اه به اطر دور کردن توهمي است که در دل بسياري از مردم در اين مورد پديد مي آيد. حتي مي توان گفت که اين جمله با واجب بودن قصر نماز در سفر منافاتي ندارد، همانطور که اين مسئله در سوره بقره و در آيه « إِنَّ الصَّفَا وَالمَروَةَ مِن شَعائِرِ اللَّهِ»، گذشت. و دور کردن توهم در اين جا روشن است، زيرا واجب بودن نماز به صورت کامل براي مسلمين ثابت و در دلشان جاي گرفته بود، و اين از دلشان بيرون نمي رفت مگر با بيان آنچه که منافي با تمام خواندن نماز است.
و دومسئله بر بهتر بودن و افضليت قصر دلالت مي نمايد: يکي اينکه پيامبر همواره در تمام سفرهايش نمازها را قصر مي نمود، و دوم اينکه قصر از باب گشايش و اجازه و رحمت خدا نسبت به بندگان است، و خداوند دوست دارد که به رخصت هاي او عمل شود، همانطور که انجام گناه را نمي پسندد.
« أَن تَقْصُرُواْ مِنَ الصَّلاَةِ» که از نماز بکاهيد، و نفرمود: نماز را بکاهيد و قصر کنيد، و اين طرز بيان دو فايده دارد: يکي اين که اگر مي فرمود:« أَن تَصُرُوا الصَّلَاةِ» نماز را بکاهيد و کم کنيد، قصر حد و اندازه اي نمي  داشت، و چه بسا گمان برده مي شد که اگر کسي نماز را قصر کند و فقط يک رکعت بخواند برايش جايز است.
پس بيان آن به صورت « مِنَ الصَّلاَةِ» از نماز کم کنيد، بيانگر آن است که کم کردن اندازه و حدي دارد، و اندازه آن با عمل پيامبر (ص) و اصحابش مشخص مي شود.
دوم: اينکه ( مِن) مفيد تبعيض است، تا دانسته شود که فقط بعضي از نمازهاي فرض قصر مي شوند، نه همه نمازها. زيرا نماز صبح و مغرب قصر نمي شوند، و نمازهايي که قصر مي شود نمازهاي چهاررکعتي هستند که به صورت دو رکعت خوانده مي شوند.
پس وقتي ثابت شد که قصر نماز در سفر رخصت است، بدان که مفسرين در قيد « إِنْ خِفْتُمْ أَن يَفْتِنَكُمُ الَّذِينَ كَفَرُواْ» اختلاف کرده اند، زيرا ظاهر اين جمله دلالت مي نمايد که قصر نماز جايز نيست مگر اينکه دو چيز وجود داشته باشد: سفر و ترس، و مبناي اختلافشان به اين بر مي گردد که آيا منظور از « أَن تَقْصُرُواْ» تنها کم کردن عدد است يا کم کردن عدد و صفت؟ که در صورت اول اشکال وارد مي شود، و در اين مطلب براي عمربن خطاب رضي الله عنه اشکال پيش آمد تا اينکه از پيامبر (ص) پرسيد و گفت: اي پيامبر خدا! چرا نماز را شکسته مي خوانيم در حالي که ما در امنيت قرار داريم؟ يعني خداوند مي فرمايد: « إِنْ خِفْتُمْ أَن يَفْتِنَكُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا» پيامبر (ص) فرمود: « صَدَقهُ تَصَدَّقَ اللّه بِهَا عَلَيکُم فَاقبَلُوا صَدَقَتَهُ» : « قصر نماز صدقه اي است که خداوند به شما بخشيده است، پس صدقه الهي را بپذيريد.»
بنابراين قيد« ترسيدن از دشمن» با توجه به اينکه پيامبر (ص) و يارانش غالبا در آن قرار داشتند، آمده است زيرا غالبا سفرهاي او براي جهاد بود. و در اين فايده اي ديگر نيز هست و آن بيان حکمت و مصلحت مشروعيت رخصت قصر نماز است.
پس خداوند در اين آيه آخرين حد مشقّت و سخني را که با رخصت مناسبت دارد بيان نمود، و آن تلافي سفر و ترس است. و اين مستلزم آن نيست در سفري که در آن ترسي نباشد نماز قصر نمي شود، زيرا سفر مظنه مشقت است.
اما بنابر صورت دوم که منظور از قصر، قصر عدد و صفت است، قيد در اينجا موثر است و معناي خاصي را القا مي کند پس هرگاه سفر و ترس يافت شوند قصر کردن عدد رکعات نماز و قصر کردن صفت و حالت آن جايز است.
