حساب می آید و آنچه که برای مقیم لازم است بر او نیز لازم می شود.

 ولی اگرشخصی بگوید: من هم از اهل این شهر نیستم؛ لیکن بخاطر فلان کار در اینجامی مانم، به او می گويیم شما مسافر هستید، مع الوصف وی را از ادای نماز با جماعت معاف نمی کنیم، بلکه او را ملزم به خواندن نماز جماعت وجمعه می دانیم، مگر آنکه نماز جمعه را بنابر عذری از دست بدهد که در آن صورت باید دو رکعت ظهر را بخواند.

همچنین وی را معاف از روزه نمی دانیم بگونه ای که روزه هایش را بخورد و پس از رمضان دوم نیز قضای آنها را بجا آورد. نه هرگز چنین اجازه ای به او نمی دهیم، زیرا وی در حالت سیر و سفر قرار ندارد. بدین خاطرچنین اجازه ای به او نمی دهیم که اگر روزهای رمضان امسال را ترک بدهد، سپس در سالهای دوم و سوم نیز چنین کند، آن وقت روزهای زیادی بر او لازم القضاء می شود که گاهي از قضای آنها ناتوان می گردد. باید دانست که تأکید روزه نگرفتن در سفر مانند تأکید شكسته خواندن نماز نيست. چون قصر نماز نزد برخی از علما در سفر واجب  است. هرگز به اثبات نرسیده است که رسول الله صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ در حالت سفر نمازی را تمام بخواند. ولی خوردن روزه در سفر چندان تأکید  نمی شود. چون صحابه کرام در سفر همراه پیامبر صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ بودند، برخی روزه می شدند و برخی روزه را می خوردند و هیچ کس بر دیگری ایراد نمی گرفت.

رسول الله صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ در مسافرت روزه می گرفت. هنگامی که به ایشان (در سفری) گفته شد: گرفتن روزه بر مردم گران شده است اقدام به خوردن روزه نمود. بنابراین می گوییم: مسافری که مدت  طولانی و زیادی در یک شهر ماندگار می شود، نباید روزه هایش تا رمضان دیگری به تأخیر بیندازد، بلکه باید روزه بگیرد تا روزه ي ماههای زیادی بر او متراکم نشود  که در نتیجه سهل انگار و تنبل می شود.

 شیخ ابن عثیمین- لقاء الباب المفتوح(10/24)
--------------------------------------------------------------------------------
[1] بخاری (1081)ومسلم(693)
[2] احمد(4/430،432) ابو داود(1229).ابن ابي شیبه در مصنف(3860،8159) ابن خزیمه در صحیح خود(1643) طبرانی در(الکبیر) 18/209(517)، بیهقی در (سنن کبری)(5287،5170،5111) حدیث مذکور ضعیف است، لیکن به مجمع طرقش به درجه ي حسن می رسد. 
[3] مسند احمد(3/295)ابو داود (1235)عبد بن حمید(1139) مصنف عبد الرزاق (4335 ) ابن حبان(2749)،(2752)و بیهقی در(سنن کبری)(5260). شیخ آلبانی در صحیح ابو داود (1094) اين حديث را صحیح قرار داده است.
[4] بخاری (1080)[75] مسافری که به مدت دو سال در یک جا می ماند، آیا نمازش را قصر بخواند؟

س: بین من و یکی از دوستان عربم در مورد کوتاه خواندن نماز اختلاف پیش آمد؛ ما در آمریکا به سر می بریم. احیاناً دو سال در آنجا ماندگار می شویم. من نمازم را تمام می خوانم مثل اینکه در وطن هستم، ولی دوستم نمازش را کوتاه می خواند و خودش را مسافر می داند، گرچه به مدت دو سال در آنجا ماندگار شود. امیدواریم حکم کوتاه خواندن نماز را در مورد ما همراه با دلیل بیان بفرمایید.

