فراز يکديگر درهم  شکنند و فرشتگان  به ، ستايش پروردگارشان  تسبيح  مي  گويند و براي  ساکنان  زمين  آمرزش  مي  طلبند  آگاه  باشيد که  خدا آمرزنده  و مهربان  است.
وَالَّذِينَ اتَّخَذُوا مِن دُونِهِ أَولِيَاء اللَّهُ حَفِيظٌ عَلَيْهِمْ وَمَا أَنتَ عَلَيْهِم بِوَكِيلٍ؛ خدا مراقب  اعمال  کساني  است  که  جز او را به  دوستي  گرفتند ، و تو وکيل   آنها نيستي.
وَكَذَلِكَ أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ قُرْآنًا عَرَبِيًّا لِّتُنذِرَ أُمَّ الْقُرَى وَمَنْ حَوْلَهَا وَتُنذِرَ يَوْمَ الْجَمْعِ لَا رَيْبَ فِيهِ فَرِيقٌ فِي الْجَنَّةِ وَفَرِيقٌ فِي السَّعِيرِ ؛ و نيز اين  قرآن  را به  زبان  عربي  بر تو وحي  کرديم  تا ام  القري  و ساکنان ، اطرافش  را بيم  دهي   همچنين  آنان  را از روز قيامت  - که  در آن  ترديدي   نيست  - بترساني  که  گروهي  در بهشتند و گروهي  در آتش  سوزان
وَلَوْ شَاء اللَّهُ لَجَعَلَهُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً وَلَكِن يُدْخِلُ مَن يَشَاء فِي رَحْمَتِهِ وَالظَّالِمُونَ مَا لَهُم مِّن وَلِيٍّ وَلَا نَصِيرٍ؛ اگر خدا مي  خواست  همه  را يک  امت  کرده  بودولي  او هر که  را که   بخواهدبه  رحمت  خويش  در آورد ، و ستمکاران  را هيچ  دوست  و ياوري  نيست.
أَمِ اتَّخَذُوا مِن دُونِهِ أَوْلِيَاء فَاللَّهُ هُوَ الْوَلِيُّ وَهُوَ يُحْيِي المَوْتَى وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ ؛ آيا جز خدا را به  دوستي  گرفتند ? دوست  حقيقي  خداست   و اوست  که   مردگان  را زنده  مي  کند ، و اوست  که  بر هر کاري  تواناست.
خداوند متعال خبر مي دهد که اين قرآن بزرگ را به پيامبر بزرگوار وحي کرده ، همان طور که به پيامبران پيش از او نيز وحي نموده است. در اينجا خداوند فضل و لطف خويش را بيان نموده که او کتاب ها را نازل  کرده و پيامبران را فرستاده است و محمّد (ص) پيامبر جديدي نيست که قبل از او هيچ پيامبري نيامده باشد. و بايد دانست که راه او همان راه پيامبران پيش از اوست و حالت او با حالات آنها مشابهت و تناسب دارد. و آنچه آورده است با آنچه آنها آورده اند مشابه مي باشد، چون همه حق و راست هستند. و اين قرآن را ذاتي نازل کرده که خداوند و معبود است و داراي قدرت بزرگ و حکمت فراوان مي باشد. و همه جهان بالا و پايين تحت فرمانروايي و تدبيرِ تقديري و تشريعي او مي باشند. 
« وَهُوَ الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ» ذات و قدر و جايگاه و چيرگي خداوند والا است و او بزرگوار مي باشد. از عظمت او اين است که « تَكَادُ السَّمَاوَاتُ يَتَفَطَّرْنَ مِن فَوْقِهِنَّ» نزديک است آسمان ها با وجود بزرگي شان و اين که جماد هستند از بالا درهم بشکنند، « وَالْمَلَائِكَةُ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ» و فرشتگان بزرگوار و مقّرب در برابر عظمت او فروتن هستند و به ربوبّيت او اذعان دارند و در برابر قدرت او خاضع اند. و پروردگارشان را ستايش و تسبيح مي گويند و  او را تعظيم مي نمايند و به هر صفت کمال توصيف مي کنند. « وَيَسْتَغْفِرُونَ لِمَن فِي الْأَرْضِ» و به خاطر آنچه که از ساکنان زمين سر مي زند و شايسته عظمت و بزرگي پروردگارشان نيست براي آنان آمرزش مي طلبند. با اين که خداوند متعال « هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ » آمرزنده و مهربان است و اگر آمرزش و رحمت  او نبود، فورا خلق را با کيفر خود ريشه کن و نابود مي کرد. 
