دند:( أَفَلاَ قَعَدَ فِيْ بَيْتِ أَبِيْهِ أَوْ فِيْ بَيْتِ أُمِّهِ) بيانگر سببي است كه افرادي را كه در مشاغل عمومي كار مي كنند از پذيرفتن هديه بر حذر مي دارد. بنابراين اگر شما در منزل خود مي نشستيد به شما چيزي هديه نمي دادند... احتياط و تقوا در آن است كه شما جز حقوقي كه از طرف شركت دريافت مي كنيد چيزي ديگر را قبول نكنيد.

 شيخ ابن عثيمين- فتاوي للموظفين و العمال، ص(67، 68)
--------------------------------------------------------------------------------
[1]. بخاري(2597)و مسلم (1832)[143] كار كردن در وقت نماز ممنوع است

س: بعضي از كارگران در وقت نماز- ظهر يا عصر- دست از كار نمي كشند. لطفاً آنان را ارشاد نماييد. حقوقي كه در ازاي كار، در وقت نماز دريافت مي كنند حكمش چيست؟

ج: كار كردن در وقت نماز جايز نيست؛ فرقي نمي كند كه كارگران، مسلمان باشند يا نصاري، بودايي، هندو، يا از هر دين و آييني كه باشند؛ پس از اذان، رئيس و يا سرپرست كارگران موظف است به كارگران دستور دهد كه كار را تعطيل كنند و نماز را با جماعت اقامه كنند. اگر كارگران غير مسلمان بودند بايد كار را تعطيل كنند و خارج از مسجد بنشينند.

- اداره ي كار- بايد از رئيس و سرپرست كارگران تعهد بگيرد كه وقت نماز كار را تعطيل كنند.

- ستاد اقامه ي امر به معروف و نهي از منكر مي تواند هنگام نماز، كارگران را از كار كردن منع كند، و اگر كسي مخالفت كرد او را مجازات كنند تا براي ديگران عبرت باشد.

«ستاد» به رئيس و يا مسؤل كارگران تذكر دهد كه كار كردن هنگام نماز برخلاف دستور اسلام است و اگر توجه ننمودند موضوع را به مسؤلين دولتي گزارش كنند تا اقدامات لازم را انجام دهند.

پولي كه كارگران در ازاي كار هنگام نماز دريافت مي كنند حرام است؛ اگر كارگران مسلمان باشند و از حكم شرعي مبني بر حرمت كار، هنگام نماز مطلع باشند و نماز را ترك دهند تا وقت آن خارج شود پولي را كه دريافت مي كنند حرام است؛ آن گونه كه الله تعالي از معامله، بعد از اذان جمعه نهي فرموده است. علما نمازهاي پنج گانه را در صورت كمي وقت، به حكم معامله بعد از اذان جمعه ملحق نموده اند، و گفته اند كار كردن در وقت نماز كه وقت، آن قدر كم باشد كه اگر نماز نخواند وقت نماز خارج شود، حرام است.

شيخ ابن جبرين- الدرالثمين في فتاوي الكفلاء و العاملين، ص(286) [144] كارگران بايد نماز را بر هر كاري مقدم كنند

س: برخي از كارگران در مورد نماز بي توجه هستند كه موضوعي بسيار خطرناك است... لطفاً آنان را ارشاد و راهنمايي كنيد.

ج: بدون ترديد:

* نماز ستون دين است.

*نماز بزرگترين ركن اسلام، بعد از كلمه ي توحيد است.

*عدم توجه به نماز گناهي بزرگ است. 

*بي توجهي به نماز از ويژگي هاي منافقان است. 

الله تعالي درمورد منافقان مي فرمايد: [وَلَا يَأْتُونَ الصَّلَاةَ إِلَّا وَهُمْ كُسَالَى وَلَا يُنْفِقُونَ إِلَّا وَهُمْ كَارِهُونَ] [توبه:54] «و جز با كسالت نماز نمي گذارند و جز با كراهيت انفاق نمي كنند».

كسالت در اداي نماز، همان بي توجهي به نماز و يا داشتن احساس سنگيني و بي تحركي در اداي نماز است.

 الله تعالي در مورد غفلت از نماز، وعيد نموده است و فرموده:[فَوَيْلٌ لِلْمُصَلِّينَ (4) الَّذِينَ هُمْ عَنْ صَلَاتِهِمْ سَاهُونَ (5)] [ماعون:4-5] «پس واي بر نمازگزاران! آنان كه از نمازشان غافلند».

يعني نماز را در وقتش ادا نمي كنند و آن را با تأخير پس از خارج شدن وقت مي خوانند. 

