ي زيادي را نيز از آنان دفع کرده است، (در مجموع نعمت هاي خداوند) بيشتر از آنند که به شمارش در آيند. (إِنَّ اللّهَ لَغَفُورٌ رَّحِيمٌ ) بي گمان خداوند آمرزندۀ مهربان است. و چنانچه مقداري شکرگزار باشيد از شما خشنود مي شود، با وجود اين که نعمت هاي بسيار زيادي را به شما داده است. 
و همانطور که رحمت خدا گسترده و احسان او فراگير است و آمرزش او همۀ بندگان را فرا گرفته است، دانش او نيز همه را احاطه کرده است. (يَعْلَمُ مَا تُسِرُّونَ وَمَا تُعْلِنُونَ) آنچه را که پنهان مي داريد و آنچه را که آشکار مي سازيد، مي داند. بر خلاف بتنها و کساني که به جاي خدا پرستش مي کنيد، زيرا آنها، (لاَ يَخْلُقُونَ شَيْئًا) کوچکترين چيزي را نمي آفرينند، (وَهُمْ يُخْلَقُونَ ) بلکه خودشان آفريده مي شوند. پس چگونه مي توانند چيزي را بيافرينند در حالي که آنها در آفرينش خود نيازمند خداوند متعال هستند؟ 
هيچ چيزي از صفتهاي کمال در آنها وجود ندارد، نه آگاهي دارند و نه شعور، (أَمْواتٌ غَيْرُ أَحْيَاء ) رده اند و بي جان، و نمي شنوند و نمي بينند، و چيزي نمي فهمند، آيا چنين چيزهايي به جاي پروردگار جهانيان به خدايي گرفتار مي شوند، پس واي بر عقل مشرکان؟ چقدر عقلهايشان فاسد و سرگشته است! زيرا موجودات پوچي را به خدايي گرفته و آنچه را که از هر جهت ناقص است و نه صفات کمالي دارد و نه کاري را انجام مي دهد با ذاتي که از هر جهت کامل است و داراي هر صفت کمالي است و در هر صفتي کاملترين و بزرگترين آن را دارا است برابر قرار داده اند! پس خداوند داراي علم و دانش فراگير و رحمت گسترده است و رحمت او همۀ دنيا را پر کرده است؛ ستوده و بزرگوار و داراي عظمت و کبريا است و هيچ کس نمي تواند برخي از اوصاف او را به خود اختصاص دهد. بنابراين فرمود: (إِلَهُكُمْ إِلَهٌ وَاحِدٌ ) معبود بر حق شما معبود يکتايي است، و آن خداوند يگانه و بي نياز است که نه فرزندي دارد و نه از کسي متولد شده است، و هيچ همتايي ندارد. پس اهل ايمان و عقل و دل، او را بزرگ مي دانند و وي را به شدت دوست مي دارند، و تمام عبادت هاي بدني و مالي، و قلبي را براي او انجام داده و او را با نام هاي نيکو و صفات و افعال مقدسش ستايش مي کنند. (فَالَّذِينَ لاَ يُؤْمِنُونَ بِالآخِرَةِ قُلُوبُهُم مُّنكِرَةٌ) و آن کساني که به آخرت ايمان نمي آورند قلباً اين امر بزرگ را توحيد است انکار مي کنند، در حالي که جز نا دانترين و جاهلترين مخلوق کسي آن را انکار نمي کند، (وَهُم مُّسْتَكْبِرُونَ ) و آنها با خود بزرگ بيني از عبادت او سرباز مي زنند. 
(لاَ جَرَمَ أَنَّ اللّهَ يَعْلَمُ مَا يُسِرُّونَ وَمَا يُعْلِنُونَ) قطعاً خداوند کارهاي زشتي را که پنهان مي دارند و آنچه را که آشکار مي سازند، مي داند. (إِنَّهُ لاَ يُحِبُّ الْمُسْتَكْبِرِينَ ) همانا او مستکبران را دوست ندارد. بلکه به شدت مورد نفرت الهي هستند و به زودي انها را به سزايي از نوع عملشان خواهد رساند. (ان الذين يستکبرون عن عبادتي سيدخلون جهنم دخرين) و بي گمان کساني که با خود بزرگ بيني از دعا و عبادت من سرباز مي زنند وارد جهنم خواهند شد و در آن مي مانند.وَإِذَا قِيلَ لَهُم مَّاذَا أَنزَلَ رَبُّكُمْ قَالُواْ أَسَاطِيرُ الأَوَّلِينَ و چون به آنان گفته شود: «پروردگار شما چه چيزهايي را نازل کرده است؟ » مي گويد: «افسانه هاي پيشينيان را (نازل کرده است».
