 همكاران در پرداخت ديون ورشكست شده‌اند.

كميسيون مباحث علمي و افتا به طرفين قرارداد پيشنهاد مي‌كند كه در معاملات خود از راه‌هاي مطلوب و شرعي استفاده كنند.

به اينصورت كه مثلاً ماشين را بفروشد و در مقابلِ قيمتش آن را گرو بگيرد و بمنظور احتياط، قرارداد و قولنامه را نزد خود نگه دارد.

والله الموفق، وصلي الله علي نبينا محمد وآله وصحبه وسلم

هيئة كبار العلماء – مجلة الدعوة – عدد (22) محرم 1421هـ[75] حكم اجاره دادن ساختمان‌هايي كه در محدوده‌ي حرم بنا شده‌اند.

س: خدمت مفتي كل عربستان سعودي: شيخ الاسلام عبدالعزيز بن عبدالله بن باز 

سلام عليكم و رحمة الله و بركاته

بايد خدمت شما عرض كنم بنده در محدوده‌ي حرم ساختمان‌هايي دارم كه مي‌خواهم آن را اجاره دهم، قبلاً شنيده بودم كه اجاره‌دادن ساختمان‌هاي محدوده حرم مكي از نظر شرعي داراي شبهه است و بعضي از علما گفته‌اند حــرام است.

با توجه به اينكه مي‌خواهم از طريق پول اجاره مخارج منزل خود را تأمين كنم، بنابراين دوست دارم رزقم حلال باشد لطفاً نظرتان را بنويسيد؛ چنانچه جواب بر عدم جواز باشد در مورد پولي كه از اجاره‌بهاي (سال‌هاي) گذشته كه مخارج خود و خانواده‌ام را از آن تأمين كرده ام چه بايد بكنم. لطفاً جواب را عنايت فرماييد.         جزاكم‌الله خيرا

لطفاً به منظور اطمينان قلبي جواب را با ذكر دليل بيان فرمائيد.

ج: و عليكم السلام و رحمة الله و بركاته، در اين مورد- ان شاء الله- مشكلي وجود ندارد خداوند همه را موفق بدارد، . والسلام عليكم.

 شيخ ابن باز- مجموع فتاوي و مقالات متنوعة (19/336)<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:1128.txt">حكم خارج كردن قرآن از مسجد الحرام</a><a class="text" href="w:text:1129.txt">خريد و فروش كتاب‌هاي وقفي و امثال آن ناجايز است</a><a class="text" href="w:text:1130.txt">حكم گرفتن كتاب‌ها از كتابخانه‌‌ي مدرسه و تحويل ندادن آن</a><a class="text" href="w:text:1131.txt">حكم تبادل كتاب‌هاي وقفي </a><a class="text" href="w:text:1132.txt">آيا براي امام مسجد جايز است خانه‌ي مسجد را اجاره دهد</a><a class="text" href="w:text:1133.txt">حكم رجوع در وقف</a></body></html>[76] حكم خارج كردن قرآن از مسجد الحرام

س: بردن قرآن از مسجد الحرام به خانه به منظور تلاوت جايز است يا خير؟

ج: كليه قرآن‌ها و كتاب‌هايي كه براي مكان معيني وقف شده اند بردنشان به جايي ديگر چه مسجد الحرام و چه غير آن جايز نيست؛ مگر اينكه آن مكان تعطيل شود و اين كتاب‌ها و قرآن‌ها به منظور استفاده به جايي ديگر همانند آن و بهتر از آن منتقل شوند؛ اما مواردي كه به صورت عام وقف شده اند، استفاده از آن در هر جا البته با كسب اجازه از متولّي درست است. وانگهي قرآن همه جا و با قيمت مناسب در دسترس است، نيازي به بردن از جايي به جاي ديگر نيست.

و صلي الله نبينا محمد و آله و صحبه و سلم.

 فتاواي انجمن دايمي مباحث علمي و افتا (16/19، 20)[77] خريد و فروش كتاب‌هاي وقفي و امثال آن ناجايز است.

س: بعضي از كتاب‌ها و نوارها توسط برخي از افراد و مؤسسات خيريه توزيع مي‌شوند، بدون اين كه آرم وقف بر آنها باشد و قيمت روي جلد نيز دارند، آيا فروش چنين كتاب‌ها و نوارهايي در صورت عدم نياز جايز است؟ اگر چنانچه به منظور خريد كتاب‌ها و نوارهاي جديد فروخته شوند چطور است؟

ج: كليه‌ي كتاب‌ها و نوارهايي كه توسط اهل خير و موسسات خيريه بصورت رايگان توزيع مي‌شوند جزو موقوفات هستند و فروش آن ناجايز است، اگر كسي نياز نداشت به ديگران هديه كند. 

