ق را از بين ببرند.( قُلِ اللّهُ أَسْرَعُ مَكْرًا ) بگو: همانا خداوند در مکر سريعتر است. زيرا مکر بد جز به اهل آن بر نمي گردد. پس اهداف و نقشه هاي پليدشان عليه خودشان بر مي گردد، و از پيگرد خدا در امان نمي مانند، بلکه کارهايي که انجام مي دهند فرشتگان آن را مي نويسند و خداوند آن را مي شمارد، سپس آنها را بر آن سزا مي دهد. (هُوَ الَّذِي يُسَيِّرُكُمْ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ حَتَّى إِذَا كُنتُمْ فِي الْفُلْكِ وَجَرَيْنَ بِهِم بِرِيحٍ طَيِّبَةٍ وَفَرِحُواْ بِهَا جَاءتْهَا رِيحٌ عَاصِفٌ وَجَاءهُمُ الْمَوْجُ مِن كُلِّ مَكَانٍ وَظَنُّواْ أَنَّهُمْ أُحِيطَ بِهِمْ دَعَوُاْ اللّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ لَئِنْ أَنجَيْتَنَا مِنْ هَـذِهِ لَنَكُونَنِّ مِنَ الشَّاكِرِينَ ) اوست که شما را در خشکي و دريا راه مي برد تا آنکه در کشتي ها قرار گيريد، و باد موافق آنان را پيش برد و سرنشينان بدان شادمان گردند، و به ناگاه بادي سخت به آنان در رسد و از هر سو موج به سويشان آيد، و آنان يقين کنند که گرفتار شده اند (آن وقت) خداوند را در حالي که دين و عبادت خالص را تنها از آن وي مي دانند، به فرياد مي خوانند و اگر ما را از اين حال برهاني قطعاً از سپاسگزاران خواهيم بود. 
(فَلَمَّا أَنجَاهُمْ إِذَا هُمْ يَبْغُونَ فِي الأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّمَا بَغْيُكُمْ عَلَى أَنفُسِكُم مَّتَاعَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا ثُمَّ إِلَينَا مَرْجِعُكُمْ فَنُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ ) اما هنگامي که نجاتشان داد ناگهان در زمين به ناحق ستم مي کنند. اي مردم! ستمتان تنها به زيان خودتان است، چند روزي از متاع و لذت دنيا بهره مند مي شويد سپس بازگشت شما به سوي ماست، و آن گاه شما را از آنچه مي کرديد آگاه مي سازيم.
پس از آنکه خداوند متعال به طبيعت و سرشت عموم مردم به هنگام برخورداري از رحمت و عنايت خدا و برطرف شدن مصيبت و ضرر وز يان و خروج از بن بست و تنگنا اشاره کرد، براي تبيين بيشتر اين موضو به بيان مثالي پرداخت. و آن مثال انساني است که در ميان امواج خروشان دريا قرار گرفته و کاملاً نگران آيندۀ خويش است. پس فرمود: (هُوَ الَّذِي يُسَيِّرُكُمْ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ) اوست که شما را در بر و بحر به حرکت در مي آورد و اسباب و عوامل آن را برايتان فراهم مي نمايد و راه و روش حرکت در خشکي و دريا را به شما الهام مي کند. ( حَتَّى إِذَا كُنتُمْ فِي الْفُلْكِ) تا اينکه در کشتي هاي اقيانوس پيما استقرار يافتيد، ( وَجَرَيْنَ بِهِم بِرِيحٍ طَيِّبَةٍ) و بادي آرام که همسو با مسير حرکت شما مي وزد، شما را به حرکت به مشقت و زحمتي درافتيد، ( وَفَرِحُواْ بِهَا) و ايشان بدان اطمينان و آرامش يافته و خوشحال مي شوند. و در اين حالت ناگهان (جَاءتْهَا رِيحٌ عَاصِفٌ ) طوفان شديدي بر آنها مي وزد، (وَجَاءهُمُ الْمَوْجُ مِن كُلِّ مَكَانٍ وَظَنُّواْ أَنَّهُمْ أُحِيطَ بِهِمْ) و امواج توفنده اي از هر سو آنها را محاصره کرده به گونه اي که يقين مي کنند راه گريزي ندارند، و به يقين مي دانند که جز خداوند يکتا هيچ احدي نمي تواند آنان را از اين ورطه برهاند. پس مخلصانه او را به فرياد طبيده و بر خويش لازم مي دارند که (لَئِنْ أَنجَيْتَنَا مِنْ هَـذِهِ لَنَكُونَنِّ مِنَ الشَّاكِرِينَ) اگر ما را از اين مخمصه نجات دهي قطعاً از شکرگزاران خواهيم بود. 
