ب خواب مي رود و كسي او را از خواب بيدار نمي كند، زماني از خواب بيدار مي شود كه مي بيند فجر صادق كاملاً طلوع كرده است؛ حال روزه ي اين شخص كه از شب نيت روزه ي فردا را نداشته است صحيح مي شود يا خير؟

در پاسخ مي گوييم: روزه اش صحيح است، زيرا طبق قول راجح نيت روزه ي رمضان براي كسي كه در اول ماه رمضان براي روزه گرفتن نيت مي كند همان نيت برايش كافي است و نيازي به تجديدندارد، مگر اين كه عذري پيش بيايد و افطار را برايش مباح بگرداند و در اثناي رمضان يك يا چند روز، را بخورد كه در اين صورت براي روزه گرفتن، در روزهاي پس از رفع معذوريت نيت جديد لازم است.

شيخ ابن عثيمين- مجموع فتاوي و رسائل(19/176). ف(131)[53] اموری که در مقابل وسوسه های شیطان پیرامون مسایل عقیدتی مفید است.  

س: در مواردی انسان در مسایل اعتقادی از جمله ذات الله و امور تکوینی دچار وسوسه های شیطان می شود، در چنین مواردی چه باید کرد؟

ج: در این موضوع از رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سؤال شد. در صحیح مسلم به روایت ابوهریره رضی الله عنه آمده است:« جَاءَ نَاسٌ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلُوهُ إِنَّا نَجِدُ فِي أَنْفُسِنَا مَا يَتَعَاظَمُ أَحَدُنَا أَنْ يَتَكَلَّمَ بِهِ، قَالَ: وَقَدْ وَجَدْتُمُوهُ؟ قَالُوا: نَعَمْ، قَالَ: ذَاكَ صَرِيحُ الْإِيمَانِ»[1]

« گروهی از مردم، از یاران پیامبر صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نزد ایشان آمدند و پرسیدند، ما در وجود خودمان (افکاری) را می یابیم که گفتن آن بر ما دشوار است. پیامبر صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فرمودند: آیا شما آن را یافته و احساس کرده اید؟ گفتند: بله، پیامبر صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ  فرمود: این صریح ایمان است. 

« عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ سُئِلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الْوَسْوَسَةِ قَالَ: تِلْكَ مَحْضُ الْإِيمَانِ»[2] 

در روایتی از عبدالله بن مسعود رضی الله عنه آمده است که پیامبر صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فرمود: این خود ایمان است.

 از ابوهریره رضی الله عنه روایت است که رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فرمودند:[ لَا يَزَالُ النَّاسُ يَتَسَاءَلُونَ حَتَّى يُقَالَ: هَذَا خَلَقَ اللَّهُ الْخَلْقَ، فَمَنْ خَلَقَ اللَّهَ؟ فَمَنْ وَجَدَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا فَلْيَقُلْ: آمَنْتُ بِاللَّهِ] [3]

«همواره از مردم سؤال می کنند تا جایی که گفته می شود: الله تعالی مخلوقات را آفریده است، پس چه کسی الله را آفریده است؟ هر کس از شما چنین موردی را یافت، در جا بگوید: (آمنت بالله) به الله ایمان آوردم.» 

 در روایتی دیگر از ابوهریره رضی الله عنه آمده است که رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فرمود: [يَأْتِي الشَّيْطَانُ أَحَدَكُمْ فَيَقُولُ: مَنْ خَلَقَ كَذَا، مَنْ خَلَقَ كَذَا، حَتَّى يَقُولَ: مَنْ خَلَقَ رَبَّكَ؟ فَإِذَا بَلَغَهُ فَلْيَسْتَعِذْ بِاللَّهِ وَلْيَنْتَهِ] [4] 

«بدون تردید، شیطان نزد یکی از شما می آید و می گوید: چه کسی این را آفریده است؟  چه کسی آن را آفریده است؟ تا جایی که می گوید: چه کسی پروردگارت را آفریده است؟ چون کار بدین جا رسید، به الله تعالی پناه ببرد و از این افکار باز بیاید. »

 در روایتی دیگر از ابوهریره رضی الله عنه آمده است که پیامبر صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فرمود: [إِنَّ الشَّيْطَانَ يَأْتِي أَحَدَكُمْ فَيَقُولُ: مَنْ خَلَقَ الْأَرْضَ ؟ فَيَقُولُ: اللَّهُ، فَيَقُولُ: مَنْ خَلَقَ اللَّهَ؟ فَإِذَا أَحَسَّ أَحَدُكُمْ بِشَيْءٍ مِنْ هَذَا فَلْيَقُلْ: آمَنْتُ بِاللَّهِ وَبِرُسُلِهِ] [5] 

« شیطان نزد یکی از شما می آید و می گوید: چه کسی زمین را آفریده است؟ می گوید: الله. سپس می گوید: چه کسی الله را آفریده است؟ چون یکی از شما متوجه چنین موردی شد، فوراً بگوید: آمنتُ بالله و برُسُله: به الله و پیامبرانش ایمان آوردم.»

