در دنيا سخت ترين و زشت ترين سخنان کفر آميز را بر زبان آوردند. و اگر همه آنچه از طلا و نقره و مرواريد و حيوانات و درختان و کشتزارهايي که در زمين است و همه ظروف آن و مانند آن را در اختيار داشته باشند، سپس در روز قيامت آن را بدهند  تا از عذاب خدا رهايي يابند از آنها پذيرفته نمي شود، و هيچ چيزي عذاب خدا را از آنها دور نمي سازد. « يومَ لَا ينفَعُ مَالُ وَلَا بَنُونَ، إِلََّا مَن أَتَي اللَّهَ بِقَلِبِ سَلِيمِ» روزي که هيچ مال و فرزندي فايده نمي دهد، مگر کسي که با دلي سالم به نزد خدا بيايد. « وَبَدَا لَهُم مِّنَ اللَّهِ مَا لَمْ يَكُونُوا يَحْتَسِبُونَ » و از جانب خدا پنهان و خشم و عذاب بزرگي براي آنها آشکار مي شود که گمانش را نمي بردند، زيرا آنها در مورد خود قضاوت ديگري مي کردند. « وَبَدَا لَهُمْ سَيِّئَاتُ مَا كَسَبُوا» و چيزهايي برايشان آشکار مي شود که آنها را ناراحت مي کند، و اين به خاطر کارهاي بدشان  است که انجام داده اند. « وَحَاقَ بِهِم مَّا كَانُوا بِهِ يَسْتَهْزِئُون» و وعيد و عذابي که آن را به مسخره مي گرفتند آنها را فرا مي گيرد.فَإِذَا مَسَّ الْإِنسَانَ ضُرٌّ دَعَانَا ثُمَّ إِذَا خَوَّلْنَاهُ نِعْمَةً مِّنَّا قَالَ إِنَّمَا أُوتِيتُهُ عَلَى عِلْمٍ بَلْ هِيَ فِتْنَةٌ وَلَكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ ؛ چون  آدمي  را گزندي  رسد ما را مي  خواند ، و چون  از جانب  خويش  نعمتي   ارزانيش  داريم  گويد : به  سبب  داناييم  اين  نعمت  را به  من  داده  اند  اين  آزمايشي  باشد ولي  بيشترينشان  نمي  دانند.
قَدْ قَالَهَا الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ فَمَا أَغْنَى عَنْهُم مَّا كَانُوا يَكْسِبُونَ؛ اين  سخني  بود که  پيشينيانشان  هم  مي  گفتند ، ولي  هر چه  گردآورده  بودند  به حالشان  سود نکرد.
فَأَصَابَهُمْ سَيِّئَاتُ مَا كَسَبُوا وَالَّذِينَ ظَلَمُوا مِنْ هَؤُلَاء سَيُصِيبُهُمْ سَيِّئَاتُ مَا كَسَبُوا وَمَا هُم بِمُعْجِزِينَ؛ عقوبت  اعمالشان  دامنگيرشان  شد  و از اين  ميان  به  آنهايي  که  راه  کفر  پيش ، گرفته  اند عقوبت  اعمالشان  خواهد رسيد و نمي  توانند از ما بگريزند.
أَوَلَمْ يَعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَن يَشَاء وَيَقْدِرُ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِّقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ؛ آيا هنوز ندانسته  اند که  خداست  که  روزي  هر کس  را که  بخواهد افزون  مي   سازد يا تنگ  روزي  اش  مي  کند ? و در اين  خود عبرتهاست  براي  مردمي  که   ايمان  مي  آورند.
خداوند متعال از حالت  انسان و طبيعت او خبر مي دهد که هرگاه گزندي از قبيل بيماري يا سختي و يا اندوه به وي برسد، « دَعَانا» با اصرار ما را به فرياد مي خواند تا آنچه را که به او رسيده است دور سازيم، « ثُمَّ إِذَا خَوَّلْنَاهُ نِعْمَةً مِّنَّا» سپس وقتي که از سوي خود نعمتي به او عطا کنيم و زيان را از وي  دور سازيم و سختي اش را برطرف نماييم آن گاه به پروردگارش کفر مي ورزد و ناسپاسي مي کند. « قَالَ إِنَّمَا أُوتِيتُهُ عَلَى عِلْمٍ» مي گويد: خداوند اين نعمت را بر اين اساس که شايسته و سزاوار آن هستم به من داده است  ،چون من پيش خدا ارزشمندم. يا اينکه مي گويد: اين نعمت را بنا بر دانشي که خودم داشته ام و راه هاي به دست آوردن آن را مي دانسته ام به دست آورده ام. خداوند متعال مي فرمايد:« بَلْ هِيَ فِتْنَةٌ» بلکه اين نعمت، آزمايشي است که خداوند به وسيله آن بندگانش را مي آزمايد تا بنگرد که چه کسي سپاس او را مي گذارد و چه کسي ناسپاسي اش مي کند؟!« وَلَكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ » ولي بيشتر مردم نمي دانند، بنابراين آزمايش را هديه و بخششي مي شمارند، و خير محض را با آنچه که ممکن است سبب خير يا شر شود اشتباه مي گيرند. 
