نات پيشرفته اي صورت مي گيرد كه دورترين مسيرها را در مدت زمانی اندك طي مي كنند.

 با توجه به تمام اين تفاصيل، نظر بنده اين است كه زن مي تواند بدون محرم مسيري را كه با هواپيما نصف روز يا دو سوم روز طول مي كشد به مسافرت برود به اين صورت كه محرم اول او را تا فرودگاه همراهي كند و با محرم دوم تماس بگيرد تا در مقصد به استقبالش بيايد و او را تحويل بگيرد، بايد توجه نمود كه زن در هواپيما با نامحرم تنها نيست؛ زيرا مسافران زيادي در هواپيما هستند و اين خانم هم مثل يكي ديگر از مسافران بر هواپيما سوار است و بيم و هراسي هم وجود ندارد. احتمالاتي كه در نظر گرفته مي شود به ندرت اتفاق مي افتد؛ و اصل، سلامت و امنيت است كه شامل سفر حج و سفرهاي ديگر مي شود، بر اين اساس بنده به خاطر اصل آسانگيري بر مسلمانان، جواز آن را ترجيح مي دهم. الله تعالي ازخطاها و اشتباهات همه ما در گذر نمايد، و الله اعلم.

فتوا با امضاي شيخ ابن جبرين مورخ 19/11/1416

س2- دختر دانشجوئي است و به خواست الهي انساني پايبند به شريعت است، دوست دارد تحصيلاتش را ادامه دهد اما از آنجائي كه از تابعيت كشور سعودي بر خوردار نيست در اين كشور نمي تواند درسش را ادامه دهد آيا مي تواند بدون محرم به كشور خودش برود و آنجا درسش را در كنار خويشاوندان محرمش ادامه دهديا خير؟

ج2- اگر مسير سفر كمتر از يك شبانه روز باشد مسافرت با هواپيما اشكالي ندارد؛ به اين صورت كه همسرش او را تا ورود به هواپيما همراهي كند سپس به يكي از برادران زوجه اش تماس بگيرد تا پس از فرود هواپيما او را همراهي كند؛ به دليل حديثي كه پيامبر فرموده:«لا تُسَافِرِ المرأةُ یوماً و لیلةً إلا مع ذِی مَحرَمٍ »[5] «زن اجازه ندارد مسير يك شبانه روز را بدون محرم به مسافرت برود.» مفهوم اين حديث اين است كه اگر مسير سفر كمتر از يك شبانه روز باشد مي تواند به سفر برود، بويژه كه در هواپيما افراد زيادي حضور دارند اعم از زنان و مردان، و از طرفي از امنيت لازم هم بر خوردار است بدون اينكه تهديدي در كار باشدو يا خلوتي صورت گيرد و ممنوعيتي شرعي باشد. و الله اعلم. 

فتوا با امضاي شيخ ابن جبرين مورخه 19/18/1416
--------------------------------------------------------------------------------
[1] البخاری (1086،1087) مسلم (1338،1339)
[2] البخاری (1197،1864،1995) مسلم (827) بعد (1338)
[3] مسلم (1339)
[4]همچنين است قول شوافع. البته اين مورد محدود به سفر براي انجام فريضه حج است؛ بنابر اين بالاجماع شامل سفرهاي اختياري نمي شود
 ن. ك.«الفقه الاسلامي و ادلته» زحيلي(3/2092، 2093)
[5] مسلم (1339)[108] حكم در خواست خدمتكار زن بدون محرم

س: زني شش كودك دارد و پختن غذا و شستن لباس و تربيت فرزند و امور منزل و اهتمام به شوهر همه بر عهده اين زن هستند؛ آيا او مي تواند خادمه اي از منطقه سيلان بياورد؟ 

ج: خدمتكار زن بايد همراه با محرم خود بيايد، چون پيامبر صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ  مي فرمايد:«لا تُسَافِرِ امرَأَةٌ إلا مَعَ ذِی مَحرمٍ»[1] «زن بدون محرم سفر نكند.» 

و بالله التوفيق، و صلي الله علي نبينا محمد و آله و صحبه وسلم. 

