----------------------------------------------------------------
[1]. امام بخاری آن را تعلیقاً در کتاب البیوع و کتاب الاعتصام آورده است و امام مسلم آن را با سند متصل آورده است (1718)
[2]. مسلم (384)
[3]. بخاری (614، 4719)[5] دعایی که بین اقامه و تکبيرة الاحرام خوانده مي‌شود.

س: دعای مسنون بین اقامه و تکبيرة الاحرام چیست؟

ج: سنت این است، هنگامی که اقامه گفته مي‌شود شنوندگان الفاظی را که اقامه کننده مي‌گوید تکرار کنند، چون که اقامه، اذان دوم است و مثل اذان به آن جواب گفته مي‌شود، با این تفاوت وقتي که اقامه کننده (حیّ علی الصلاة و حیّ علی الفلاح) را مي‌گويد شنونده به جای آن (لاحول و لا قوّة الاّ بالله) بگوید، و به وقت گفتن (قد قامت الصّلاة) خود همين الفاظ را در جواب بگويد و جمله‌ي اقامها الله را نگويد چون حدیثی که در این باره آمده ضعیف است و از حدیث صحیح ثابت است که رسول الله صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ فرموده است «إذَا سَمِعتُم المُؤذِّن فُقُولُوا مِثلَ مَايقُولُ».[1]

«هر گاه (ندای) مؤذن را شنیدید آنچه را که مي‌گوید شما هم بگویید».

این حدیث، اذان و اقامه هر دو را شامل مي‌شود چون هر دو اذان نامیده مي‌شوند هر گاه اقامه کننده (لا إله الاّ الله) را به پایان می برد، شنوندگان بر پیامبر صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ درود و سلام فرستاده و دعای (اللَّهُمَّ رَبَّ هَذِهِ اَلدّعوَةِ الـتّامّةِ والصّلاة القَائِمَةِ...) را بخوانند، همان طور که پس از اتمام اذان نیز همین دعا را می خوانند دلیلی نیافته‌ایم مبنی بر اینکه علاوه از این دعا، دعای دیگری بین اقامه و تکبیرة الاحرام مشروع است.

 و بالله التوفيق، و صلي الله علي نبينا محمد و آله و صحبه و سلم

فتاواي انجمن دايمي مباحث علمي و افتا (6/89-90)
--------------------------------------------------------------------------------
[1]. مسلم (384)<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:525.txt">کسی که نماز را عمداً ترک می کند حكمش چیست؟</a><a class="text" href="w:text:526.txt">حکم سهل انگاری در امر ادای نماز و همچنین سهل انگاری در نماز جماعت.</a><a class="text" href="w:text:527.txt">تارک نماز و روزه که از دنیا می رود چه حکمی دارد؟</a><a class="text" href="w:text:528.txt">حکم شخصی که در بعضی از اوقات نماز می خواند و در بعضی ديگر نمی‌خواند.</a><a class="text" href="w:text:529.txt">حکم شخصی که گاهی نماز می خواند و گاهی آن را ترک می دهد.</a><a class="text" href="w:text:530.txt">شخص با خانواده ی بی نماز خود چگونه رفتار کند؟</a><a class="text" href="w:text:531.txt">زني كه شوهرش نماز نمي‌خواند چه كار كند؟</a><a class="text" href="w:text:532.txt">وظيفه‌ي خانمي كه همسرش گاهي اوقات نماز را ترك مي‌دهد چيست؟</a><a class="text" href="w:text:533.txt">شوهر با زن بي‌نمازش چگونه رفتار كند؟</a></body></html>[6] کسی که نماز را عمداً ترک می کند حكمش چیست؟

س: برادر بزرگترم که برادر پدری ام می باشد نماز نمی خواند، آیا با او ارتباط و صله رحمی داشته باشم؟

ج: کسی که به طور عمد و دانسته نماز را ترک بدهد، طبق صحیح‌ترین اقوالِ علما، کافر است؛[1]هر چند که وجوب آن را هم اقرار و قبول داشته باشد. اگر وجوب آن را منکر باشد به اجماع علما کافر است. رسول الله صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ فرموده است:

«رأس اْلأمرِ الإِسْلامُ، و عَمُودُهُ الصّلاَةُ، و ذِرْوَة سَنَامِهِ الْجهادُ»[2] 

«رأس دین، اسلام است و ستون آن نماز و قله ی رفیعش جهاد است».

«إنّ بَينَ الرّجُلِ و بين الشِّرکِ وَ الکُفرِ تَرکُ الصَّلاَة»[3] 

«حد فاصل بین انسان و شرک و کفر ترک نماز است»

«اَلعَهد الّذِی بَينَنَا و بَينَهُم الصَّلاَةُ؛ فَمَن تَرَکَهَا فَقَد کَفَرَ»[4]

 «مشخصه ی ما و آنها (کفار و مشرکین) نماز است. هر کس آن را ترک کند کافر مي‌شود».

