اده نماييد. بنابراين فرمود:« لَوْ نَشَاء لَجَعَلْنَاهُ حُطَامًا» اگر بخواهيم کشتزار و ميوه هاي آن را به گياهي خشک و پرپر شده که سود و فايده اي ندارد تبديل مي کنيم. « فَظَلَلْتُمْ تَفَكَّهُونَ» آن گاه به سبب خشکيده شدن آن بعد از آن که برايش رنج برده ايد و مخارج زيادي را خرج کرده ايد حسرت مي خوريد و پشيمان مي شويد و شادي تان از ميان مي رود و مي گوييد:
« إِنَّا لَمُغْرَمُونَ» همانا ما دچار نقصان و زيان شديم. و بلايي به ما رسيد که ما را از پاي درآورد. آن گاه مي دانيد که از کجا آمده ايد و دچار زيان شده ايد، و مي گوييد:« بَلْ نَحْنُ مَحْرُومُونَ» بلکه ما بي بهره هستيم. پس خداوند را با ستايش بگوييد که آن ها را برايتان رويانده و باقي گذارده و آن را کامل مي نمايد و کشتزارتان را به آفتي مبتلا نمي کند که از خير و سود آن بي بهره باشيد.أَفَرَأَيْتُمُ الْمَاء الَّذِي تَشْرَبُونَ آيا آبي  را که  مي  نوشيد ديده  ايد ?
أَأَنتُمْ أَنزَلْتُمُوهُ مِنَ الْمُزْنِ أَمْ نَحْنُ الْمُنزِلُونَ آيا شما آن  را از ابر فرو مي  فرستيد يا ما فرو فرستنده  ايم  ?
لَوْ نَشَاء جَعَلْنَاهُ أُجَاجًا فَلَوْلَا تَشْكُرُونَ اگر، مي  خواستيم  آن  را تلخ  مي  گردانيديم   پس  چرا سپاس  نمي  گوييد ?
وقتي خداوند متعال نعمت خويش را مبني بر خوراک دادن به بندگانش بيان کرد، نعمت آب شيريني که مي نوشند را نيز يادآور شد. فرمود: اگر خداوند اين آب را در دسترس قرار نمي داد و برايتان فراهم نمي کرد شما انسان ها نمي توانستيد آن را به دست آوريد. اين خداوند است که آب را از ابر پايين مي آورد و آن گاه به سبب باران، رودبارهايي در روي زمين پديد مي آيند و در داخل زمين آب ذخيره مي شود و چاه ها و چشمه هاي جوشان روان مي شوند . و از نعمت هاي الهي اين است که آب را شيرين و گوارا کرده است و اگر آن را شور و تلخ مي گرداند استفاده اي از آن برده نمي شد. « فَلَوْلَا تَشْكُرُونَ» پس چرا خداوند متعال را به خاطر نعماتي که به شما داده است شکر نمي گزاريد؟أَفَرَأَيْتُمُ النَّارَ الَّتِي تُورُونَ آيا آن  آتشي  را که  مي  افروزيد ديده  ايد ?
أَأَنتُمْ أَنشَأْتُمْ شَجَرَتَهَا أَمْ نَحْنُ الْمُنشِؤُونَ آيا درختش  را شما آفريده  ايد يا ما آفريننده  ايم  ?
نَحْنُ جَعَلْنَاهَا تَذْكِرَةً وَمَتَاعًا لِّلْمُقْوِينَ ما آن  را هشداري  و براي  مسافران  رهنورد ، متاعي  ساختيم.
فَسَبِّحْ بِاسْمِ رَبِّكَ الْعَظِيمِ به  نام  پروردگار بزرگ  خود تسبيح  گوي.
و اين يکي از نعمت هاي ضروري است که مردم نمي توانند از آن بي نياز باشند. مردم در بسياري از کارها و براي رفع بسياري از نيازهايشان به آتش احتياج دارند، پس خداوند آن ها را به آتشي که از درختان پديد آورده گوشزد مي نمايد و مي فرمايد: مردم نمي توانند درخت آتش را پديد آورند و خداوند آتش را از درخت سبز آفريده است. مردم چوب هاي درختان را بر مي افروزند و به آتش تبديل مي شود و چون نياز خود را برآورده سازند آن را خاموش مي کنند.
« نَحْنُ جَعَلْنَاهَا تَذْكِرَةً» ما آن را تذّکري براي بندگان قرار داده ايم تا نعمت پروردگارشان و آتش جهّنم را که خداوند براي گناهکاران آماده  کرده است به ياد آوردند . و اين را هشداري قرار داده تا بندگانش را به سوي سراي ناز و نعمت بهشت سوق دهد. 
