ند، روزه ها را قضا كنند.

  شيخ ابن عثيمين- فتاواي روزه، ص (64)
--------------------------------------------------------------------------------
[1] . مسند احمد (1/313)، ابن ماجه (2341)، با لفظ [لا ضرر و لا إِضرار.] امام نووي در «الأربعين» گفته است. اين حديث طرق مختلفي دارد كه همديگر را تقويت مي كند. [26 ] استفاده از روغن و كرم در رمضان.

س: آيا روغن و كرمي كه جهت شادابي پوست استفاده مي شود و مانع رسيدن آب به پوست نيست براي روزه دار ضرر دارد؟

ج: اشكالي در اين كار نيست- چنانچه به آن نياز باشد. زيرا روغن و چربي به پوست ماليده مي شود و به داخل جسم نفوذ نمي كند، بر فرض اين كه در منافذ بدن داخل شود باز هم شكننده ي روزه نيست.

شيخ ابن جبرين، فتاواي روزه، ص(41)جمع و ترتيب: محمد المسند [27 ] حكم استفاده ي روزه دار از اسپري

س: در بعضي از داروخانه ها اسپري تنفسي به فروش مي رود كه برخي از بيماراني كه نفس تنگي دارند از اين اسپره ها استفاده مي كنند. آيا شخص روزه دار مي تواند از اسپره استفاده كند؟

ج: آري! روزه دار مي تواند از اسپره استفاده نمايد چه روزه اش روزه ي فرض باشد يا نفل، زيرا اسپره به معده نمي رسد بلكه صرفاً به مجاري تنفسي رسيده موجب باز شدن آن ها مي گردد اصلاً خاصيت اسپره همين است و بس- و پس از آن بيمار مي تواند به طور عادي نفس بكشد. بنا بر اين اصل، صحتِ روزه است؛ مگر اين كه دليلي براي فساد آن از كتاب، سنت و اجماع يا قياس صحيح يافت شود.

  شيخ ابن عثيمين- فضائل رمضان، (س1). جمع و ترتيب: عبدالرزاق حسن[28] استفاده از خمير داندان براي شخص روزه دار.

س: استفاده از خمير دندان براي روزه دار چه حكمي دارد؟

ج: استفاده از خمير دندان اگر به معده نرود جايز است، ولي بهتر است كه نظافت دهان و دندان بعد از غروب انجام شود، زيرا خمير با قدرت نفوذ مي كند و احياناً بدون آن كه شخص متوجه شود به معده مي رسد، از اين رهگذر است كه رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ به لقيط بن صبره فرمود: [وَبَالِغْ فِي الاسْتِنْشَاقِ إِلا أَنْ تَكُونَ صَائِماً][1]

«در استنشاق مبالغه كن مگر آن كه روزه باشي.»

 پس بهتر است كه روزه دار از خمير دندان استفاده نكند؛ بلكه اين كار را بعد از افطار انجام دهد.

 شيخ ابن عثيمين- كتاب الدعوة، (5)، (2/168)
--------------------------------------------------------------------------------
[1] . تخريج حديث مذكور در فتواي شماره (22) از همين فصل گذشت.[29 ] حكم شنا براي روزه دار

س: شنا در دريا يا در استخر براي روزه دار چه حكمي دارد؟

ج: به نظر ما شنا براي روزه دار در دريا و يا در استخر جايز است، عمق استخر زياد باشد يا كم به هر صورت كه مي خواهد شنا كند و در زير آب فرو رود ولي دقت كند كه آب در شكمش فرو نرود. شنا موجب نشاط روزه دار شده و او را به ادامه ي روزه كمك مي كند، و هر آن چه كه آنان را براي طاعت خدا به نشاط بياورد ممنوع نيست، زيرا اين كار عبادت را بر عابد آسان مي گرداند.

الله تعالي مي فرمايد: [يُرِيدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَلا يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ وَلِتُكْمِلُوا الْعِدَّةَ وَلِتُكَبِّرُوا اللَّهَ عَلَى مَا هَدَاكُمْ] ( بقره185)

[الله تعالي آسودگي شما را مي خواهد و نمي خواهد شما را به زحمت بياندازد و تا تعداد روزه هاي ( رمضان) را كامل كنيد و خداوند را بر اين كه شما را هدايت كرده است بزرگ داريد.]

پيامبر اكرم صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فرموده است:[ إِنَّ الدِّينَ يُسرٌ؛ وَلَنْ يُشَادَّ الدِّينَ أَحَدٌ إِلا غَلَبَهُ] [1]

«بدون ترديد دين آسان است، و هيچ كس در دين سختي نكرده است مگر آن كه مغلوب دين شده است.»