خداوند متعال مي فرمايد:« قَدْ قَالَهَا الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ فَمَا» قطعا کساني که پيش از ايشان بودند سخن ايشان را بر زبان آورده اند، « إِنَّمَا أُوتِيتُهُ عَلَى عِلْمٍ» و گفته اند که اين نعمت از روي دانشي که داشته ايم به ما عطا شده است. پس همواره تکذيب کنندگان اعتراف نکردن به نعمت پروردگارشان را از يکديگر به ارث مي برند و گمان مي برند که خداوند حقّي بر آنها ندارد. و اين کار همواره شيوه آنها بوده تا اين که هلاک مي شوند. « فَمَا أَغْنَى عَنْهُم مَّا كَانُوا يَكْسِبُونَ» امّا وقتي عذاب به سراغ آنها آمد آنچه به دست آورده بودند  عذاب را از آنها دفع نکرد و به آنها سودي نبخشيد. « فَأَصَابَهُمْ سَيِّئَاتُ مَا كَسَبُوا» پس آنان کيفر کارهايي را که کرده بودند، ديدند. « وَالَّذِينَ ظَلَمُوا مِنْ هَؤُلَاء سَيُصِيبُهُمْ سَيِّئَاتُ مَا كَسَبُوا» و کساني از اينان هم که ستم کرده اند کيفر کردار ناپاکشان گريبانگيرشان خواهد گرديد. پس آنها از اينان بهتر نيستند و برائت آنان در هيچ کتابي آسماني ثبت و ضبط نشده است.
وقتي بيان داشت که آنها  فريب مال و دارايي را خورده اند و به سبب جهالت خود گمان برده اند که داشتن مال نشانه خوب بودن حالت صاحب دارايي ومال  است، به آنها خبر داد که برخورداري از رزق و روزي خداوند بر اين چيز دلالت نمي کند و « أَنَّ اللَّهَ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَن يَشَاء وَيَقْدِرُ» خداوند روزي را براي هرکس از بندگانش چه صالح باشد چه ناصالح گسترده و فراوان مي نمايد، و براي هرکس از بندگانش خواه صالح باشد خواه ناصالح روزي را کم مي گرداند. پس روزي خداوند ميان همه مخلوقات مشترک  است. ولي ايما و عمل صالح فقط  مخصوص بهترين مردمان مي باشد. « إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِّقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ» بي گمان در فراوان نمودن روزي و کم کردن آن براي گروهي که ايما مي آورند نشانه اي مهّمي است، چون آنها مي دانند که اين امر به حکمت و رحمت خدا بر مي گردد و او حالت بندگانش را بهتر مي داند، پس گاهي روزي آنان را کم مي  نمايد و اين کار را از روي لطف و رحمتي که نسبت به آنها دارد انجام مي دهد، چون اگر روزي آنان را گسترده و فراوان کند در زمين فساد و تباهي مي ورزند پس خداوند در اين امر صلاح ديني بندگان را که اساس سعادت ورستگاري شان است رعايت مي کند.قُلْ يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِن رَّحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعًا إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ ؛ بگو : اي  بندگان  من  که  بر زيان  خويش  اسراف  کرده ايد ، از رحمت  خدا  مايوس ، مشويد  زيرا خدا همه  گناهان  را مي  آمرزد  اوست  آمرزنده  و  مهربان.
وَأَنِيبُوا إِلَى رَبِّكُمْ وَأَسْلِمُوا لَهُ مِن قَبْلِ أَن يَأْتِيَكُمُ الْعَذَابُ ثُمَّ لَا تُنصَرُونَ؛ پيش  از آنکه  عذاب  فرا رسد و کسي  به  ياريتان  برنخيزد ، به   پروردگارتان روي  آوريد و به  او تسليم  شويد.
وَاتَّبِعُوا أَحْسَنَ مَا أُنزِلَ إِلَيْكُم مِّن رَّبِّكُم مِّن قَبْلِ أَن يَأْتِيَكُمُ العَذَابُ بَغْتَةً وَأَنتُمْ لَا تَشْعُرُونَ؛ و پيش  از آنکه  به  