رت اگر مردم صداي امام را بشنوند مي‌توانند در خيابان به او اقتدا كنند.

ولي مسئله‌ي اين زن ضرورت بحساب نمي‌آيد و اصلاً زن از اهل جماعت مسجد نيست.

 شيخ فوزان – مجموع فتاوا (1/346، 347) جمع و ترتيب: حمود المطر و عبدالكريم مقرن [37] احكام قنوت در رمضان

س: برخي از ائمه‌ي مساجد در ماه رمضان دعاي قنوت را كوتاه و برخي طولاني مي‌خوانند؛ كدام صحيح است؟

ج: صحيح اين است كه در دعا از افراط و تفريط پرهيز شود، بنابراين اطاله‌ي بيش از حد كه موجب مشقت بر مردم گردد ممنوع است، زيرا هنگامي كه معاذ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ در ميان قومش نماز را طولاني كرد، رسول الله صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ چنان خشمگين شد كه در هيچ يكي از سخنراني‌هايش به اين اندازه خشمگين نشده بود. و به معاذ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ گفت: «يَا مُعَاذُ أفَتَّانَ أنْتَ»[1]

«اي معاذ مگر فتنه‌گر هستي»

پس روش مناسب اين است كه امام به الفاظ و كلماتي كه در حديث در مورد قنوت وارد  شده بسنده كند و اگر بر مقتديان سخت نباشد مي‌تواند اضافه بر آن دعا كند. شكي نيست كه طولاني كردن دعا بر مردم و خصوصاً بر افراد ضعيف و ناتوان سخت است و برخي از مردم داراي كار و حرفه مي‌باشند (و كارشان را رها ساخته و به مسجد آمده‌اند) و دوست ندارند كه پيش از امام منصرف شوند و در عين حال ادامه‌ي دعا با امام بر آنها سخت است. نصيحت من به برادران ائمه اين است كه حد وسط را رعايت نمايند و همچنين شايسته است كه گاهي اين دعا ترك داده شود تا عوام الناس نپندارند كه اين دعا واجب است.

شيخ ابن عثيمين- كتاب الدعوة (5)، (2/198، 199)
--------------------------------------------------------------------------------
[1]. بخاري (701، 705، 6106)، و مسلم (465)[36] حکم کسی که می گوید: مبتلایان به بیماریهای صعب العلاج و مزمن مظلوم هستند

س: کسانی هستند که می گویند: افراد مبتلا به بیماریهای صعب العلاج و مزمن، در حق آنان ظلم شده است، زیرا حقشان این بود که مانند افراد سالم و تندرست زندگی کنند؛ اما تقدیر  چنین سرنوشتی برای آنان رقم زده است؟

ج: اعتراض بر قضا و قدر، اعتراض به رب العالمین است که مالک آسمانها و زمین و صاحب اختیار است، آنچه را که صلاح بداند عمل می کند، احکامش قابل تعطیل نیست. معترض بر الله تعالي کافر است، چه بسا که چنین بیماریهایی برای افراد مبتلا به آن سرتاسر خیر است مشروط به اینکه صبر پیشه کنند، زیرا اگر به انسان مصیبتی رسد و به امید کسب اجر و ثواب صبر نماید مأجور خواهد بود، مصایب سبب کفاره ی گناهان می شوند، انسانی که صبور باشد از زمره ی صابرینی خواهد بود که الله تعالی در حقشان فرموده:« إِنَّمَا يُوَفَّى الصَّابِرُونَ أَجْرَهُمْ بِغَيْرِ حِسَابٍ» [زمر:10]  ( بی تردید پاداش شکیبایان بی حساب و به طور کامل داده می شود) .

 الله تعالي فرموده: « وَبَشِّرِ الصَّابِرِينَ (١٥٥)الَّذِينَ إِذَا أَصَابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ قَالُوا إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ (١٥٦)أُولَئِكَ عَلَيْهِمْ صَلَوَاتٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَرَحْمَةٌ وَأُولَئِكَ هُمُ الْمُهْتَدُونَ (١٥٧)» [بقره:157] 

( و صابران را بشارت ده، آنها که هر گاه مصیبتی بدانها رسد( صبر کنند) وگویند: ما از پروردگاريم و به سوی او باز می گردیم، آنانند که درودها و رحمتی از پروردگارشان بر آنهاست و( تنها) همین ها هدایت یافتگانند.