پس اشكالي ندارد كه روزه دار در استخر شنا كند، چنان كه دوش گرفتن اشكالي ندارد. 

  شيخ ابن عثيمين- مسائلي پيرامون روزه، دار ابن الجوزي، ص(32)
--------------------------------------------------------------------------------
[1] . بخاري (19)[30 ] حكم چشيدن خوراك براي روزه دار.

س: آيا براي آشپز ِ روزه دار جايز است كه غذا را بچشد تا از كيفيت آن مطمئن شود؟

ج: اگر نيازي به اين كار باشد اشكالي ندارد، بدين صورت كه مقداري از خوراك را گرفته و آن را سر زبانش بگذارد و مزّه كند تا از كيفيت آن مطمئن شود؛ ولي نبايد چيزي از آن را ببلعد؛ بلكه آن را از دهان بيرون آورد؛ با اين كار روزه اش فاسد نمي شود. (والله علم)

شيخ ابن جبرين، فتاواي روزه، ص(48).جمع و ترتيب: راشد الزهراني[31 ] حكم مسواك براي روزه دار بعد از زوال.

س: مسواك بعد از زوال براي روزه دار چه حكمي دارد؟ دليل كساني كه آن را مكروه مي دانند چيست؟

ج: قول صحيح آن است كه مسواك براي روزه دار و غير روزه دار در تمام اوقات مستحب است و همچنين براي روزه دار، قبل از زوال و بعد از آن جايز است. به دليل حديث عامر بن ربيعه«رضي الله عنه»كه در سنن آمده است:[ رأيتُ رسولَ الله ما لا أُحْصِي يَتسوَّكُ وهو صائم.][1]

«چندين بار كه نمي توانم آن ها را بشمارم مرتب مي ديدم كه پيامبر صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ در حال روزه مسواك مي زد.»

در اين جا اين صحابي مشخص نكرده است كه آيا قبل از زوال ايشان را در حال مسواك ديده است يا بعد از آن، بلكه مطلقاً مسواك زدن ايشان را روايت كرده است. ولي به احتمال غالب ايشان را بعد از زوال ديده چون نماز ظهر و عصر بعد از زوال هستند، و از آن جا كه رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مسواك را براي نماز تأكيد كرده احتمال مي رود كه براي نماز ظهر و عصر مسواك مي زده است.

اما آنان كه مسواك را بعد از زوال مكروه دانسته اند از اين حديث استدلال كرده اند:[ إِذَا صُمْتُمْ فَاسْتَاكُوا أَوَّلَ النَّهَارِ وَلا تَسْتَاكُوا آخِرَهُ ][2]

[هر وقت روزه گرفتيد در ابتداي روز مسواك بزنيد و در آخر آن مسواك نزنيد.]

حديث مذكور ضعيف و غير قابل استدلال مي باشد. اينان همچنين از گفتار پيامبرصَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ استدلال مي كنند كه فرموده است: [لَخُلُوفُ فَمِ الصَّائِمِ أَطْيَبُ عِنْدَ اللهِ مِنْ رِيحِ الْمِسْكِ][3]

[بوي دهان روزه دار نزد الله تعالي از بوي مشك خوشبوتر است.]

 روش استدلال اين ها بدين صورت است كه چون مسواك بوي دهان را تغيير مي دهد، بايد از زدن مسواك خود داري نمود. اين توجيه نادرست است، زيرا مسواك بوي مخصوصي را كه در اثر روزه به وجود مي آيد از بين نمي برد، زيرا بوي دهان در اثر عدم رعايت بهداشت دهان و دندان نيست، بلكه نشأت گرفته ازمعده مي باشد، و با خالي بودن معده از خوراك بد بويي از دهان خارج مي شود و اين بو از نظر مردم ناپسند است ولي از نظر الله تعالي بسيار دوست داشتني و پسنديده است. پس مسواك بوي دهان روزه دار را از بين نمي برد بلكه صرفاً دندان ها را تميز نموده و بد بويي دندانها را از بين مي برد نه بويي را كه از معده بيرون مي آيد.

بنابراين صحيح اين است كه مسواك زدن قبل از زوال و بعد از آن جايز است.

 شيخ ابن جبرين- فتاواي روزه. ص (88) جمع و ترتيب الزهراني
--------------------------------------------------------------------------------
[1] . مسند احمد (3/445)، ابوداود (2364)، ترمذي (725) و گفته است كه حديث م