 وارثان او عبارتند: از همسرش، پدرش و برادران و خواهرانش و دختری که جلو تر وفات کرده است. مقداری پول از این خانم به جا مانده است ... و رثه می خواهند هر کدام سهم خود را بدانند؛ این خانم متوفی حج فرضی را در زمان حیات خود ادا ننموده است؛ بعضی از وارثان دوست دارند قبل از تقسیم میراث، شخصی فریضه ي حج را از ماترک متوفی انجام دهد، و بعضی از ورثه می خواهند ابتدا سهم آنان مشخص شود و اکنون از شما استفتا نموده ایم و منتظر جواب هستیم؟

ج: با توجه به اظهارات سائل، چنانچه بر این خانم متوفی در زمان حیاتش حج واجب بوده است باید قبل از تقسیم میراث مقداری که برای ادای حج کفایت می کند از ماترک متوفی جدا شود و به کسی تحویل دهند تا به جای متوفی حج را ادا کند؛ اما اگر این خانم فقیر بوده است حج و عمره ای بر او فرض، نیست. پس از رسیدگی به این موضوع چنانچه بدهکار هستند بدهی ایشان پرداخت می شود، بعد از آن اگر وصیتی داشته است، وصیت شرعی او اجرا می شود آنچه باقی بماند بین ورثه تقسیم می شود. 

صورت مسئله از دو شروع می شود، نصف میراث به زوج تعلق می گیرد، الباقی سهم پدر است و با وجود پدر، برادران ساقط می شوند و چیزی از میراث به آنان تعلق نمی گیرد، اما دختر ایشان که قبلاً وفات نموده است میراث نمی برد، زیرا شرط میراث این است که تحقق وجود وارث هنگام موت مورّث، یعنی وارثانی از متوفی ارث می برند که هنگام مرگ متوفی در قید حیات باشند و مانعی دیگر هم موجود نباشد که در این مسئله دختر قبل از مادر فوتنموده است.

انجمن دائم– کتاب: فتاوای اسلامیة (3/49)[20] همسر به مجرد عقد از شوهر میراث می برد و عدّه بر او لازم می شود

س: خواهر ی دارم چهارده ساله که با پسر عمویش عقد شده است، بعد از عقد و قبل از دخول شوهرش وفات نموده؛ آیا عده بر خواهرم واجب است یا خیر؟ آیا از شوهرش میراث می برد یا خیر؟ باید عرض نمایم که به طور قطع فقط عقد صورت گرفته و زفاف صورت نگرفته است و از طرف شوهر چیزی از قبیل زیور آلات و اشیای دیگر به او تقدیم نشده است؟ 

ج: چنانچه مردی بعد از عقد و قبل از دخول و زفاف با همسرش، بمیرد، بر زن هم عده لازم می شود و هم از شوهرش میراث می برد.

 الله تعالی می فرماید: «الَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ وَيَذَرُونَ أَزْوَاجًا يَتَرَبَّصْنَ بِأَنْفُسِهِنَّ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْرًا » 

 [و کسانی از شما که می میرند و همسرانی به جای می گذارند (آنها) باید چهار ماه و ده روز عده نگهدارند.] [بقره :234]

الله تعالی در این آیه بين این مدخول بها و غیر مدخول بها فرقی قایل نشده است؛ و به صورت مطلق فرموده کسانی که وفات می کنند و همسرانی به جای می گذارند. بنابراین آیه شامل مدخول بها و غیر مدخول بها هردو می شود. 

رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَدر حدیثی می فرماید: «لَا تَحِدُّ امْرَأَةٌ عَلَى مَيِّتٍ فَوْقَ ثَلَاثٍ أيام إِلَّا عَلَى زَوْجٍ؛ فَإِنَّهَا تَحِدُّ عَلَيْهِ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْرًا»[1] 

[هیچ زنی برای هیچ مرده ای بیش از سه روز سوگواری نکند مگر برای شوهرش، که در آن صورت می تواند چهار ماه و ده روز به سوگ بنشیند.] 

رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ بین مدخول بها و غیر مدخول بها فرق بیان ننمودند.