فتاوي اللجنة الدائمة للبحوث العلمية و الإفتاء(17/326)
--------------------------------------------------------------------------------
[1] البخاری (3006)، مسلم (1341) [109] كار كردن در دفتر هايي كه كارشان معرفي خدمتكار است

س: از آن جا كه من در دفتر خدمات عمومي و آوردن خدمتکاران كار مي كنم، بعضي از معاملات مانندآوردن خدمتکاران بدون محرم را صورت مي دهم، در مواردي اين خدمتکاران مسلمان نيستند، و همچنين بسياري از راننده ها و كارگراني را به اينجا آورده ام كه تقريباً تعداد چشمگيري مسلمان نبوده اند، آيا اين كار جايز است؟ آيا من در گناه شريك هستم؟ 

ج: قاعده شريعت مطهر اين است كه كسب پول از كاري كه شرعاً جايز نيست حرام است، ار نصوص سنت نبوي مشخص است كه سفر زن بدون محرم جايز نيست[1]

 در حدیث آمده كه:« لاَ يَجْتَمِعُ دِينَانِ فِي جَزِيرَةِ الْعَرَبِ » «دو دين در جزيره عربي در كنار هم نخواهند بود»[2]

پس جاي دادن كفار در شبيه جزيره عربستان جايز نيست، و جلب آنها براي كار اگر ضرورت نباشد جايز نيست، از اين رو انجام كاري كه به هتك اين حرمت ها بيانجامد ناجايز است. 

و بالله التوفيق، و صلي الله علي نبينا محمد و آله و صحبه وسلم. 

فتاوي اللجنة الدائمة للبحوث العلمية و الإفتاء(17/330، 331)
--------------------------------------------------------------------------------
[1]  به فتوای 104 این باب مراجعه شود.
[2] موطا مالك2/892 (1584).[110] شرايط محرم

س: پسري كه پانزده سال سن دارد آيا درست است كه محرم مادر و خواهرش باشد.

ج: علما گفته اند: يكي از شرط هاي محرم اين است كه بالغ و عاقل باشد، پس هر وقت سن پسري به پانزده سال برسد، يا موهاي زير ناف او برويد يا احتلام شود، به سنّ بلوغ رسيده است و مي تواند محرم باشد اگر عاقل باشد. بنابراين پسر پانزده ساله محرم است.

الشيخ ابن عثيمين- كتاب الدعوة(5)(2/122،123) [111] حكم بيرون رفتن زن از خانه در حالي كه خودش را عطر زده و آرايش كرده است

س: حكم عطر زدن زن و آرايش كردن و بيرون رفتن او با اين وضعيت از خانه به مدرسه چيست؟ آيا مي تواند اين كار را بكند؟ آرايشي كه براي زن مسلمان حرام است چيست؟ 

ج: بيرون رفتن زن به بازار در حالي كه عطر و خوشبويي استفاده كرده حرام است؛ چون پيامبر صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ  مي فرمايد: « الْمَرْأةُ إِذَا استَعْطَرَتْ فَمَرَّتْ بِالْمَجْلِسِ فَهِيَ كَذَا وَكَذَا»يَعْنِي: زَانِيَةً«زن وقتي عطر استفاده كرد و از مجلسي عبور كرد چنين و چنان است»يعني زنا كار است[1] 

اين كار سبب فتنه مي شود، اما اگر زن سوار ماشين مي شود و بوي عطر او فقط به مشام محارم او مي رسد و فوراً بدون آنكه مردي اطراف مدرسه باشد از ماشين پايين بيايد، اشكالي ندارد، چون ممنوعيتي وجود ندارد، و او در ماشين خود مانند اين است كه در خانه اش باشد از اين رو جايز نيست كه كسي به زنش اجازه دهد كه تنها با راننده سوار ماشين شود، چون اين خلوت است اما اگر زن از كنار مردها مي گذرد جايز نيست كه خودش را معطر كند.

 دوست دارم در اينجا زنان را تذكر دهم كه بعضي از آنها در ايام رمضان با خوشبويي و همراه داشتن عطر به مسجد مي آيند و از آن به زن ها مي دهند تا استفاده كنند، زنها در حالي كه از مسجد بيرون مي آيند كه معطر هستند، و حال آن كه پيامبر صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ  فرموده است: « أَيُّمَا امْرَأَةٍ أَصَابَتْ بَخُورًا فَلاَ تَشْهَدْ مَعَنَا الْعِشَاءَ الآخِرَةَ »[2] «هر زني كه خوشبويي استفاده مي كند با ما در نماز عشا شركت نكند» اما اگر بخور و خوشبويي را براي خوشبو كردن مسجد بياورد اشكالي ندارد. 

اما در مورد آرايشي كه زن مي تواند آن را براي زن ها آشكار كند بايد گفت كه همه زينت ها و آرايش هاي متداول و مباح بين زنها جايز است، اما آرايش هايي كه جايز نيست مانند لباس نازكي كه پوست بدن پيدا مي شود و يا استفاده از لباس بسيار تنگ جايز نيست، چون اين در حكم