 از ابن عباس رضی الله عنه روایت شده که گفت: شخصی نزد رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّم آمد و گفت: [يَا رَسُولَ اللَّهِ! إِنَّ أَحَدَنَا يَجِدُ فِي نَفْسِهِ- يُعَرِّضُ بِالشَّيْءِ- لَأَنْ يَكُونَ حُمَمَةً أَحَبُّ إِلَيْهِ مِنْ أَنْ يَتَكَلَّمَ بِهِ؛ فَقَالَ: اللَّهُ أَكْبَرُ، اللَّهُ أَكْبَرُ، اللَّهُ أَكْبَرُ، الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي رَدَّ كَيْدَهُ إِلَى الْوَسْوَسَةِ] [6] 

 «ای رسول الله! یکی از ما در وجود و روان خود، مطلب و موردی را احساس می کند که اگر وجودش سوخته و خاکستر شود، بهتر است از این که آن را بر زبان بیاورد، پیامبر صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّم فرمودند: الله اکبر، الله اکبر، الله اکبر، سپاس پروردگاری را سزد که مکر شیطان را در حد وسوسه رد نمود( و کاهش داد). »

مضامین احادیث فوق بیانگر این نکات است که افکاری که در مورد مسایل غیبی و (اعتقادی) در ذهن و خیال انسان می گذرد، از وسوسه ی شیطان هستند تا مسلمان را دچار شک و تردید نمایند. العیاذ بالله.

 هرگاه شخصی گرفتار چنین وسوسه های شیطانی شود، طبق ارشاد پیامبر صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّم این گونه عمل نماید: 

1- به الله پناه ببرد.

2- از ادامه ی این افکار باز بیاید. 

3- بگوید: آمنت بالله. بنا به روایتی دیگر بگوید: آمنت بالله و رسله. 

 بنابراین هرگاه در مورد ذات الله یا در قدیم بودن جهان یا در عدم نهایت جهان یا در برانگیخته شدن از قبور و محال بودن آن یا در مورد ثواب و عقاب و مواردی از این قبیل، دچار وسوسه و خیالات شیطانی شدید، بصورت اجمالی (ایمان مجمل) الفاظ ایمان را تکرار کن. 

بنابر آنچه که در روایات آمده بگو: آمنت بالله، و بما جاء عن الله، و علی مراد الله... آمنت برسول الله و بما جاء عن رسول الله، و علی مراد رسول الله، و ما علمت منه أقول به، و بما جهلتُ أتوقف فیه و أکِلُ علمه إلی الله.

 باید دانست چنانچه این وسوسه ها ادامه یابد، منجر به شک و تردید و سرگردانی می شود که در واقع مقصد اصلی شیطان همین است. 

بدون تردید اگر فردی از این وسوسه ها و تخیلات کوتاه نیاید و آن را ادامه دهد، گرفتار شک و تردید می شود در نهایت از انجام عبادات صرف نظر می کند؛ اما اگر از ابتدا ذهن خود را به آن مشغول نکرد و باز آمد" ان شاء الله" از شر آن رهایی می یابد. باید توجه نمود که این وسوسه از طرف شیطان است تا مسلمان را گرفتار شک و تردید نماید. بنابراین به کثرت باید از شر شیطان به الله پناه برد و ابلیس را از خود دور نمود.

  شیخ ابن جبرین- الکنز الثمین- (1/199-201)
--------------------------------------------------------------------------------
[1] مسلم (132)
[2] مسلم (133)
[3] مسلم(134)
[4] بخاری(3274) مسلم (134) و (214)
[5] مسلم (1341) و احمد (2/331) ، (5/214)
[6]  احمد (1/235،340) ابوداود(5112) و اللفظ له،  و النسائی فی الکبری(10503-10504) و الطبرانی فی الصغیر(1090) و الکبیر(10/338(10838) و ابن حبان فی صحیحه (147،6188) و صححه الألبانی فی "صحیح سنن اب