جال الصحيح».
[2]  الطحاوي في «شرح معاني الأثار» (4/281)
[3]. بخاري (4418) و مسلم (2769).
[4]. احمد (4/289، 303)، ابوداود (5212،5211)، ترمذي (2727) ترمذي گفته «حسن غريب» ابن ماجه (3703) از حديث براء بن عازب: «ما مِنْ مسلَمين يلتقيانِ فيتصَافحانِ إلا غفرَ لهما قبلَ ان يتفرَّقا».[70] حكم نماز با كت و شلوار

س: نماز خواندن با كت و شلوار چه حكمي دارد؟ و منظور از حديث ذيل چه مي‌تواند باشد؟ «پيامبر صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ از دو نوع پوشاك منع كرده كه يكي از آنها اين است كه شخص با شلواري نماز بخواند كه جز آن ديگري بر تن نداشته باشد»[1]

ج: نماز خواندن مرد تنها با شلوار اشكالی ندارد، به شرط آن كه خواندن نماز با آن ممكن باشد و شخص به راحتي بتواند سجده كند و بر قعده بنشيند و لباس به قدري فشرده نباشد كه حجم اعضاي بدن را نمايان سازد. شايد حديث مذكور به همين امر محمول است.

 شيخ ابن عثيمين – مجموع فتاواي و رسايل (13/348)
--------------------------------------------------------------------------------
[1]. مصنف ابن ابي‌شيبه (25218)بنحوه[71] زن كدام يك از اعضايش را در نماز بپوشاند؟

س: زني كه در خانه يا در مكاني كه از رفت و آمد مردم خالي است نماز مي‌خواند، آيا بر او لازم است كه پاها و سرش را بپوشاند؟

 در صورتي كه شوهر، يا برادر، يا پدر، يا عمو يا دايي‌اش در نزدش موجود باشند و او بدون پوشش سر و پاهايش نماز بخواند، حكم نمازش چيست؟

ج: بر زن لازم است كه در نماز همه‌ي بدن جز چهره‌اش را بپوشاند، اگر چه در مكاني خالي و يا در خانه‌اش و يا در مكاني تاريك نماز بخواند. روايت شده است كه ام‌سلمه رضي الله عنها گفت: اي پيامبر! آيا زن مي‌تواند در يك پيراهن نماز بخواند؟ 

رسول الله صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ فرمود: «نَعَمْ! اذاكَانَ سابعْاً يُغَطِّي ظُهُورَ قَدَمَيْها»[1]

«بله، مي‌تواند به شرط آن كه پيراهنش دراز باشد و پشت پاهايش را پوشش بدهد».

پس دقت كنيد كه رسول الله صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ پوشش پاها را شرط قرار داد. همين طور پوشش هر دو كف، سر و موها لازم است به دليل گفتار پيامبر صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ كه فرموده‌اند: «لا يَقْبَلُ الله صَلاة حَائضٍ إلاّ بخمارٍ»[2]

«الله نماز هيچ زن بالغه‌اي را قبول نمي‌كند مگر با روسري».

منظور از حايضه در اين حديث زني است كه به سن حيض رسيده باشد؛ يعني زني كه به سن تكليف رسيده است. خُمَار چيزي است كه موي سر، گردن و سينه را مي‌پوشاند.