« وَمَتَاعًا لِّلْمُقْوِينَ» و آتش را وسيله و منفعتي براي رهگذران قرار داده ايم . خداوند به طور ويژه بيان کرد که آن را براي استفاده مسافران قرار داده، چون مسافر بيش تر از ديگران از آن استفاده مي نمايد. شايد به خاطر اين است که دنيا همه سراي سفر و گذر است و بنده از زماني که متوّلد مي شود به سوي پروردگارش مسافر است.
پس خداوند اين آتش را کالا و وسيله اي براي مسافران در اين دنيا قرار داده و آن را پند و يادآوري گردانده که آن ها را به ياد سراي جاويدان آخرت مي اندازد. 
وقتي شماري از نعمت هايش را بيان کرد که بر بندگان ايجاب مي نمايند. سپاس و عبادت او را به جاي آورند؛ فرمان داد تا او را به پاکي و بزرگي ياد کنند و فرمود:« فَسَبِّحْ بِاسْمِ رَبِّكَ الْعَظِيمِ» پاکي و ستايش پروردگار بزرگت را بيان کن که اسماء و صفاتش کامل و خير و احسانات او فراوان است.  او را با قلب و زبان و اعضاي بدنت ستايش بگو، چون  او سزاوار ستايش است وسزاوار است که شکر او به جاي آورده شود و ناسپاسي او نشود؛ به يادآورده شود و فراموش نگردد و اطاعت شود و نافرماني اش انجام نگيرد.وَمَا خَلَقْنَا السَّمَاء وَالْأَرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَا لَاعِبِينَ و آسمان و زمين و آنچه را که در ميان آن دو است براي بازي و شوخي نيافريده ايم. 
لَوْ أَرَدْنَا أَن نَّتَّخِذَ لَهْوًا لَّاتَّخَذْنَاهُ مِن لَّدُنَّا إِن كُنَّا فَاعِلِينَ اگر مي خواستيم بازيچه اي بگيريم قطعاً چيزي مناسب خود انتخاب مي کرديم. 
خداوند متعال خبر مي دهد که او آسمانها و زمين را بيهوده و بي فايده و براي بازي نيافريده بلکه آن را به حق و براي حق آفريده است تا بندگان از اين طريق پي ببرند که او آفرينندۀ بزرگ و مدبر حکيم، بخشنده و مهربان است، کمال مطلق از آن اوست، و ستايش او را سزاست، و عزت همه از آن اوست، گفتارش راست است، و پيامبرانش در آنچه از او خبر مي دهند راست مي گويند. و خداوندي که آسمان و زمين را با آن همه عظمت و بزرگي آفريده است قطعاً مي تاند انسانها را بعداز مرگشان زنده کند تا به نيکوکار پاداش نيک بدهد و بدکاري را به سزاي بدي اش برساند. 
(لَوْ أَرَدْنَا أَن نَّتَّخِذَ لَهْوًا) و به فرض محال اگر مي خواستيم سرگرمي انتخاب کنيم، (لَّاتَّخَذْنَاهُ مِن لَّدُنَّا إِن كُنَّا فَاعِلِينَ ) چيزي مناسب خود انتخاب مي کرديم. و شما را از بازيچه بودن آن آگاه نمي نموديم، چون اين نقص و کاستي است و دوست نداريم آن را به شما نشان دهيم. پس امکان ندارد که هدف از آفرينش آسمانه وزميني که همواره آن را مي بينيد بازي و سرگرمي باشد. در مباحثي که گذشت خداوند عقلهاي ضعيف را اقناع کرد و در حد و اندزاهاي آن سخن گفت. پس پاک است خداوند بردبار و مهربان و فرزانه که هر چيزي را در جايش قرار داده است.فَلَا أُقْسِمُ بِمَوَاقِعِ النُّجُومِ پس  سوگند به  غروبگاه  ستارگان
وَإِنَّهُ لَقَسَمٌ لَّوْ تَعْلَمُونَ عَظِيمٌ و اين  سوگندي  است  اگر بدانيد بزرگ
إِنَّهُ لَقُرْآنٌ كَرِيمٌ هر آينه  ، اين  قرآني  است  گرامي  قدر ،
فِي كِتَابٍ مَّكْنُونٍ در کتابي  مکنون
لَّا يَمَسُّهُ إِلَّا الْمُطَهَّرُونَ که  جز، پاکان  دست  بر آن  نزنند
تَنزِيلٌ مِّن رَّبِّ الْعَالَمِينَ نازل  شده  از جانب  پروردگار جهانيان  است
أَفَبِهَذَا الْحَدِيثِ أَنتُم مُّدْهِنُونَ آيا اين  سخن  را دروغ  مي  انگاريد ?
وَتَجْعَلُونَ رِزْقَكُمْ أَنَّكُمْ تُكَذِّبُونَ و نصيب  خود را در دروغ  انگاشتن  آن  قرار مي  دهيد ?
فَلَوْلَا إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ پس  چرا آنگاه  که  جان  به  گلوگاه  رسد ،
وَأَنتُمْ حِينَئِذٍ