و اگر تنها سفر باشد و ترسي وجود نداشته باشد فقط کم کردن از تعداد رکعات نماز جايز است، و يا  اگر سفري وجود نداشت و تنها ترس وجود داشته باشد فقط قصر صفت نماز جايز است.
بنابراين صفت نماز خوف را بيان فرمود و گفت:« وَإِذَا كُنتَ فِيهِمْ فَأَقَمْتَ لَهُمُ الصَّلاَةَ» و هرگاه ميان آنها بودي و نماز را اقامه کردي، و آنچه را در نماز واجب است کامل نمودي، به آنها ياد بده آنچه را که شايسته است تو و آنها آن را انجام دهيد. سپس آن را تفسير نمود و فرمود:« فَلْتَقُمْ طَآئِفَةٌ مِّنْهُم مَّعَكَ» بايد گروهي با تو بايستند و گروهي در مقابل دشمن بايستند، همانطور که آنچه به دنبال مي آيد بر اين مطلب دلالت مي نمايد.
« فَإِذَا سَجَدُواْ» يعني هرگاه کساني که با تو بودند نمازشان را تکميل کردند. و خداوند از نماز به سجده تعبير نمود تا بر فضيلت سجده، و اين که سجده رکني از رکن هاي نماز و بلکه بزرگترين رکن نماز است دلالت مي نمايد.
« فَلْيَكُونُواْ مِن وَرَآئِكُمْ وَلْتَأْتِ طَآئِفَةٌ أُخْرَى لَمْ يُصَلُّواْ» و آنهايي که نماز خوانده اند بايد پشت سرتان از شما مواظبت نمايند و گروهي ديگر که در برابر دشمنان ايستاده و نماز نخوانده اند، بيايند، « فَلْيُصَلُّواْ مَعَكَ» و با تو نماز بخوانند.
و اين دلالت مي نمايد که امام در نماز خوف بعد از رفتن گر وه اول، براي گروه دوم منتظر مي ماند، و وقتي که آنها رسيدند آنچه را از نمازش که باقي مانده است با آنها مي خواند، سپس مي نشيند و منتظر مي ماند تا نماز خود را کامل کنند، سپس با آنها سلام مي گويد ونماز را به پايان مي رساند. اين يکي از صورت هاي نماز خوف است.
نماز خوف به صورت مختلفي از پيامبر (ص) ثابت شده و همه صورت هاي آن جايز است. و اين آيه دلالت مي نمايد که نماز جماعت از دو جهت فرض است: يکي اينکه خداوند در چنين حالت سختي که به شدت ترس از دشمن و خطر هجوم آنها وجود دارد دستور داده است تا نماز به جماعت خوانده شود. پس وقتي خداوند خواندن نماز را با جماعت در چنين حالت سختي واجب گردانيده است در حالت اطمينان و امنيت به طريق اولي واجب است.
دوم اينکه نمازگزاراني که نماز خوف مي خوانند بسياري از شرايط و لوازم آن را ترک مي کنند، و در نماز خوف از چيزهاي بسياري که نماز را باطل مي کند گذشت شده است، و اين جز تاکيدي بر واجب بودن نماز جماعت نيست، چون بين واجب و مستحق تعارضي نيست، زيرا اگر جماعت واجب نمي بود اين امورِ لازم به خاطر جماعت ترک نمي شد و آيه شريفه دلالت مي نمايد که بهتر است نماز را پشت سر يک امام بخوانند.
گرچه اين امر موجب خلل و اشکالي گردد که اگر نماز را پشت سر چند  امام بخوانند آن خلل ايجاد نمي شد. و اين امر به خاطر وحدت کلمه مسلمين و اتفاق و عدم تفرقه آنان است. و تا بيشتر در دل دشمنانشان هراس و ترس بيافتد.
و خداوند متعال دستور داده است که اسلحه خود را بر دارند و در نماز خوف آماده باشند. هرچند که اين امر به حرکت ها و کارهايي مي انجامد که احيانا انسان را از برخي از احوال نماز مشغول مي دارد، اما مصلحتي که وجود دارد مهمتر از اين چيزها است، و آن جمع کردن بين نماز و جهاد و آمادگي و احتياط در مقابل دشمناني است که بي نهايت به حمله بردن و تاختن بر مسلمين و کالاهايشان حريص و علاقمند هستند، بنابراين خداوند متعال فرمود:« وَدَّ الَّذِينَ كَفَرُواْ لَوْ تَغْفُلُونَ عَنْ أَسْلِحَتِكُمْ وَأَمْتِعَتِكُمْ فَيَمِيلُونَ عَلَيْكُم مَّيْلَةً وَاحِدَةً» کافران دوست دارند تا شما از اسلحه و کالاهايتان غافل شويد و آنگاه يکباره بر 