فتوا با امضاي شيخ ابن جبرين – مورخه‌ي 03/03/1424 هـ .ق.
--------------------------------------------------------------------------------
[1]. ابوداود (915)، حاكم (1/250)(915). حاكم حديث مذكور را تصحيح كرده و ذهبي با او موافق است. برخي ترجيح داده‌اند كه اين حديث موقوف بر ام‌سلمه است. ابن حجر گفته موقوف بودن آن صحيح است. رك. «مؤطا مالك» 1/141 (324)، «سنن دارقطني» 2/62، «تلخيص الحبير» 1/280 (443).
[2]. احمد (6/150، 218، 259)، ابوداود (641)، ترمذي (377)، ابن ماجه 655، (ابن حبان) (1711)، حاكم 1/251 (917، 918) ترمذي گفته است «حسن صحيح»<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:598.txt">حکم نماز زن سالمند که از ایستادن ناتوان است</a><a class="text" href="w:text:599.txt">آیا از لحاظ اجر و ثواب بین نماز بیماران و افراد سالم فرق وجود دارد؟</a><a class="text" href="w:text:600.txt">مدت سفری که مي توان نماز را شكسته خواند.</a><a class="text" href="w:text:601.txt">مسافری که به مدت دو سال در یک جا می ماند، آیا نمازش را قصر بخواند؟</a><a class="text" href="w:text:602.txt">آیا مسئله قصر نماز وجمع بین دو نماز تابع شرایط خاصی است؟</a><a class="text" href="w:text:603.txt">چگونگی نماز در هواپیما </a><a class="text" href="w:text:604.txt">مسافری که دو رکعت از نماز چهار رکعتی را به امام مقیم می رسد، دو رکعت دیگر را چه کار باید بکند؟</a><a class="text" href="w:text:605.txt">مسافر نماز عشاء را با امام مقیمی که در حال ادای نماز مغرب است، چگونه بخواند؟</a><a class="text" href="w:text:606.txt">آیا بر مسافر واجب است که به نماز جماعت در مسجد شرکت کند؟    </a><a class="text" href="w:text:607.txt">مسافر دو رکعت آخر را با امام مقیم می رسد، آیا به همین دو رکعت بسنده کند؟</a><a class="text" href="w:text:608.txt">حکم جمع دو نماز برای مسافری که در مكاني مقيم است.</a><a class="text" href="w:text:609.txt">حکم ایجاد فاصله بین دو نمازی که مسافر می خواهد آنها را جمع کند؟</a><a class="text" href="w:text:610.txt">جمع کننده دو نماز، اذکار و دعاها را در چه زمانی بخواند</a><a class="text" href="w:text:611.txt">حکم اذکار بعد از نماز در سفر</a><a class="text" href="w:text:612.txt">رخصت های سفر</a></body></html>[73] حکم نماز زن سالمند که از ایستادن ناتوان است.

س: زنی سالمند هستم و در نماز نمي توانم بايستم، آیا به هنگام خستگی می توانم نشسته نماز بخوانم، اگر چنین کنم آیا از اجر و ثواب نمازم  کاسته می شود؟

ج: نشسته نماز خواندن برای افراد معذور و ناتوان جائز است. این در زمان خستگی، مشقت و رنج به سبب بیماری یا سالمند بودن حاصل می شود، چون دراین صورت، شخص به خاطر ایستادن، دچار ضرر زیاد شدن بیماری می شود. این عوامل نشستن را برایش جايز قرار مي دهد و نمازش با همین وضع نیز کامل می شود؛ چون رسول الله صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ فرمود: « صَلِّ قَائِمًا فَإِنْ لَمْ تَسْتَطِعْ فَقَاعِدًا فَإِنْ لَمْ تَسْتَطِعْ فَعَلَى جَنْبٍ» [1]

(ایستاده نماز بخوان، اگر نتوانستی بنشین و اگرنتوانستی بر پهلو نماز بخوان)

الله تعالی فرموده است: « فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ (١٦)»{تغابن ١٦}«تا می توانید از الله بترسید.»

اما در نماز نفل با وجود توانایی بر ایستادن می توان نشسته خواند، ولی باید دانست ثواب آن نصف ایستاده خواهد بود.

 به دلیل حدیث «صَلاة القَاعِدِ عَلَی الَّنصفِ مِن صَلَاةِ القائِم»[2]

(ثواب نماز نشسته نصف نماز ایستاده است). منظور از این نماز، نماز نفل است.(والله اعلم) 

 شیخ ابن جبرین- جامع الفتاوی الطبية ص(331)

 جمع ترتیب: دکتر عبد العزیزبن فهد بن عبدالمحسن
--------------------------------------------------------------------------------
[1] بخاری (1117)
[2] بخاري، (1116،1115) [72] آیا از لحاظ اجر و ثواب بین نماز بیماران و افراد سالم فرق وجود دارد؟

س: آیا کسی که برصندلی نماز می خواند، رکوع و سجده را با اشاره انجام داده و رویش نیز به سمت قبله نباشد، اجر و ثواب نمازش با نماز کسی که آن را به صورت کامل و به سوی قبله می خواند فرق می کند؟

ج: نماز بر صندلی یا مبل جز برای افرادی که از ایستادن و یا رکوع و سجده ناتوان هستند جائز نیست؛ بنابراین هرگاه شخص بیمار از ایستادن ناتوان باشد می تواند نمازش را نشسته و رو به قبله بخواند. رکوع و سجده را با اشاره انجام دهد؛ چنانچه رو کردن به سمت قبله برایش ممکن نباشد می تواند به هرجهتی که حالش اقتضا کند نماز بخواند. هیچ چیزی از اجر و ثواب نمازش کاسته نمی شود. 

رسول الله صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ به عمران بن حصین رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ گفت:

« صَلِّ قَائِمًا فَإِنْ لَمْ تَسْتَطِعْ فَقَاعِدًا فَإِنْ لَمْ ت