 الله تعالی می فرماید : « وَلَكُمْ نِصْفُ مَا تَرَكَ أَزْوَاجُكُمْ إِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُنَّ وَلَدٌ فَإِنْ كَانَ لَهُنَّ وَلَدٌ فَلَكُمُ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْنَ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصِينَ بِهَا أَوْ دَيْنٍ وَلَهُنَّ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْتُمْ إِنْ لَمْ يَكُنْ لَكُمْ وَلَدٌ فَإِنْ كَانَ لَكُمْ وَلَدٌ فَلَهُنَّ الثُّمُنُ مِمَّا تَرَكْتُمْ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ تُوصُونَ بِهَا أَوْ دَيْنٍ »[نساء :12] [و نیمی از میراث زنانتان از آن شماست اگر فرزندی داشته باشند یک چهارم میراث آنها، پس از عمل به وصیت یا پرداخت بدهی که داشته اند از آن شماست و اگر شما فرزندی نداشته باشید یک چهارم و اگر فرزندی داشته باشید یک هشتم میراثتان پس از عمل به وصیت و پرداخت وامی که دارید از آن (زنان) است.] در این آیات بین زوجه ي مدخول بها و غیر مدخول بها فرقی بیان نشده است. بنابراین سیاق آیه دلالت بر این می کند که تمام همسران اعم از مدخول بها و غیر مدخول بها ارث می برند؛ مگر اینکه یکی از موانع ارث مانند: بردگی، قتل و یا اختلافِ دین پیش بیاید[2].شیخ ابن باز – کتاب الدعوة (1/160)
--------------------------------------------------------------------------------
[1] بخاری (313، 1280، 1281،1282، 5334، 5335، 5341، 5345) و مسلم (1491) با الفاظ نزديك به اين
[2] يعني: مرتد و از دين اسلام خارج شود.<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="folder" href="w:html:1253.xml">فصل اول: نكاح</a><a class="folder" href="w:html:1335.xml">فصل دوم: احكام خانواده</a><a class="folder" href="w:html:1388.xml">فصل سوم: طلاق و عدّه ها</a><a class="folder" href="w:html:1418.xml">فصل چهارم: نسب و رضاع </a></body></html><?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="folder" href="w:html:1254.xml">10 مسئله اول</a><a class="folder" href="w:html:1265.xml">10 مسئله دوم</a><a class="folder" href="w:html:1276.xml">10 مسئله سوم</a><a class="folder" href="w:html:1287.xml">10 مسئله چهارم</a><a class="folder" href="w:html:1298.xml">10 مسئله پنجم</a><a class="folder" href="w:html:1309.xml">10 مسئله ششم</a><a class="folder" href="w:html:1320.xml">10 مسئله هفتم</a><a class="folder" href="w:html:1331.xml">مسايل آخر</a></body></html><?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:1255.txt">حکم ازدواج </a><a class="text" href="w:text:1256.txt">انسان مجرد چکار کند؟</a><a class="text" href="w:text:1257.txt">حکم استمنا</a><a class="text" href="w:text:1258.txt">حکم ممانعت از ازدواج دختران </a><a class="text" href="w:text:1259.txt">ممانعت از ازدواج دختران بخاطر دریافت حقوقشان</a><a class="text" href="w:text:1260.txt">حکم تأخیر ازدواج دختران به دلیل این که فارغ التحصیل نشده اند</a><a class="text" href="w:text:1261.txt">حکم ازدواج با خویشاوندان</a><a class="text" href="w:text:1262.txt">قانون منع از ازدواج با خویشاوندان همسر</a><a class="text" href="w:text:1263.txt">آيا شوهر اول برای دخترانِ همسر مطلقه اش از شوهر دوم محرم است؟</a><a class="text" href="w:text:1264.txt">حکم ازدواج با رافضی</a></body></html>[1] حکم ازدواج 

س: آیا کسی که توان تأمین مخارج زندگی یک همسر، اعم از نفقه و مسکن را دارد و از توان جنسی لازم نیز برخوردار است، می تواند با اختیار خود از ازدواج صرفنظر کند؟ زیرا دوستی دارم با همین شرایط که فکر می کند چرا ازدواج کند تا مجبور شود فرزندانی را از خود بجای بگذارد که در این دنیا عذاب بکشند و مشکلات را تحمل کنند، گاهی هم بهانه می گیرد که سنش بالا است. با توجه به این که مادرش دوست دارد پسرش ازدواج کند.

ج: ازدواج از دیدگاه اسلام امری پسندیده است که از طریق آن امت محمدصَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ زیاد می شود. در اسلام به تکثیر امت پیامبرصَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ تشویق شده است. با توجه به موقعیت افراد، حکم ازدواج متفاوت است. کسی که می ترسد مبادا مرتکب حرام شود، در صورتی که توان آن را داشته باشد، ازدواج برایش 