ج: عملاً مسافر به کسی گفته می شود که قصر نماز های چهار رکعتی برایش مجاز باشد. الله تعالی فرموداست:[ وَإِذَا ضَرَبْتُمْ فِي الأرْضِ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَنْ تَقْصُرُوا مِنَ الصَّلاةِ] [نساء: (١٠١)]

(هرگاه در زمین به مسافرت پرداختید، گناهی برشما نیست که نماز های چهار رکعتی را دو رکعت بخوانید )

  به دلیل این که یعلی ابن امیه می گوید: با عمر بن خطاب رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ در مورد اين آیه  صحبت کردم، ايشان گفت: (من هم از آنچه تو تعجب می کنی تعجب کردم، واز رسول الله صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ در این مورد سؤال کردم، ایشان فرمود:[1][ صَدَقَةٌ تَصَدَّقَ اللَّهُ بِهَا عَلَيْكُمْ فَاقْبَلُوا صَدَقَتَهُ]

«صدقه است که الله تعالی به شما ارزانی داشته است، لذا صدقه ی باری تعالی را بپذ یرید»

کسی که چهار روز یا کمتر از آن برای اقامت در جایی نیت بکند در حکم کسی قرار دارد که عملاً مسافر است. به دلیل حدیث جابر و ابن عباس رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُما که روایت کرده اند: پیامبر صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ صبح چهارم ذی الحجه در سفر حجة الوداع[2] وارد مکه شد. روزهای چهارم، پنجم، ششم و هفتم در آنجا ماند. نماز فجر را در روز هشتم در (ابطح) خواند. در این روزها نمازهایش را کوتاه می خواند. معلوم است که ایشان فقط نیت همین روزها را داشته است. پس هر کس که به مسافرت برود و نیت اقامتش به اندازه ي روزهایی باشد که پیامبر صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ در مکه در سفر حجة الوداع اقامت گزید یا کمتر از آن باشد، باید نمازش را کوتاه یعنی قصر بخواند.  هر کس که بیش از این مدت را نیت بکند، نمازش را تمام بخواند؛ چون در حکم مسافر نمی باشد.

 اما کسی كه بیش از چهار روز در شهری سفر مي كند و اقامت می گزيند؛ ولي تصمیم ماندگار شدن در آنجا را ندارد و برای روز های خاصی اراده نمی کند؛ بلکه اراده اش این است که هرگاه کارش در آنجا به پایان برسد به وطنش باز می گردد، مانند کسی که در جبهه در مقابل دشمن در حال ستیز است یا کسی که پادشاه او را در حبس انداخته است يا كسي كه به دليل معالجه ي مريضي به جايي رفته است يا در محاصره ي دشمن است يا به خاطر دستگيري غلام فراريش به جايي رفته است واراده اش این است که هرگاه جنگ تمام شود و یا از زندان آزاد گردد و...  به محل زندگي خويش برگردد.

این شخص مسافر است و باید نمازش را قصر بخواند، هر چند که مدت زيادي در آنجا بماند.

به دلیل این که ثابت شده است که رسول الله صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ که درسال فتح مکه نوزده روز در این شهراقامت کرد و نماز هایش را قصر می خواند.[3] همچنین بیست روز در تبوک ماندگار شد و با یارانش نماز را قصر می خواندند؛[4] زيرا در اين مدت اقامت ننموده بود؛ بلكه بر نيت سفر بود.

انجمن دایمی – فتاوی اسلامية (1/374)
--------------------------------------------------------------------------------
[1] مسلم (686)
[2] بخاری(1085)
[3] تخریج حدیث مذکور در فتوای شماره ی(74) گذشت.
[4] تخریج آن در فتواي سابق گذشت.[76] آیا مسئله قصر نماز وجمع بین دو نماز تابع شرایط خاصی است؟

س: بنده بر حسب شرائط شغلي بسیار سفر می کنم، به ممالک اسلامی و غیر اسلامی می روم مهمترین چیزی که برایم پیش می آید و بر من سنگین است محافظت بر نماز است؛ بویژه این که برنامه ي روزانه ام از صبح شروع مي شود و تا شب ادامه دارد. در بیشتر اوقات نماز در موقعیتی نیستم که بتوانم نمازم را به موقع ادا کنم؛ بنا بر یکی از علت های ذیل:  

-عدم وجود مکانی پاک برای نماز

-عدم وجود مکانی تمیز جهت طهارت و وضو

-عدم تشخیص قبله

-حضور زنان برهنه و بد حجاب

-وجود قبر در بعضی از مساجد

وجود این عوامل یا برخی از آنها مانع نماز خواندن من می شود.

چه بسا مسافرتم برحسب مأموریتی كه به خاطر آن به سفر می روم، گاهی طولانی و گاهی کوتاه است، یعنی در بعضی از مسافرتها فقط روزهای اندکی مان