لِيَحْمِلُواْ أَوْزَارَهُمْ كَامِلَةً يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَمِنْ أَوْزَارِ الَّذِينَ يُضِلُّونَهُم بِغَيْرِ عِلْمٍ أَلاَ سَاء مَا يَزِرُونَ (آنان) بايد در روز قيامت به طور کامل بار گناهان خويش و برخي از بار  گناهان کساني را حمل نمايند که ايشان را بدون آگاهي گمراه ساخته اند، و چه بد است آنچه حمل مي نمايند؟
قَدْ مَكَرَ الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ فَأَتَى اللّهُ بُنْيَانَهُم مِّنَ الْقَوَاعِدِ فَخَرَّ عَلَيْهِمُ السَّقْفُ مِن فَوْقِهِمْ وَأَتَاهُمُ الْعَذَابُ مِنْ حَيْثُ لاَ يَشْعُرُونَ همانا کساني که پيش از ايشان بوده اند مکر ورزيدند، پس خداوند بنيادشان را از پآيه برانداخت و سقف از بالاي سرشان بر آنان فرو افتاد و عذاب (خدا) از جايي که نمي دانستند به آنان رسيد. 
ثُمَّ يَوْمَ الْقِيَامَةِ يُخْزِيهِمْ وَيَقُولُ أَيْنَ شُرَكَآئِيَ الَّذِينَ كُنتُمْ تُشَاقُّونَ فِيهِمْ قَالَ الَّذِينَ أُوتُواْ الْعِلْمَ إِنَّ الْخِزْيَ الْيَوْمَ وَالْسُّوءَ عَلَى الْكَافِرِينَ سپس روز قيامت آنان را خوار و رسوا مي سازد و مي فرمايد: «کجا هستيد شريکهاي من که شما به خاطر آنها به ستيز و نزاع بر مي خواستيد؟»علماي (رباني) مي گويند: «به راستي خواري و بدي امروز نصيب کافران است.»
الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظَالِمِي أَنفُسِهِمْ فَأَلْقَوُاْ السَّلَمَ مَا كُنَّا نَعْمَلُ مِن سُوءٍ بَلَى إِنَّ اللّهَ عَلِيمٌ بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ کساني که فرشتگان در حالي جانشان را مي ستانند که ستم کارانند، پس تسليم مي شوند( و مي گويند): ما کار بدي نکرده ايم، آري به راستي که خداوند به آنچه مي کردند داناست. 
فَادْخُلُواْ أَبْوَابَ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا فَلَبِئْسَ مَثْوَى الْمُتَكَبِّرِينَ پس از درهاي جهنم وارد شويد در حالي که در آنجا جاودانه خواهيد بود. چه بد است جايگاه متکبران 
خداوند متعال خبر مي دهد که مشرکان به شدت آيات خدا را تکذيب مي کنند: (وَإِذَا قِيلَ لَهُم مَّاذَا أَنزَلَ رَبُّكُمْ) و هنگامي که در رابطه با قرآن و وحي از آنها سوال شود؛ قرآني که بزرگترين هديۀ خداوند براي بندگان است، و گفته شود شما در مورد قرآن چه مي گوييد؟ آيا شکر اين نعمت را به جاي مي آوريد و آن را مي پذيريد يا به آن کفر مي ورزيد و با آن مخالفت مي کنيد؟ آنها زشت ترين پاسخ را داده و مي گويند: (أَسَاطِيرُ الأَوَّلِينَ )اين قرآن دروغي است که محمد آنرا به خدا نسبت مي دهد و آن را از پيش خود ساخته است، و قرآن چيزي جز داستانهاي گذشتگان نيست که نسل به نسل مردم آن را به يکديگر منتقل مي نمايند و برخي از اين افسانه ها راست و برخي دروغ اند. پس اين را گفته و پيروانشان را به سوي آن فرا خوانده اند، و در روز قيامت بار گناه خود و گناه کساني را که از آنها پيروي کرده اند به دوش خواهند کشيد. (وَمِنْ أَوْزَارِ الَّذِينَ يُضِلُّونَهُم بِغَيْرِ عِلْمٍ) بار گناهان تقليد کنندگاني را حمل خواهند کرد که علم و آگاهي ندارند، پس آنها گناه کساني را به دوش مي کشند که آنان را به سوي کفر دعوت کردند، و اما کساني را به دوش مي کشند که آنان را به سوي کفر دعوت کردند، و اما کساني که مي دانند و با آگاهي از کفر و گناه پيروي مي کنند هر يک جرم و گناهي مستقل دارد، چون از روي شناخت و آگاهي عمل کرده اند. (أَلاَ سَاء مَا يَزِرُونَ ) و چه بد است بار سنگين گناهانشان و گناه کساني که گمراه ساخته اند، پس آن را بر پشت خود حمل مي نمايند. 
(قَدْ مَكَرَ الَّذِينَ مِن قَبْ