 است خوانده ايم؛ جوايزي كه از طرف مراكز و مؤسسات تجاري به منظور بازاريابي و تبليغ كالاها به مشتريان داده مي شود، گرفتن آن حرام است؛ در صورتي كه شخصي حرمت آن را نمي دانسته و جوايز را تحويل گرفته است حكمش چيست؟ آيا آن را برگرداند يا بشكند و يا از آن استفاده كند؟ 

ج: كسي كه چنين چيزي را قبل از علم به حرمتش تحويل گرفته است بدون هيچ اشكالي مي تواند از آن استفاده كند؛ زيرا ايشان از حكم مسئله بي اطلاع بوده است و معذور هستند؛ به دليل قول الله تعالي كه در مورد كسي كه عمل ربا انجام داده است مي فرمايد فَمَنْ جَاءَهُ مَوْعِظَةٌ مِنْ رَبِّهِ فَانْتَهَى فَلَهُ مَا سَلَفَ وَأَمْرُهُ إِلَى اللَّهِ] 

«پس حالا كسي كه از پروردگارش پندي بدو رسد و باز ايستد، آن چه گذشته از آن اوست و كارش با الله تعالي است». (بقره/275)

اما جوايزي را كه بعد از دانستن حكم مسئله مبني بر حرمت آن از مراكز تجاري تحويل گرفته است بايد صدقه كند يا بفروشد و قيمت آن را صرف امور خيريه كند، و از انجام اين كار به پيشگاه خداوند توبه نمايد.

و صلي الله نبينا محمد و آله و صحبه و سلم.

 فتاواي انجمن دايمي مباحث علمي و افتا (15/178)<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="folder" href="w:html:1156.xml">10 مسئله اول</a><a class="folder" href="w:html:1167.xml">10 مسئله دوم</a><a class="folder" href="w:html:1178.xml">10 مسئله سوم</a><a class="folder" href="w:html:1189.xml">10 مسئله چهارم</a><a class="folder" href="w:html:1200.xml">10 مسئله پنجم</a><a class="folder" href="w:html:1211.xml">10 مسئله ششم</a><a class="folder" href="w:html:1222.xml">مسايل آخر</a></body></html><?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:1157.txt">هنگام كار، الله تعالي را مراقب اعمال خود بدانيم</a><a class="text" href="w:text:1158.txt">حكم مراعات آشنايان رئيس</a><a class="text" href="w:text:1159.txt">حكم هداياي كارمندان به مديران</a><a class="text" href="w:text:1160.txt">رئيس در مورد پرسنل تحت امرش مسئول است</a><a class="text" href="w:text:1161.txt">كار فرما و سركارگر در مورد كارگران مسئوليت دارند</a><a class="text" href="w:text:1162.txt">حكم به كارگيري رئيس، كارمندان را در امور شخصي</a><a class="text" href="w:text:1163.txt">حكم استفاده ي شخص از ماشين و وسايل اداري</a><a class="text" href="w:text:1164.txt">حكم كوتاهي در انجام مسؤليت</a><a class="text" href="w:text:1165.txt">حكم گرفتن اضافه كاري بدون انجام مأموريت</a><a class="text" href="w:text:1166.txt">راه حل مصرف اضافه كاري قرار دادي</a></body></html> [101] هنگام كار، الله تعالي را مراقب اعمال خود بدانيم.

س: بعضي از كارمندان و كارگران كار خود را درست انجام نمي دهند؛ هنگام كار با نشاط و سرحال نيستند؛ بعضي را مشاهده مي كنيم كه در مدت زمان يك سال حتي بيشتر نه امر به معروف مي كنند و نه نهي از منكر مي كنند و هميشه كارها را عقب مي اندازند و مي گويند: از طرف رئيس اجازه داريم. آيا كسي كه چنين وضعي دارد ديانتش زير سؤال نمي رود؟ آيا مورد بازخواست و ملامت قرار نمي گيرد؟

ج: اولاً: هر مسلمان از زن و مرد موظف است خير خواه و مبلّغ دين الله تعالي باشد؛ آن گونه كه رسول اللهصَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ فرموده: ) نَضَّرَ اللَّهُ امْرَأً سَمِعَ مَقَالَتِي فَوَعَاهَا ، ثُمَّ أَدَّاهَا كَمَا سَمِعَها( [1] «خداوند سرسبز و شاداب كند شخصي را كه سخنم را شنيد و آن را به خاطر سپرد، سپس آن را رساند آنگونه كه شنيده بود».

پيامبرصَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ فرموده است: )بَلِّغُوا عَنِّي وَلَوْ آيَةً( [2] «از من به ديگران برسانيد حتي اگر يك آيه باشد».

 پيامبرصَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ وقتي كه سخنراني مي كرد و به مردم تذكر مي داد مي فرمود: )فَلْيُبَلِّغْ الشَّاهِدُ الغَائِبَ، فَرُبَّ مُبَلَّغٍ أَوْعَى مِنْ سَامعٍ. ( [3] «كسي كه حاضر است به كسي كه غايب است (دستورات شرع) را برساند؛ بسا شنونده ي غير مستقيمي كه از شنونده ي مستقيم بهتر درك كند». 

سفارش من به شما اين است: آن چه از امور خير از بصيرت و آگاهي بخشيدن و صبر و پايداري مي دانيد، به ديگران برسانيد و آنان را ارشاد و راهنمايي كنيد. 

هر كس كه دانشي را فرا گرفته است آن را براي خانواده، دوستان و همنشينان خود بيان كند؛ در ضمن توجه داشته باشد كه در تبليغ دين، آن چه را نمي داند بيان نكند. تا در رديف داعيان الي الخير و خير خواهان و ناصحان به حق باشد. اما كارگراني كه وظايف خود را انجام نمي دهند و مسير خير خواهي را نمي پيمايند بايد متوجه باشند كه امانت داري از ويژگي هاي ايمان است. آن گونه كه الله تعالي فرموده است:[ إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تُؤَدُّوا الأمَانَاتِ إِلَى أَهْلِهَا] (نساء/58) 

«همانا الله بر شما فرمان مي دهد كه سپرده ها را به صاحبانش پس دهيد».

بنابراين امانت داري از بزرگترين ويژگي هاي مؤمنان است و خيانت از ويژگي هاي منافقان است آن گونه كه الله تعالي در وصف مؤمنان فرموده است:[ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَخُونُوا اللَّهَ وَالرَّسُولَ وَتَخُونُوا أَمَانَاتِكُمْ وَأَنْتُمْ تَعْلَمُونَ (٢٧)] (انفال/27)

 «اي مؤمنان! به الله و پيامبر خيانت نورزيد و دانسته به امانات خود خيانت نكنيد».

يك كارمند موظف است مسؤليتي را كه به عهده دارد با كمال صداقت و اخلاص آن را انجام دهد و وقتي را كه در اختيار دارد بيهوده تلف نكند بلكه آن را در انجام مسؤليت خويش صرف كند تا نسبت به تعهدش در برابر كاري كه قبول نموده وفادار باشد. و از طرفي حقوقي را كه دريافت مي كند براي او حلال باشد و پروردگارش نيز از او راضي شود. يك كارمند با انجام مسئوليت خويش مي تواند خيرخواه دولت و يا شركتي باشد كه در آن مشغول به خدمت است؛ هر كارمند و كارگر، موظف است تقوا پيشه كند و به بهترين وجه ممكن در رعايت امانت كوشا بوده و ناصح و خيرخواه خوبي باشد و به اجر و پاداش خداوندي اميدوار و از عذاب و عقاب الهي بيمناك باشد و به گفتار الهي عامل باشد كه فرموده است: [إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تُؤَدُّوا الأمَانَاتِ إِلَى أَهْلِهَا] 

«همانا خدا بر شما فرمان مي دهد كه سپرده ها را به صاحبانش پس دهيد».(نساء/58)

خيانت در امانت از خصوصيات اهل نفاق است.

 پيامبرصَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ مي فرمايد: ) آيةُ المُنافقِ ثلاثٌ: إِذَا حَدَّثَ كَذَبَ، وَإِذَا وَعدَ أخْلَفَ، وَإِذَا اؤْتُمِنَ خَانَ ( [4] 

«نشانه ي منافق سه چيز است؛ اول اين كه در صحبت هاي خود، دروغ مي گويد، دوم اين كه خلاف وعده عمل مي كند، سوم اين كه در امانت، خيانت مي كند». 

مسلمانان نبايد متصف به صفات منافقان باشند. و از نظر اخلاقي با آنان تشابه داشته باشند، بلكه خود را دور نگه داشته و صفت امانت داري را سرلوحه ي كار خود قرار دهند، همواره بكوشند تا اموري را كه به آنان محول مي شود با دقت و توجه لازم، و عدم وقت كشي؛ به بهترين وجه انجام دهند، هر چند كه رئيس، آدمي بي خيال و متساهل باشد؛ مسلمان در انجام امور مربوطه منتظر دستور رئيس نباشد بلكه بعنوان يك كارمند نمونه و ايده آل حتي بهتر از رئيس، اجراي وظيفه نمايد تا 