(فَلَمَّا أَنجَاهُمْ إِذَا هُمْ يَبْغُونَ فِي الأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ)اما هنگامي که نجاتشان داد ناگهان در زمين به ناحق ستم مي کنند يعني آن سختي و آن دعا را و آن وعده و آنچه را که بر خود لازم شمردند از ياد مي برند و کسي را با خدا شريک مي سازند که خود معترفند آنها را از سختي ها نجات نمي دهد، و تنگناها را از آنان دور نمي کند. پس چرا در حالت راحتي و آسايش همانطور که در حالت سختي عبادت را براي خدا خالص گرداندند؟
او وبال و زيان اين ستم به خود آنان بر مي گردد. بنابراين فرمود: ( يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّمَا بَغْيُكُمْ عَلَى أَنفُسِكُم مَّتَاعَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا) چيزي که شما به وسيلۀ ستم و گريز از اخلاص براي خدا به دست مي آوريد مقداري از کالا و مقام اندک و ناچيز دنيا است که خيلي زود تمام مي شود و از دست مي رود سپس بايد از دنيا منتقل شويد. ( ثُمَّ إِلَينَا مَرْجِعُكُمْ) و بازگشت شما در روز قيامت به سوي ماست.( فَنُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ) و شما را از آنچه مي کرديد آگاه مي سازيم. در اين بخش از آيه به شدت از اصرار بر عملشان بر حذر داشته شده اند.(إِنَّمَا مَثَلُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا كَمَاء أَنزَلْنَاهُ مِنَ السَّمَاء فَاخْتَلَطَ بِهِ نَبَاتُ الأَرْضِ مِمَّا يَأْكُلُ النَّاسُ وَالأَنْعَامُ حَتَّىَ إِذَا أَخَذَتِ الأَرْضُ زُخْرُفَهَا وَازَّيَّنَتْ وَظَنَّ أَهْلُهَا أَنَّهُمْ قَادِرُونَ عَلَيْهَآ أَتَاهَا أَمْرُنَا لَيْلاً أَوْ نَهَارًا فَجَعَلْنَاهَا حَصِيدًا كَأَن لَّمْ تَغْنَ بِالأَمْسِ كَذَلِكَ نُفَصِّلُ الآيَاتِ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ ) جز اين نيست که مثل زندگي دنيا همانند آبي است که از آسمان فرو مي فرستيم و بر اثر آن گياهان زمين که انسانها و چهارپايان از آن مي خورند به هم مي آميزند و زمين پيرآيه اش را به دست مي آورد، و زيبايي مي گيرد و اهل زمان گمان مي برند که بر (است،ادۀ ) از آن توانا هستند . (آن گاه) فرمان ما در شب يا روز در مي رسد و آن را چون کشت درو شده مي گرداند، گويي ديروز در اينجا نبوده است. اين چنين آيات را براي گروهي که مي انديشند تشريح و تبيين مي کنيم. 
اين مثال از بهترين مثالهاست و با حالت دنيا مطابق است، زيرا لذت و شهوت و مقام دنيا براي مدت کمي زيبا و درخشنده است. و چون وقت آن به پايان رسد از بين رفته و از دست صاحبش مي رود، يا اينکه صاحبش از او جدا مي شود و با دست خالي و دلي آکنده و مملو از غم و حسرت از دنيا مي رود. 
پس زندگي دنيا (كَمَاء أَنزَلْنَاهُ مِنَ السَّمَاء فَاخْتَلَطَ بِهِ نَبَاتُ الأَرْضِ) مانند آبي است که از آسمان فرو مي فرستيم و بر اثر آن هر نوع گياهي نيکو در زمين مي رويد . ( مِمَّا يَأْكُلُ النَّاسُ) از گياهاني که انسانها آنها را مي خورد از قبيل دانه ها و ميوه ها، ( وَالأَنْعَامُ) نيز از گياهاني که چهارپايان مي خورند، مانند علف ها و ديگر گياهان، (حَتَّىَ إِذَا أَخَذَتِ الأَرْضُ زُخْرُفَهَا وَازَّيَّنَتْ) منظرۀ زمين زيبا و دلکش شود و آراسته گردد و موجب شادي ناظران شود و تفريحگاهي براي تفريح کنندگان گردد، و نشانه اي براي صاحبان بينش شود منظره اي زيبا و عجيب در زمين مشاهده مي کني؛ برخي گياهان سبز و برخي زرد و برخي سفيد و ديگر رنگها. 
(وَظَنَّ أَهْلُهَا أَنَّهُمْ قَادِرُونَ عَلَيْهَآ ) و اهل زمين گمان مي برند که بر (است،ادۀ از) آن تونا هستند. يعني اين طمع و اميد در آنها به وجود مي آيد که اين سبزي و خرمي ا