ويش را بر آنها فرو آورد و همه ي آنها نابود شدند و به دنيا بازنگشتند و هرگز به دنيا باز نخواهند گشت؟ و خداوند به همه آفرينشي تازه خواهد داد و آنها را پس از مرگشان زنده خواهد کرد و پيش خداوند حاضر خواهند شد تا با حکم دادگرانه ي خويش ميان آنها قضاوت و داوري نمايد؛ خداوند که به اندازه ي ذرّه اي ستم نمي کند، « وَإِن تَکُ حَسَنَةَ يضَعِفهَا وَيوتِ مِن لَّدُنهُ أَجراَ عَظِيمَاَ » و اگر نيکي باشد خداوند آن را چند برابر مي نمايد و از جانب خويش پاداشي بزرگ مي دهد.وَآيَةٌ لَّهُمُ الْأَرْضُ الْمَيْتَةُ أَحْيَيْنَاهَا وَأَخْرَجْنَا مِنْهَا حَبًّا فَمِنْهُ يَأْكُلُونَ؛ نشانه  عبرتي  است  برايشان ، زمين  مرده  که  زنده  اش  ساختيم  و از آن  دانه   اي که  از آن  مي  خورند بيرون  آورديم.
وَجَعَلْنَا فِيهَا جَنَّاتٍ مِن نَّخِيلٍ وَأَعْنَابٍ وَفَجَّرْنَا فِيهَا مِنْ الْعُيُونِ؛ و در آن  باغهايي  از نخلها و تاکها پديد آورديم  و چشمه  ها روان  ساختيم .
لِيَأْكُلُوا مِن ثَمَرِهِ وَمَا عَمِلَتْهُ أَيْدِيهِمْ أَفَلَا يَشْكُرُونَ؛ تا از ثمرات  آن  و دسترنج  خويش  بخورند  چرا سپاس  نمي  گويند ?
سُبْحَانَ الَّذِي خَلَقَ الْأَزْوَاجَ كُلَّهَا مِمَّا تُنبِتُ الْأَرْضُ وَمِنْ أَنفُسِهِمْ وَمِمَّا لَا يَعْلَمُونَ؛ منزه  است  آن  خدايي  که  همه  جفتها را بيافريد ، چه  از آنچه  زمين  مي ، روياند و چه  از نفسهايشان  و چه  آن  چيزهايي  که  نمي  شناسند.
« وَآيَةٌ لَّهُمُ الْأَرْضُ الْمَيْتَةُ أَحْيَيْنَاهَا» و نشانه اي براي آنان از قدرت خدا براي اثبات رستاخيز و حضور در نزد خداوند تا بر کارهايي که کرده اند جزا و سزا ببينند، زمين مرده است که خداوند بر آن باران فرو مي فرستد، وپس از پژمرده شدنش آن را زنده و خرّم مي گرداند. « وَأَخْرَجْنَا مِنْهَا حَبًّا فَمِنْهُ يَأْكُلُونَ» و از آن دانه هايي بيرون آورديم، از همه ي انواع کشتزارها و از همه انواع گياهان که چهارپايانشان از آن مي خورند، « وَجَعَلْنَا فِيهَا» و در اين مرده، « جَنَّاتٍ مِن نَّخِيلٍ وَأَعْنَابٍ» باغ هايي قرار داديم که در آن درختان زيادي است، به خصوص درختان خرما و  انگور که بهترين درخت ها هستند. « وَفَجَّرْنَا فِيهَا مِنْ الْعُيُونِ» و در زمين چشمه ساراني روان ساختيم. در زمين درختان خرما و  انگور را  قرار داده ايم، « لِيَأْكُلُوا مِن ثَمَرِهِ» تا از ميوه آن بخورند و از آن لذّت ببرند و از آن براي درست کردن خورش استفاده نمايند، « وَمَا عَمِلَتْهُ أَيْدِيهِمْ» حال آن که اين ميوه ها را دست هاي آنان درست نکرده است و آنها براي پديد آمدن آن کاري نکرده اند بلکه خداوند آن را ساخته است؛ خداوندي که دادگرترين داوران است و بهترين روزي دهنده مي باشد. و نيز اين ميوه ها را خداوند طوري درست  کرده که نيازي به پختن و غيره ندارند ، بلکه از درختان چيده شده و خورده مي شوند.« أَفَلَا يَشْكُرُونَ» آيا سپاس خدايي را نمي گزارند که اين نعمت ها را به سوي آنان روانه کرده است و از جود و احسان خويش چيزهاي فراواني به آنها داده است که امور دين و دنياي آنها را بهبود مي بخشد؟! آيا خدايي که زمين را پس از مردنش زنده گردانيده و در آن کشتزارها ودرختان  رويانيده و از زمين خشک  چشمه ساراني روان ساخته است؛ توانايي ندارد که مردگان را زنده نمايد؟ آري! او بر هر چيزي تواناست.