توصيف خداوند به اين صفات بعد از آن که بيان کرد به همه پيامبران و به محّمد صلوات الله و سلامه عليهم أجمعين به طور ويژه وحي کرده  است اشاره به اين است که در اين قرآن دلايل و آيات و حجّت هايي وجود دارد که بر کمال خداوند آفريننده دلالت مي نمايد، و بر اين مطلب دلالت دارد که خداوند به اين نام هاي بزرگ متصف است؛ نام هايي که باعث مي شوند دل ها از معرفت و محّبت و تعظيم و بزرگداشت خداوند لبريز و سرشار گردند و تمام عبوديت و بندگي ظاهري و باطني براي او صورت گيرد. نيز اين براهين و ايات دلالت مي کنند بر اينکه يکي از بزرگ ترين ستم ها و زشت ترين گفته ها، برگرفتن معبودها و انبازهايي جز خداست؛ معبودهايي که هيچ سود و زياني در دست آنها نيست، بلکه آنها خودشان مخلوق هستند و در همه حالات خود به خدا نيازمندند . بنابراين به دنبال آيه گذشته فرمود:« وَالَّذِينَ اتَّخَذُوا مِن دُونِهِ أَولِيَاء»  و کساني که جز خدا براي خود دوستان و ياوراني برگرفته اند و با پرستش و طاعت، به آنها دوستي و ابراز محبّت مي نمايند، آن گونه که خدا را عبادت مي کنند، اينها باطل را برگرفته اند و در حقيقت آنان ياوران و دوستان  ايشان نيستند. « اللَّهُ حَفِيظٌ عَلَيْهِمْ» بلکه خداوند مراقب ايشان است و اعمالشان را ثبت و ضبط مي نمايد و در برابر کارهاي خوب و بدشان آنان را مجازات خواهد کرد. 
« وَمَا أَنتَ عَلَيْهِم بِوَكِيلٍ» و تو مسئول آنها نيستي و از تو درباره اعمال آنها پرسيده نمي شود، بلکه تو فقط رساننده هستي و وظيفه ات را انجام داده اي.
سپس خداوند متعال منّت خويش را بر پيامبر و بر مردم بيان کرد که « قُرْآنًا عَرَبِيًّا» قرآني عربي را که الفاظ و معاني آن روشن هستند نازل فرموده، « لِّتُنذِرَ أُمَّ الْقُرَى وَمَنْ حَوْلَهَا» تا مردم مکه و کساني از ساکنان آبادي هاي بيرون مکه را بترساني. سپس اين بيم دادن را به ساير مردم جهان برساند. « وَتُنذِرَ يَوْمَ الْجَمْعِ» و مردم را از روز گردهم آيي يعني قيامت، که خداوند همه مردمان را از اوّل تا آخر در آن جمع مي کند، بترساني. و به آنها خبر مي دهي که « لَا رَيْبَ فِيهِ» شکي در آمدن قيامت نيست. و مردم در آن روز به دو گروه تقسيم مي شوند:« فَرِيقٌ فِي الْجَنَّةِ» گروهي در بهشت خواهند بود و آنها کساني هستند که به خدا ايمان آورده و پيامبران را تصديق کرده اند. « وَفَرِيقٌ فِي السَّعِيرِ » و گروهي در دوزخ خواهند بود و آنان انواع کافران تکذيب کنند مي باشند.
« وَلَوْ شَاء اللَّهُ لَجَعَلَهُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً» با وجود اين اگر خداوند مي خواست همه مردم را يک امّتِ بر هدايت قرار مي داد، چون او تواناست و هيچ چيزي از اراده وي سرپيچي نمي کند. ولي خداوند خواست هرکس را از بندگان برگزيده اش که بخواهد به رحمت خويش داخل گرداند. امّا ستمگران صلّاحيت برخورداري از خير و خوبي را ندارند و آنها از رحمت خدا محروم هستند. « مَا لَهُم مِّن وَلِيٍّ وَلَا نَصِيرٍ» پس غير از خداوند ديگر دوست و ياوري ندارند که آنها را سرپرستي نمايد تا به آنچه که خوب و دوست داشتني است دست يابند و از آنچه که خوشايند است در امان بمانند.
کساني که « أَمِ اتَّخَذُوا مِن دُونِهِ أَوْلِيَاء» جز خدا چيزهايي را به دوستي گرفته و با پرستش آنها، آنان را ياور و سرپرست خود قرار داده اند مرتکب زشت ترين اشتباه شده اند . زيرا تنها خداوند کارساز است و بندگانش بايد با پرستش و طاعتش و نزديکي جستن به او با انواع تقرّبات ممکن او را به ياوري و دوستي بگيرند، چرا که فقط او به تدبير بندگانش مي پردازد، و به طور ويژه بندگان مومن خود را از تاريک