*اهل ايمان، بر نماز محافظت مي كنند.

* اهل ايمان، هميشه نمازش را سر وقت مي خوانند.

*اهل ايمان، نماز را با خشوع و خضوع مي خوانند.

*اهل ايمان، نماز را با طمأنينه و حضور قلب مي خوانند.

ما به كارگران با ايمان سفارش مي كنيم كه از بي توجهي به نماز، سبك شمردن و با عجله خواندن آن، دوري كنند تا از گروه منافقان – كه ميعاد گاهشان روز قيامتپائين ترين طبقه ي جهنم است- نباشند.

شيخ ابن جبرين- الدرالثمين في فتاوي الكفلاء و العاملين، ص(32)[145] حكم كار كردن در روز رمضان

س: شخصي در رمضان از كارگرش با وجود خستگي مي خواهد كار كند؛ آيا كارگر مي تواند روزه را بخورد؟ با رؤساي شركت ها در اين مورد چه صحبتي داريد؟

ج: رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَمي فرمايد:( َلا تُكَلِّفُوهُمْ مَا يَغْلِبُهُمْ، فَإِنْ كَلَّفْتُمُوهُمْ فَأَعِينُوهُمْ)[1].

 « به آنان دستور ندهيد كاري را كه از توانشان خارج است، انجام دهند. و اگر چنين دستوري صادر كرديد، با آنان همكاري كنيد».

بدون ترديد كار كردن در روزهاي طولاني ماه رمضان با وجود شدت گرما و سختي كار و كارهايي مانند حمّالي و حفّاري و ساخت و ساز و... روزه دار را به شدت تشنه و گرسنه و خسته مي كند؛ مسؤل كارگران موظف است به آنان تخفيف دهد، و به آنان اجازه دهد در ابتداي روز كه هوا سردتر است و روزه داران توان بيشتري دارند قسمتي از كار را انجام دهند و در طول روز استراحت نمايند و كار را در شب ادامه دهند. در كل بايد با كارگران مهربان بود و به انجام هر چه بهتر عبادات آنان را مساعدت نمود بويژه در ماه رمضان. در صورتي كه كارگران مايل به عبادت هستند آنان را فرصت داد و تشويق نمود؛ البته مواظب بود كه انجام عبادات را بهانه اي براي فرار از كار قرار ندهند.

كارگران بايد بر كار در روز صبر و تحمل به خرج دهند و به بهانه ي كار اجازه ي افطار و روزه خواري را ندارند؛ و بايد در طول روز صبر كنند و روزه را تا غروب كامل كنند زيرا از نظر اجر و ثواب براي آنان بهتر است.

شيخ ابن جبرين- الدرالثمين في فتاوي الكفلاء و العاملين، ص(30)
--------------------------------------------------------------------------------
[1]. بخاري(30، 2545)، مسلم(1616) به لفظ:(ما يغلبهم). لفظ (ما لا يطيقون) در مصنف عبدالرزاق، شماره(17934، 17966) آمده.[146] حکم کار کردن کارگر خارج از وقت کارش 

س: آیا کارگر بعد از اتمام کارش، روز جمعه یا شبها می تواند برای خودش کار کند یا اینکه تمام اوقات، او در اختیار کفیل است و برای خودش نمی تواند کار کند؟ 

ج: مانعی از کار کردن ایشان در روز جمعه یا شبها و یا هر روز بعد از اتمام کارش وجود ندارد؛ مشروط به این که خود را آنقدر خسته نکند که در وقت کاری، که با کفیل و سرپرستخویش کار می کند احساس ضعف و خستگی کند،و یا بر اثر خستگی نتواند از عهده ی کار اصلی خویش بر بیاید، در صورتی که چنین نباشد می تواند برای خودش کار کند و کفیلش حق ندارد او را از کار در اوقات فراغت، جلوگیری کند، همانگونه که کارمند دولتی را نمی توانند از کار در منزل مانند بنّائی، آبیاری، کشاورزی و کارهای دستی و یا خرید برای منزل و .... منع کنند، در آمدی که کارمند دولت از کارهای جانبی، به دست می آورد از آن خودش است زیرا ایشان زحمت کشیده و در آمدش حاصل دست رنج اوست. والله اعلم.

شیخ ابن جبرین-الدر الثمین فی فتاوی الکفلاء والعاملین، ص (28)[147] جواز غایب بودن کارگر از همسرش به خاطر شرایط کاری 

س: آیا کارگر می تواند به خاطر شرایط کاری بیشتر از یک سال همسرش را ترک کند؟

ج: آری... این کار به خاطر عذر جایز است؛ که شخصی