و صلي الله نبينا محمد و آله و صحبه و سلم.

 فتاواي انجمن دايمي مباحث علمي و افتا (16/24)[86] حکم سخن کسی که هنگام نصیحت می‌گوید: من آزادم!

س- فردی هنگامی که نصیحت می‌شود می‌گوید من آزادم حکمش چیست؟

اگر فردی که مي‌گوید: من آزادم منظورش از آزادی این باشد که برده‌ي مخلوقات نیست که درست است. آری! او برده‌ي مخلوقات نیست ولی اگر هدفش این است که از بندگی الله آزاد است؛ در فهم عبودیت و بندگی دچار اشتباه شده است؛ چون بندگی غیر الله بردگی است. اما بندگی شخص برای الله آزادی است  و اگر تسليم الله نشود در برابر دیگران تسليم و ذلیل خواهد شد، لذا در این‌جا با این گفتارش که من ازاطاعت الله آزاد هستم خودش را فریب داده است؛ چون هرگز نمي‌تواند از آن آزاد باشد.

س2-  حکم گناهکاری که هر گاه از گناه منع شود، می‌گوید: من در محدوده‌ي اختیاراتم آزادم چیست؟

ج- این حرف‌ اشتباه است. چون هیچ فردي در نافرمانی آزاد نیست؛ اما وقتی از الله نافرمانی کرد از بندگی الله خارج می‌شود و به بندگی شیطان و هوی و هوس در می‌آید.

  شیخ ابن عثیمین –  فتاوا و رسایل (3/81)[78] حكم گرفتن كتاب‌ها از كتابخانه‌‌ي مدرسه و تحويل ندادن آن

س: خواهري از اهالي شهرستان «عنيزة» سؤالي را اين‌گونه مطرح كرده‌اند كه در سال‌هايي كه مشغول تحصيل بودم در مدرسه‌ام كتابخانه‌اي بود كه مقداري كتاب و مجله داشت دانش‌آموزان توجهي به كتابخانه نداشتند در صورتي‌كه من به مطالعه خيلي علاقه داشتم و در اين ميان بعضي از كتابهاي ديني و پزشكي برايم خيلي جالب بود از ميان آن كتاب‌ها چهار كتاب را به عاريت گرفتم تا مطالعه نموده و دوباره برگردانم در گيرو دار درس و مدرسه موضوع كتاب‌ها را فراموش كردم، سه سال بعد از اين كه فارغ‌التحصيل شده بودم. يكي از خواهران به من گفت اين كتاب‌ها نزد شما عاريت هستند، بايد آنها را برگرداني و روز قيامت مورد بازخواست قرار مي گيري؛ در حالي‌كه آن زمان من متوجه قضيه نبودم و از طرفي مسؤلين مدرسه توجهي به اين قضايا نداشتند. علاوه بر اين من از اين كتاب‌ها بويژه در احكام دين خيلي استفاده نموده‌ام و اصلاً دوست ندارم اين كتاب‌ها را دوباره تحويل دهم؛ زيرا خيلي برايم مفيد هستند... حكم در اين مورد چيست؟

ج: شما بايد اين كتاب‌ها را به كتابخانه برگردانيد چون اين كتاب‌ها براي كتابخانه وقف شده‌اند. براي هيچ كسي جايز نيست كه از كتاب‌خانه‌هاي عمومي يا كتابخانه‌هاي مدرسه كتابي را براي خود بگيرد مگر آن كه با اجازه مسئول كتاب خانه ان را براي مدت محدودي به عنوان امانت پيش خود نگه دارد و از آن استفاده نمايد، و شما بايد به اضافه برگرداندن كتاب از كاري كه كرده‌اي توبه نمايي. اميدوارم خداوند توبه‌ات را بپذيرد.

 ابن باز - مجلة البحوث، شماره 42 ص 138[79] حكم تبادل كتاب‌هاي وقفي 

س: آيا با ضرورت يا بدون ضرورت مي توان كتاب‌هايي را كه از اداره‌ي افتا يا از مراكز «رابطة» در مكه مكرمه يا كتاب‌هاي وقفي كه توزيع مي‌شود فروخت؟ آيا مي توان كتاب‌هاي تكراري و نسخه‌هاي اضافي را عوض نمود، يا اينكه در چندين نوبت كتاب دريافت نمود و نسخه‌هاي تكراري را با ديگران عوض نمود؟

ج: فروش كتاب‌هاي وقفي جايز نيست، كسي كه چنين كتاب‌هايي در اختيار دارد خودش از آنها استفاده كند يا اين كه جهت استفاده بدون هيچ نوع معاوضه‌اي به ديگران بدهد، اجازه ندارد بيش از يك بار كتاب دريافت كند و با زرنگي و حيله به دفعات مراجعه ك