« سُبْحَانَ الَّذِي خَلَقَ الْأَزْوَاجَ كُلَّهَا» پاک است خداوندي که همه ي گونه ها را آفريده است؛ « مِمَّا تُنبِتُ الْأَرْضُ» انواع گونه ها که بر شمردن آن دشوار است، از قبيل آنچه از زمين مي رويد، « وَمِنْ أَنفُسِهِمْ» و از جنس خود انسان ها که آنها را به دو صورت نر و ماده آفريده و ميان آفرينش و اخلاق هريک و اوصاف ظاهري و باطني آنها تفاوت ها قرار داده است. « وَمِمَّا لَا يَعْلَمُون» و از مخلوقاتي که خداوند آفريده و علم و آگاهي ما به آنها احاطه ندارد، و مخلوقاتي که هنوز آفريده نشده اند. پس پاک و منزه است خداوند از اينکه شريکي داشته باشد يا پشتيبان و ياور و وزير يا همسر و فرزند و همتايي داشته باشد، يا چيزي او را درمانده و ناتوان سازد.وَآيَةٌ لَّهُمْ اللَّيْلُ نَسْلَخُ مِنْهُ النَّهَارَ فَإِذَا هُم مُّظْلِمُونَ؛ شب  نيز برايشان  عبرتي  ديگر است  که  روز را از آن  بر مي  کشيم  و همه  در  تاريکي  فرو مي  روند.
وَالشَّمْسُ تَجْرِي لِمُسْتَقَرٍّ لَّهَا ذَلِكَ تَقْدِيرُ الْعَزِيزِ الْعَلِيمِ؛ و آفتاب  به  سوي  قرارگاه  خويش  روان  است   اين  فرمان  خداي  پيروزمند و داناست.
وَالْقَمَرَ قَدَّرْنَاهُ مَنَازِلَ حَتَّى عَادَ كَالْعُرْجُونِ الْقَدِيمِ؛ و براي  ماه  منزلهايي  مقدر کرديم  تا همانند شاخه  خشک  خرما باريک  شود.
لَا الشَّمْسُ يَنبَغِي لَهَا أَن تُدْرِكَ الْقَمَرَ وَلَا اللَّيْلُ سَابِقُ النَّهَارِ وَكُلٌّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ؛ آفتاب  را نسزد که  به  ماه  رسد و شب  را نسزد که  بر روز پيشي  گيرد  و همه  در فلکي  شناورند.
« وَآيَةٌ لَّهُمْ» و نشانه اي بر نفوذ و مشّيت خدا و کمال قدرت او و نشانه اي بر اين که خداوند مردگان را پس از مرگشان زنده مي نمايد، « اللَّيْلُ نَسْلَخُ مِنْهُ النَّهَارَ» شب است که اين روشنايي بزرگ را که تمام زمين فرا گرفته است از آن دور مي کنيم و آن را به تاريکي تبديل مي نماييم،  و شب را در جاي روز قرار مي دهيم، « فَإِذَا هُم مُّظْلِمُونَ» پس ناگهان تاريکي آنها را فرا مي گيرد.
و همچنين ظلمتي را که آنها را فرا گرفته است دور مي کنيم و خورشيد را بر مي آوريم که همه جا را روشن مي کند و مردم به دنبال زندگي و منافع خويش به هر سو پراکنده مي شوند. بنابراين فرمود: « وَالشَّمْسُ تَجْرِي لِمُسْتَقَرٍّ لَّهَا» و خورشيد همواره در مسيري که قرارگاهش است و خداوند برايش مقّدر و معين نموده است حرکت مي کند و از آن فراتر نمي رود و کمتر از آن نيز نمي رود و خودش اختياري ندارد و نمي تواند از قدرت خداوند سرپيچي کند.
« ذَلِكَ تَقْدِيرُ الْعَزِيزِ » اين تقدير خداوند تواناست که اين مخلوقات را با بهترين نظام و کامل ترين تدبير راه اندازي کرده  است. « الْعَلِيمِ» خدايي دانا است و خورشيد را از روي آگاهي و علم خويش در راستاي تامين منافع ديني و دنيوي بندگانش قرار داده است. « وَالْقَمَرَ قَدَّرْنَاهُ مَنَازِلَ» و براي ماه منزلگاه هايي تعيين کرده ايم که هرشب در يکي از آنها قرار مي گيرد ، « حَتَّى عَادَ كَالْعُرْجُونِ الْقَدِيمِ» تا اين که بسيار کوچک مي شود و مانند خوشه ي خشکيده خرما، کوچک و قوسي شکل مي گردد سپس بر نور آن اضافه مي شود تا اينکه نورش کامل مي گردد و روشنايي ، آن را فرا مي گيرد. 
« وَكُلٌّ» و هريک از ماه و خورشيد و شب و روز را خداوند با تقدير و اندازه گيري خود اندازه گيري کرده است که از آن فراتر نمي روند، و هريک از جدول زماني خاصي برخوردار است، به گونه اي که هرگاه يکي آمد ديگري مي رود. بن