کسی که وجوب نماز را انکار کند، تکذیب کننده ی الله، پیامبر، اجماع علما و مؤمنان به حساب آمده و بنابراین کفرش نسبت به کسی که از روی سهل انگاری آن را ترک می کند، بزرگتر و عظیم تر است.

به هر حال بر مسئولین امر واجب است که فرد بی نماز را وادار به توبه نمایند، اگر توبه کرد کاری به او نداشته باشند و در غیر اینصورت باید به قتلش برسانند؛ قطع ارتباط با تارک نماز و قبول نكردن دعوت او واجب است تا این که به درگاه الله تعالی توبه کند و در عین حال نصیحت و دعوت دادنش به سوی حق و ترسانیدن وی از عقوبتهای أخروی واجب است، شاید که توبه کند.

شیخ ابن باز- کتاب الدعوة (1). ص(93).
--------------------------------------------------------------------------------
[1]. در مورد کافر بودن تارک نماز (بطور عمد) بین علما اختلاف نظر وجود دارد. عده ای مي‌گویند تا زمانی که وجوب آن را انکار نکند کافر نمي‌شود و احادیث کفر بودن تارک نماز را به کفر اصغر تأویل می کنند. ولی طبق صحیح ترین فتوا، ترک عمدی نماز موجب کفر (اکبر) مي‌شود هر چند که وجوب آن را هم انکار نکند.[مترجم]
[2]. أحمد (5/231) ترمذی (2616)، ابن ماجه (3973) با سند صحیح.
[3]. مسلم (82). 
[4]. احمد (5/346). ترمذی (2621)، نسائی (463) و ابن ماجه (1079). ترمذی گفته است: « حسن صحيح غریب ». [7] حکم سهل انگاری در امر ادای نماز و همچنین سهل انگاری در نماز جماعت.

س: امروزه بسیاری از مردم در امر ادای نماز سهل انگاری می کنند و بعضی‌ها بطور کلی آن را ترک داده‌اند. حکم این گونه افراد چیست؟ وظیفه ی مسلمان در مقابل این افراد و به خصوص در مقابل خویشاوندانی چون پدر، فرزند و همسر بی نماز چیست؟

ج: سهل انگاری در مورد نماز از منکرات بزرگ و از صفات منافقین است؛ الله تعالی فرموده است:[ إِنَّ الْمُنَافِقِينَ يُخَادِعُونَ اللَّهَ وَهُوَ خَادِعُهُمْ وَإِذَا قَامُوا إِلَى الصَّلاةِ قَامُوا كُسَالَى يُرَاءُونَ النَّاسَ وَلا يَذْكُرُونَ اللَّهَ إِلا قَلِيلا (١٤٢)] [نساء:142]

«بی گمان منافقان (به خيال خام خود) الله را گول می زنند! در حالی که الله آنها را گول می زند. منافقان هنگامی که برای نماز برمی خیزند، سست و بی حال به نماز می ایستند و با مردم ریا می کنند (نمازشان به خاطر مردم است) و الله را کم یاد می کنند».

الله تعالی همچنین در مورد صفت منافقان فرموده است:

[وَمَا مَنَعَهُمْ أَنْ تُقْبَلَ مِنْهُمْ نَفَقَاتُهُمْ إِلا أَنَّهُمْ كَفَرُوا بِاللَّهِ وَبِرَسُولِهِ وَلا يَأْتُونَ الصَّلاةَ إِلا وَهُمْ كُسَالَى وَلا يُنْفِقُونَ إِلا وَهُمْ كَارِهُونَ (٥٤)]  [توبه:54]

«و هیچ چیز مانع قبول شدن نفقات و صدقات آنها نشده است جز این که آنان به الله و پیامبرش ایمان ندارند و جز با ناراحتی و بی حالی به نماز نمی ایستند و جز از روی ناچاری بخشش نمی کنند».

پیامبر اکرم صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ در مورد منافقان گفته است: «لَيْسَ صَلاةٌ أَثقَلَ عَلَى الْمُنَافِقِينَ مِنَ الْفَجْر وَالْعِشَاءِ، وَلَوْ يَعْلَمُونَ مَا فِيهِمَا لأَتَوْهُمَا وَلَوْ حَبْوًا».[1]

«هیچ نمازی بر انسان های منافق سخت تر و سنگین تر از نمازهای صبح و عشا نیست. ولی اگر می دانستند که فضیلت و ثواب این نماز چقدر است با سینه خیز هم که می بود خود