ولاً، و البيهقي في «السنن الكبري» (17610) و الحاكم 2/104 ، 4/151 (7248،2502) و صححه و وافقه الذهبي.[14] شهيد به چه کسی گفته می شود؟

س: شهدا چه كساني هستند؟ در حديث چند دسته را بر شمرده؟ آيا كسي‌كه دچار صرع شود، نيز شهيد است؟ همان گونه‌كه در حديث آمده كه زني از رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ طلب دعا براي شفا يافتن از بيماري صرع كرد كه در هنگام بيهوشي عورتش عريان مي‌كرد و... آيا اين درباره امت محمدصَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ عام است يا اين كه به همان زن اختصاص داشته است؟

ج: شهيد حقيقي كسي‌است كه در جهاد در راه الله بميرد و يا مجروح شود و بر اثر آن فوت كند، البته غير از اين را هم شهيد مي‌نامند؛ در بخاري به روايت ابوهريره رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ آمده كه: رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ فرمود:[ الشُّهَدَاءُ خَمْسَةٌ الْمَطْعُونُ وَالْمَبْطُونُ وَالْغَرِقُ وَصَاحِبُ الْهَدْمِ وَالشَّهِيدُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ] [1]

«شهدا پنج گروه‌اند:1- كسي كه در اثر طاعون و وبا بميرد. 2- كسي‌كه در اثر اسهال بميرد.3- كسي‌كه در اثر غرق‌شدن در آب بميرد.4- كسي‌كه زير آوار فوت نمايد. 5- كسي‌كه در راه الله كشته شود». 

بخاري بابي براي شهدا اختصاص‌داده با اين عنوان: باب شهادت هفت نوع است بجز قتل،[2] و اين باب بيانگر تعداد شهدا است. در حديثي‌كه مالك به روايت جابر بن عتيك رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ تخريج كرده است آورده: رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ به عيادت عبدالله بن ثابث آمد و حديث را ذكركرد و در قسمتي‌از آن چنين آورده:[... مَا تَعُدُّونَ الشَّهِيدَ فِيكُمْ؟ ] «... به نظر شما شهيد كيست؟» گفتند: كسي‌كه در راه الله كشته شود. و فرمود:[ الشهداء سبعة سوى القتل في سبيل الله ] «بجز مرگ در راه الله، شهيدان‌هفت دسته‌اند» و علاوه بر آن چه در حديث ابوهريره رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ذكر شده است اين نيز هستند؛[ الحريق وصاحب ذات الجنب والمرأة تموت بِجُمع ][3] 

«كسي‌كه آتش گرفته و كسي‌كه ذات الجنب گرفته (بيماري پلورسي) [4]و زني‌كه در اثر تولد بچه بميرد».

اصحاب سنن و ترمذي حديثي را از سعيد بن زيدرَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ روايت كرده‌اندكه: [مَنْ قُتِلَ دُونَ مَالِهِ فَهُوَ شَهِيدٌ، وَمَنْ قُتِلَ دُونَ دِينِهِ فَهُوَ شَهِيدٌ، وَمَنْ قُتِلَ دُونَ دَمِهِ فَهُوَ شَهِيدٌ، وَمَنْ قُتِلَ دُونَ أَهْلِهِ فَهُوَ شَهِيدٌ][5]

«هركس به خاطر دفاع از مال، دين، خون و خانواده‌اش‌كشته شود، شهيد است».

 نسائي بصورت مرفوع از سويد بن مقرن رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ روايت مي‌كند كه:[ مَنْ قُتِلَ دُونَ مَظْلَمَتِهِ فَهُوَ شَهِيدٌ] [6]

«كسي‌كه مظلوم است و (در دفاع از حق خود)كشته شود، شهيد است». 

در مجموع رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ قصد انحصار نداشته است. ابن حجر در فتح الباري[7] با سندهاي صحيح مي‌گويد: بيش از بيست نوع از شهدا براي ما به اثبات رسيده است.

اما حديث زني‌كه به بيماري صرع مبتلا بود،دلیلی نیست كه آن حكم مختص به آن زن باشد، چون‌هيچ قرينه‌اي‌‌كه بيانگر چنين حكمي باشد، وجود ندارد بلكه اميد مي‌رود كه براي همه كساني‌كه بسان او به چنين بيماري مبتلا باشند و براي كسب ثواب تا هنگام  مرگ آن را  تحمل كنند شامل شود. اما آيا شهيد محسوب مي‌شوند؟ چيزي‌كه بيانگر شهيد بودن اين‌گونه افراد باشد در سنت سراغ نداريم.