( فتوا با امضای شیخ ابن عثیمین)[38] حكم اقتداي كسي كه نماز فرض مي‌خواند پشت سر كسي كه نماز نفل مي‌خواند

س1: هنگامي‌كه مشغول خواندن تحية المسجد هستم ديگري از بيرون وارد مسجد مي‌شود و به گمان اين‌كه مشغول خواندن نماز فرض هستم به من اقتدا مي‌كند و در نماز با من همراه مي‌شود؛ حكم نمازش چيست و من در چنين حالي چكار كنم؟

ج1: طبق صحيح‌ترين اقوال جايز است كه فرض خوان پشت سر نفل خوان اقتدا كند. همچنين جايز است كه شخص پشت سر كسي كه به تنهايي مشغول نماز است اقتدا كند. كسي كه به او اقتدا مي‌شود اجازه ندارد كه اقتدا كننده به خودش را باز دارد. در حديث ثابت شده كه ابن‌عباس رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُما در حالي‌كه پيامبر صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ به تنهايي داشت نماز مي‌خواند نزد ايشان آمد و به سمت چپ ايشان ايستاد و رسول الله صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ  او را به سمت راست خود برگرداند و با او نماز خواند.[1]

همچنين ثابت است كه معاذ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ نماز عشا را با پيامبر مي‌خواند و سپس نزد قومش مي‌رفت و همين نماز را به آنان امامت مي‌داد و پيامبر صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ از او ايراد نمي‌گرفت.[2]

همچنين رسول الله صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ با جمعي از يارانش نماز خوف را دو ركعت خواند و سپس به همراه آنان سلام داد و با جمع ديگري نيز دو ركعت خواند و با آنان سلام داد.[3]

مسلماً رسول الله صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ در دو ركعت آخر نماز نفل می خواهد و اصحاب نماز فرض می خواندند. 

وبالله التوفيق، وصلي الله علي نبينا محمد وآله وصحبه وسلم

فتاواي انجمن دايمي مباحث علمي و افتا(7/401)

س2: شخصي بر انساني وارد مي‌شود و او را درحال خواندن نماز سري مي‌بيند و نمي د‌اند كه مشغول خواندن فرضي است يا نفل؟ اين شخص چه كار بايد بكند؟ همچنين بفرمائيد كه تكليف امام در مورد اين شخص چيست؟ در صورتي‌كه مشغول خواندن فرض است آيا مي‌تواند به او اشاره كند تا در نماز به او اقتدا كند و يا اگر مشغول نماز نفل است او را از خود دور بگرداند؟

ج2: فتواي صحيح اينست كه در نماز اختلاف نيت امام و مقتدي ضرري به نماز نمي‌رساند و براي كسي كه فرض‌ مي‌خواند جايز است كه پشت سر كسي كه نفل مي‌خواند اقتدا نمايد، هچنان كه معاذ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ در زمان پيامبر همين عمل را انجام مي‌داد و نماز عشاء را با پيامبر مي‌خواند و سپس همين نماز را براي قومش امامت مي‌داد در حالي‌كه اين نماز در حق او نفل بود و براي آنها فرض.[4]

پس هرگاه انساني وارد مسجد مي‌شود و شما را در حال خواندن فرض يا نفل مي‌بيند و در كنار شما مي‌‌ايستد تا جماعتي تشكيل شود اين كار هيچ اشكالي ندارد، و لزومي ندارد كه شما به او اشاره كنيد تا در نمازتان داخل نشود. پس اين شخص به شما اقتدا مي‌كند و آن مقداري را كه از نماز شما رسيده مي‌خواند و مقداري را كه از دست داده كامل مي‌كند، خواه نمازتان فرض باشد و خواه نفل.[5]

 شيخ ابن عثيمين- گزيده‌اي از فتاواي نماز. ص (67،66)
--------------------------------------------------------------------------------
[1]. بخاري (699)، و مسلم (763).
[2]. تخريج اين حديث در فتواي سابق همين باب گذشت (فتواي شماره (35).
[3]. احمد (5/49) ابوداود (1248) نسائي (1551،1552)، ابن خزيمه (1353) آلباني آن را صحيح دانسته است، صحيح ابوداود (1112).
[4]. بخاري (700، 701)،‌ و مسلم (465).
[5]. شيخ ابن باز فتاواي مشابهي در مجله‌ي (دعوت) دارد فتواي شماره‌ي (1033). و همچنين شيخ ابن جبرين در «اللؤلؤ المكين» ص (113) ف