به احکام حیض و نفاس مرتبط است:

 این است که جایز نیست مرد، همسرش را در حالت حیض طلاق دهد. اگر شوهر، زنش را در حالت حیض، طلاق داد، گناهکار است و باید زن را دوباره به همسری خود بر گرداند، و او را نگاه دارد تا پاک شود. آنگاه در طُهری که در آن با زن خود آمیزش نکرده طلاقش بدهد؛ زيرا در صحیحین از ابن عمر روایت است که او زنش را در حالت حیض طلاق داد، و عمررَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ این قضیه را به اطلاع پیامبرصَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ  رسانید. پیامبرصَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ  ناراحت شد و فرمود:« مُرْهُ فَلْيُرَاجِعْهَا، ثُمَّ لِيُطَلِّقْهَا طَاهِرًا أَوْ حَامِلًا » «به او دستور بده تا به زنش رجوع کند، و سپس در حالت طهر یا حاملگی او را طلاق دهد»[6] 

بسیاری از مردم- که از خداوند می خواهیم ما و آنها را هدایت کند- در این کار شتاب می ورزند و همسرانشان را در حالت حیض طلاق می دهند یا در طهری که در آن با زنش آمیزش کرده آن را طلاق می دهند. قبل از اینکه مشخص شود که حامله است یا نه، همه این موارد حرام هستند. انسان باید از آن توبه کند و زنی را که این گونه طلاق داده باید آن را بر گرداند. 

ششم: و از جمله، اموری که به احکام حیض و نفاس متعلق هستند: عبارتند از این که زنی که از او خون زایمان می آید، اگر قبل از چهل روز پاک شود باید غسل کند و نماز بخواند. اگر ماه رمضان بود روزه بگیرد؛ چون اگر زنقبل از کامل شدن چهل روز، پاک شد، حکم زنهای پاک را دارد و شوهرش می تواند با او همخوابی و آمیزش کند؛ حتی اگر چهل روز کامل نشده باشد؛ زیرا وقتی که نماز خواندن جایز باشد، آمیزش به طریق اولی جایز است.

از جمله احکامی که متعلق به حیض و نفاس هستند: مطلبی است که به آن اشاره کردیم و آن اینکه زني كه از او خون حيض مي آيد و زنی که از او خون زایمان می آید، وقتی كه پاک شدند، واجب است که غسل کنند.

 احکام حیض و نفاس بسیار زیادند و ما به همین مقدار بسنده می کنیم، ان شاءالله کفایت خواهد کرد.

 شیخ ابن عثیمین- فقه العبادات(112-115)
-----------------------------------------------------------------------------
[1] البخاري (304)
[2] البخاري (1650) و أطرافه في (294)، و مسلم(1211) 
[3] البخاري (328،1757،4401) و أطرافه في (294)، و مسلم (1211).
[4] البخاري (1755)، مسلم(1328).
[5] البخاري (597)، و مسلم (680، 684)
[6] البخاري (4908)و أطرافه عنده ، و مسلم (1471) و اللفظ له[3] حکم زنی که معلّم قرآن است و عذر شرعی برایش پیش می آید

س: زنی که قرآن کریم را تدریس می کند، در زمان قاعدگی، قرآن را چگونه به دختران دانشجو تدریس کند؟ دختر دانشجو و دانش آموز اگر خونِ حیض و یا نفاس داشته باشد، حکمش چیست؟

ج: معمولاًبه استاد یا دانشجويي که وضع حمل می کند، مدت نفاسش، به او مرخصّی مي دهند. اگر استاد مجبور بود تدریس کند، فقط به گوش كشيدنِ تلاوت دختران دانشجو بسنده کند و اگر آنها جایی از قرآن را اشتباه خواندند، اشتباه آنها را با اشاره یا با لفظ تصحیح نماید.

استاد، قرآن را روی میز بگذارد و با چوبی یا خودکاری یا چیزی دیگر قرآن را ورق بزند. اگر دانشجوی زن در زمان نفاس بود، قرآن را روی میز یا صندلی بگذارد و به آیات قرآن فقط نگاه کند، یا از قرآن همکلاسیهایش گوش کند.

 پیامبرصَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ  فرمود:« لاَ يَقْرَأِ الْجُنُبُ وَلا الْحَائِضُ شَيْئًا مِنَ الْقُرْآنِ » «جنب و حائض قرآن نخوانند»[1]

ترمذی این حدیث را غریب دانسته است، و می گوید که قول بیشتر اهل علم از صحابه و تابعین و کسانی که بعد از آنها بوده اند، همین است. 

اما بعضی از علما به حائض، اجازه داده اند که اگر بیم آن می رود که حفظ قرآن را فراموش می کند، قرآن بخواند، و یا اینکه اگر ضرورتی بود مانند امتحان یا تدریس، می تواند قرآن را بخواند. او می تواند بخشی از آیه ای را بخواند همان طور که ذکر و دعا همراه با آیاتی که در اوراد ذکر می شوند، جایز است. چون احادیثی که در آن جنب و حائض ازخواندن قرآن نهی شده اند،جای بحث و بررسی دارند. بنابراین بعضی از علما، به صراحت، یا به اشاره و تلویحاً با آن مخالفت ورزیده اند. والله اعلم

الشیخ ابن جبرین- الأجوبة الفقهیة علی الأسئلة

التعلیمیة التربویةص (104،105)-إعداد: عبدالعزیز المسیند
--------------------------------------------------------------------------------
[1] الترمذي (131)، و ابن ماجه (595،596)، و الدار قطني (1/ 117، 118)، (2/87)، و البیهقي في «الکبری»(422، 1375). و قد صحح هذا الحدیث بعض أهل العلم کالعلامة أحمد شاکر في تعلیقه علی «سنن الترمذي»1/237،238(131)، و ضعفه بعضهم کالشیخ الألباني قي «إرواء الغلیل» ا/ 206- 210(192). و انظر: «تلخیص الحبیر»1/ 138(183)، و «فیض القدیر»(6/543، 544).[4] اگر عادت ماهیانه ی زن، دچار نوسان شود چه کار کند؟

س: اگر عادت قاعدگی زن پس و پیش یا کم و زیاد شود چه کار کند؟

ج: آنچه علما و فقهای مذهب حنبلی گفته اند: اگر عادت ماهیانهء زن تغییر کرد، اعتباری ندارد؛ مگر آن که تکرار شود. بر این قول عمل نمی شود و مردم همواره بر قول صحیح عمل می کنند که در کتاب «الانصاف» آمده: زنان جز عمل به این- قول صحيح – چاره اي ندارند؛ و آن قول این است: هرگاه زن قاعده شد، منتظر شود تا مدت قاعدگی اش تمام شود. در این ایام نماز نخواند و روزه نگیرد. هر گاه متوجه شد که پاک است غسل کند و نماز بخواند، خواه عادت آن پس و پیش شده باشد و خواه کم و زیاد، مانند: این که عادتش پنج روز باشد و او هفت روز خون، ببیند. همین هفت روز اعتبار دارد و حیض شمرده می شود. عادت قبلیِ چنین زنی، از پنج روز به هفت روز تغيير پيدا مي كند، بدون این که نیازی به تکرار آن باشد[1].

عمل زنان صحابه و تابعین رضی الله عنهن بر همین بوده است و اساتید ما به همین فتوا داده اند؛ زیرا قولی که می گوید: باید حالت جدید سه بار تکرار شود دلیلی ندارد و از طرفی مخالف با دلایل است. همچنین قول صحیح این است، سنّی که در آن زن، حیض می شود مشخص نیست، و ممکن است قبل از نه سالگی باشد یا بعد از پنجاه سالگی باشد، پس هرگاه ایام قاعدگی اش فرا رسید، حیض شمرده می شود، چون اصل، حیض است و استحاضه عارضه است. 

 شیخ سعدی- الفتاوی السعدیه،ص(148)
--------------------------------------------------------------------------------
[1] انظر: «الإنصاف» للمرداوي(1/371، 372)، بنحوه. [5] حکم خون تیره قبل از حیض

س: زنی قبل از حیض و قاعدگیِ معمول و عادی خود، خون تیره ای می بیند و نماز نمی خواند، سپس قاعدگی او بر اساس عادت او شروع می شود، حکم چیست؟

ج: ام عطیه رضی الله عنها می گوید:« كُنَّا لاَ نَعُدُّ الصُّفْرَةَ وَالْكُدْرَةَ بعد الطُّهْرِ شَيْئاً »[1] « ما زرد آب و آب تیره ای را که بعد از پاکی می آم