و بالله التوفیق، و صلی الله علی نبینا محمد وآله وصحبه وسلم

فتاواي انجمن دايمي مباحث علمي و افتا (12/18،20)
--------------------------------------------------------------------------------
[1] بخاری (653) و اطرافه عنده ، و مسلم (1914).
[2] بخاري قبل (2829)
[3] مؤطا مالک 1/233(554)، و احمد (5/446) و ابوداود( 3111) و نسائی (1847) و ابن ماجه (2803) و ابن ابی شیبه (19473-19475) و طبرانی در "الکبیر" 2/192،191(1780،1779) و ابن حبان (3190،3189) و حاکم 1/352(1300) و صححه و وافقه الذهبی.
[4] ورم و پرده درونی پهلو که باعث درد پهلو و تب و تنگی نفس و سرفه می شود.
[5] احمد (1/190) و ابوداود (4772)  و ترمذی ( 1421) و قال " حسن صحیح" و نسائی (4096،4095)
[6] احمد (1/305) و نسائی (4098-4101) و طبرانی در "الکبیر" 7/86(6454)، از حدیث ابن عباسy
[7] فتح الباري (6/43)[15] چه زماني به مقتول، شهيد می گویند؟

س: آيا درست است كه ما كلمه‌ي شهيد را بر هركسي‌كه او را اهل صلاح و تقوا مي‌دانيم  و در راه الله كشته شود  به كار بريم و آيا جايز است او را شهيد بناميم؟

 ج: به كسي‌كه در راه الله و در جنگ با دشمن صبر كند و به نيت پاداش كشته شود شهيد مي‌گويند. به غسل و كفن نياز ندارد و با همان لباس دفن مي‌شود. بسياري ديگر هم هستند كه شهيد ناميده مي‌شوند؛ اما در معركه‌ي جنگ كشته نشده‌اند، مانند كسي‌كه به خاطر آبرو، جان و مال‌كشته شود و يا كسي‌كه با بيماري شکم، يا طاعون، غرق و... بميرد شهيد هستند؛ ولی اين دسته از شهدا غسل داده  و كفن مي‌شوند و بر آن‌ها نماز خوانده مي‌شود. 

 و بالله التوفیق، و صلی الله علی نبینا محمد وآله وصحبه وسلم

فتاواي انجمن دايمي مباحث علمي و افتا (12/23)[16] حكم كسي كه در راه مبارزه با مواد مخدر كشته مي‌شود

س: آيا كسي‌كه در راه مبارزه با مواد مخدر در هنگام شبيخون زدن- به مراكز‌كساني كه اقدام به پخش و ترويج مخدرات مي‌كنند- كشته مي‌شوند، شهيد به حساب مي‌آيند. و نيز حكم كسي‌كه با اطلاعات خود نيروهاي مبارز را در راه كشف اين افراد ياري مي‌كند چيست؟

ج: بدون شك مبارزه با مسكرات و مخدرات از بزرگ‌ترين انواع جهاد در راه الله است و از مهم‌ترين واجبات است. بايد افراد جامعه در اين مبارزه شركت و همكاري داشته باشند؛ چرا كه اين مبارزه به صلاح همه است و ترويج و انتشار آن به ضرر همه تمام می شود. كسي‌كه در راه مبارزه با اين شرّ با حسن نيت‌كشته شود، شهيد است. نيز كسي‌كه در جهت كشف محل اختفاي آن‌ها با مسئولين‌همكاري‌نمايد، مأجور است و با اين كار مجاهد در راه الله، و مبارزه در جهت مصلحت مسلمانان و حمايت از جامعه به شمار مي‌آيد.

از الله تعالي مي‌خواهيم كه عوامل پخش‌كننده‌ي  مواد مخدر را هدايت نموده  و به راه حق راهنمایي‌كند و آن‌ها را از  شرّ  نفس و دسيسه‌هاي شيطان، رهايي بخشد و مبارزان را توفيق دهدكه با عمل به حق، وظيفه‌ي‌شان را انجام دهند و جلوي اشتباهات آنان را بگيرد و آن‌ها را بر حزب شيطان پیروز گرداند.

 شيخ ابن باز- هداية السالكين (1/356)- جمع و تخريج: محمد بن رياض السلفي[17] معناي مرزباني (پاسداري) در راه الله

س: منظور از مرزباني در راه الله چيست؟ و در نزد الله چه فضيلتي دارد؟ با تشكر و تقدير از شما

ج: منظور از مرزباني در راه الله اين است كه سپاهيان مسلمان، مرزهاي اسلامي را حفظ كنند و براي دفاع از مرزهاي اسلامي و محافظت آن‌ها از ورود دشمنان و ايستادگي در برابر آن‌ها از اين مرزها پاسداري نمايند. احاديث زيادي در بيان فضيلت پاسداري در راه الله آمده است.

 در صحيح بخاري از سهل 